"Grób Maggie" David Sodergren

Autor: David Sodergren

Tytuł: Grób Maggie

Tłumaczenie: Anna Standowicz-Chojnacka

Data premiery: 01.07.2026

Wydawnictwo: Akurat

Liczba stron: 320

Gatunek: horror

 

Choć David Sodergren polskim czytelnikom znany jest dopiero od roku (recenzja wydanego wtedy “Haar” - klik!), na rynku anglojęzycznym może poszczycić się już niezłą kolekcją powieści! Po raz pierwszy wydany został w 2018 roku i od tego czasu ukazało się już kilkanaście jego książek. Jego stałym źródłem inspiracji są krwawe horrory z końca XX wieku, które w dzieciństwie namiętnie oglądał, a w późniejszych latach to film i fotografię wybrał sobie na kierunek studiów. Od zawsze związany ze Szkocją, lubi osadzać historie w lokalnym folklorze, czemu wyraz daje bardzo wyraźnie w “Grobie Maggie”. To jego czwarta powieść w kolejności wydania, która na rynku anglojęzycznym dostępna jest od 2020 roku.

 

Górzyste obszary północnej Szkocji, małe, praktycznie wymarłe miasteczko Auchenmullan, które aktualnie zamieszkuje dokładnie czterdzieści siedem osób. Wśród nich jest czwórka nastolatków, którzy właśnie skończyli liceum: Beth, Alice, Grady i Steve. Trochę w wyboru, a trochę z przymusu przyjaźnią się od dawna, choć ostatnio ich przyjaźń zeszła na mniej uczęszczane tory - Alice dwa miesiące temu urodziła dziecko, a związek Beth i Grady’ego zaczął się rozpadać. W piątkowy wieczór znowu siedzą w lokalnej kręgielni - bo gdzie indziej mogliby siedzieć i pić piwo? Jednak ten wieczór wydaje się inny niż wcześniejsze - w powietrzu czuć jakąś dziwną atmosferę niepokoju, napięcia, o czym jednak zapominają, gdy w drzwiach staje obca dziewczyna. To przyjezdna, która chce poznać atrakcje tego miejsca - a skoro w Auchenmullan nic się nie dzieje, to Beth, Grady i Steve zabierają ją na okoliczną górę, na grób Maggie, czarownicy, która zginęła w 1657 roku. To na jej legendzie się wychowali, nie sądzili jednak nigdy, że tak naprawdę to coś więcej, niż tylko legenda… Bo tej nocy Maggie pokaże swoją moc.

 

Książka rozpisana jest 32 rozdziały, które często dzielone są na krótsze fragmenty pisane z kilku naprzemiennych perspektyw. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z perspektywy kilku postaci, wśród których najczęściej przewija się Beth. Narrator ma wgląd w myśli postaci, które od czasu do czasu pojawiają się cytowane kursywą. Styl powieści jest prosty, zdania krótkie, język dopasowany do potrzeb - bywają dialogi usiane przekleństwami, opisy, które budzą obrzydzenie. Język jest nośnikiem historii, to nie on ma przyciągać uwagę, jednak musi być użyty poprawnie i płynnie, by tę niewidzialną funkcję powieści sobie zapewnić.

„Uderzyło ją, że współczesne życie polegało na tym, że ludzie ciągle tylko mówią, mówią i mówią, a nikt tak naprawdę nie słucha.”

Przyglądając się tej najbardziej podstawowej warstwie fabularnej, dostajemy horror z rodzaju slashera - jest ktoś, kto poluje, sporo postaci w trakcie historii ginie w męczarniach. W męczarniach opisywanych w stylu gore, czyli bardzo krwawych, makabrycznych, przedstawionych tak, że momentami robi się niedobrze. To po prostu konwencja, z którą autor radzi sobie dobrze - mam wrażenie, że te sceny przybierają komiksową formę, są przerysowane, jakby takie nie do końca serio.

„(…) jak dotąd nic jej nie zatrzymało. Była jak zabójca z jakiegoś głupiego slashera.”

Niemniej jednak w “Grobie Maggie” wybujała w tym wątku fantazja autora przez długą część powieści utrzymywana jest na wodzy - miałam wrażenie, że przez dwie trzecie historii takich scen faktycznie budzących niesmak było bardzo niewiele, może z dwie? Dopiero w finałowej rozgrywce robi się gęsto od latających części ciała i płynącej krwi, a przez plastyczne opisy wszystkie te sceny wręcz wypalają się w wyobraźni. Nie budzą jednak przerażenia, raczej tylko obrzydzenie, przez co nie w tych fragmentach czytelnik będzie odczuwał lęk. Ale nie jest to książka tej emocji całkowicie pozbawiona - muszę przyznać, że przed wielkim makabrycznym finałem autor świetnie buduje napięcie. Dobrze gra otoczeniem, porą doby i roku nadając powieści ten odpowiedni klimat grozy - było kilka scen, które akurat pochłaniałam późną nocą, przez co efekt grozy, tego niepokoju, oczekiwania aż stanie się coś złego, był dla mnie mocno odczuwalny.

 

Intryga powieści jest dobrze zbudowana. Oczywiście bazą jest założenie, że ktoś ucieka, ktoś goni, jednak ważny jest cel, cała otoczka fabularna z tym związana. I tu autor sięga do niechlubnej przeszłości świata, ale i własnej lokalnej historii. Bo Maggie Wall faktycznie kiedyś żyła i faktycznie została zamordowana w związku z oskarżeniami o czary - a przynajmniej takie informacje zawarte są na jej grobie. Choć pozornie intryga na tej postaci zbudowana wydaje się całkiem jasna, to jednak autor ma dla czytelnika pewną niespodziankę pod koniec, której nie przewidziałam, a która mocno wpływa na to, jak całą powieść się postrzega. To dobre zagranie!

„Nie miała wyboru, jak tylko grać narzuconą jej rolę. Taka była z niej wiedźma, jak z ziemniaka słońce, ale strach, jaki wzbudzały w ludziach jej rzekome moce, stał się jej jedyną szansą na wyjście cało z opresji.”

Tym jednak, co faktycznie mnie urzekło, jest sam klimat miejsca. Mała miejscowość, w której każdy zna każdego, a jednak która jest aż napęczniała od tajemnic. Tu każde miejsce wiąże się z jakimś wspomnieniem, a równocześnie jest pozbawione perspektyw na przyszłość. Wymarłe, prawie opuszczone, bardzo statyczne, a może po prostu staczające się w dół. Bliskość natury, lasy, góry, jezioro nadają złowieszczy charakter - w końcu wędrówka po ciemnym lesie późną jesienią i późną nocą może być naprawdę przerażająca.

„– Kurwa, tu nic nie ma poza paroma pieprzonymi drzewami – powiedziała Amerykanka.

Beth niemal się uśmiechnęła.

Chyba tobie się tak wydaje.

Ale dla Beth to było jak album ze zdjęciami, jak dziennik. Historia jej życia.”

I to w takim miejscu mieszka czwórka wchodzących w dorosłość nastolatków, którzy utknęli w szarości życia, w marazmie codzienności. Brak pomysłu na życie, zniechęcenie, strach przed nowym trzyma ich tutaj, przy rodzicach, a umiejętność odkładania podejmowania ważnych decyzji na jutro, zakłamywania samego siebie, że wcale nie jest tak źle mieszkać w miejscu pełnym wspomnień, pozwalają trwać nadal bez żadnego planu. Autor doskonale uchwycił ich charaktery, ich sposób myślenia i emocje.

 

Mimo wyrazistej warstwy fabularnej, pod nią kryje się wiele ciekawych tematów wartych refleksji. To nie tylko przywiązanie do miejsca i strach przed nieznanym, ale też siła i odwaga, by walczyć o to, co się kocha, o to, co dla nas ważne. To opowieść o sile matczynej miłości, o krzywdach, których nie pogrzebie żadna ilość ziemi, o ciągłej walce egoizmu, lęku i tego, co słuszne.

„Czy na tym właśnie polegało rodzicielstwo? Na tym, że miłość i strach zbijają się w jedną małą kulkę niewyobrażalnego stresu?

Pewnie tak.”

“Grób Maggie” to bardzo specyficzna lektura. Świetny klimat małej szkockiej miejscowości, dzika natura i wątek dawnych legend, starych opowieści o niebezpiecznych czarownicach nadają historii wrażenie baśniowości, filmowości. Fabuła pozornie prosta szykuje dla czytelnika dobre zaskoczenie, a makabra zdaje się tylko środkiem do celu, formą zabawy stylem, pod którą kryje się opowieść o tym, co ważne i o tym, co haniebne. Autor dobrze manipuluje emocjami czytelnika raz wzbudzając niesmak, a już za chwilę współczucie. Mimo własnej niechęci do motywów gore, dobrze bawiłam się przy tej lekturze!

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Akurat.

Książka w trzech formatach (papier, ebook i audiobook) dostępna jest na stronie muza.com.pl

- na hasło KRYMINALNATALERZU10 10% taniej (dotyczy całego asortymentu sklepu)!

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Nocna niania" Nelle Lamarr

 

Autorka: Nelle Lamarr

Tytuł: Nocna niania

Tłumaczenie: Magdalena Koziej

Data premiery: 01.07.2026

Wydawnictwo: Albatros

Liczba stron: 352

Gatunek: thriller psychologiczny

 

Nelle Lamarr pisze już od ponad trzydziestu lat. Najpierw tworzyła scenariusze serialów w Hollywood w latach 90., w 2012 debiutowała na rynku książki jako Nelle L’Amour, czyli autorka powieści romansowych i erotyków, które wyniosły ją na listy bestsellerów. Po ponad trzydziestu tytułach przyszła pora, by zmienić gatunek na thriller psychologiczny - w poprzednim roku polski czytelnik mógł cieszyć się pierwszym jej dziełem w tym gatunku pt. “Dziewczyna z wymiany” (recenzja - klik!), teraz w swoje ręce dostaliśmy drugi pt. “Nocna niania”. W oryginale wydany był w 2024, więc w rękach czytelników anglojęzycznych jest już kolejny thriller autorki - oby i do nas trafił już wkrótce!

 

Hollywood, czasy współczesne. Podczas jednej ze swoich ostatnich wypraw po mieście, Ava w szóstym miesiącu w ciąży wpada na Marley, posągowo piękną i bardzo kompetentną nocną nianię. Kobieta w mig odgaduje dolegliwości Avy, dobrze wie, z jakim wysiłkiem i bólem wiąże się dla niej przemieszczanie się i co czeka ją już wkrótce. Oferuje więc swoje usługi, gdy mała Isa się urodzi, bo Ava będzie wtedy takiej pomocy potrzebować.

I tak się składa, że faktycznie potrzebuje. Poród jest niespodziewany, nikogo wokół niej nie ma - jej mąż jest gdzieś na jakimś festiwalu filmowym, zagaduje gwiazdy, które może sprowadzić do swojej firmy. Gosposia dosłownie dzień wcześniej musiała wrócić do rodziny, a jej własna matka oddaje się przyjemnościom w Vegas. Po powrocie męża jest niewiele lepiej - Ava nie może się ruszać, Ned jest wściekły, mała Isa ciągle płacze. Pora na zatrudnienie pomocy, co przypomina Avie o Marley.

Kobieta zjawia się w ich domu praktycznie od razu. Przejmuje Isę, otacza Avę opieką - istny anioł. Jednak ten anioł ma jakiś plan, który ewidentnie nie skończy się dla nich dobrze. Dziwne zbiegi okoliczności zaczynają się mnożyć, ale kto by się nimi przejmował, gdy niemowlę jest zadbane, mama ma czas na regenerację, a tata może zanurzać się we własnych fantazjach?

 

Książka rozpisana jest na prolog, 61 kilkustronicowych rozdziałów, epilog i postscriptum. Prolog przyjmuje formę listu, który przeraża, a jednak jego powiązanie z resztą fabuły długo pozostaje niejasne. Rozdziały pisane są w narracji pierwszoosobowej czasu teraźniejszego przez Avę i Neda, jednak to narracja tej pierwszej dominuje. Z czasem też pojawia się narrator trzeci, który wypełnia puste luki opowieści. Język, jakim autorka się posługuje, jest prosty, układa się w przyjemne do lektury, płynne zdania. Od czasu do czasu pojawiają się jednak słowa, których na co dzień w języku polskim nie używamy - w moją pamięć zapadło na przykład słowo toalety jako elegancki, galowy ubiór. Dialogi prowadzone są naturalnie, postacie dzielą się również z czytelnikiem komentarzami, których nie wypowiadają głośno. Zresztą, jak na dobry thriller psychologiczny przystało, duża część akcji toczy się wewnątrz postaci.

 

Ta opowieść to spektakl trzyosobowy - a przynajmniej trzy postacie przyjmują role pierwszoplanowe. Kreacje postaci kobiecych są enigmatyczne, ulotne - wydaje się, że coś o nich wiemy, ale może to tylko wrażenie? Czy Ava jest oszukiwaną, biedną żoną, która naiwnie podstawia pod nos mężowi piękną nianię? Czy niania liczy na przejęcie roli Avy? Czy jednak obydwie mają inne cele? Autorka sprawnie manipuluje informacjami, by czytelnik mógł się wiele domyślać, ale bardzo długo nic nie wiedział na pewno. Jest jednak coś, co wątpliwości nie budzi - to Ned, mężczyzna wychowany w przepychu przez znaną aktorkę i reżysera filmowego. Od początku jasne jest, że to prawdziwa szuja, egoista, dla którego nie liczy się nic poza nim samym, poza tym, bo to on dobrze się w towarzystwie prezentował. To świetnie wykreowany czarny charakter, który od razu wzbudza w czytelniku niechęć.

“Sprawiedliwość czy zemsta? Dzieli je cienka linia. A może to dwie strony medalu? Może wszystko sprowadza się do tego, kto jest mścicielem, a kto ofiarą?”

Intryga powieści opiera się o pierwsze dni macierzyństwa, chwilę w życiu rodziny, przede wszystkim kobiety, której nagle wszystko to, co wie, czego doświadczyła, staje na głowie. Dla Avy Isa jest pierwszym dzieckiem, a przebieg ciąży był koszmarem, wykończył ją psychicznie i fizycznie. A po tym wszystkim przecież nie jest lepiej - dziecko ciągle płacze, pokarmu nie ma, ciężko jej się ruszać, praktycznie nie kontaktuje. To doskonały moment, by wprowadzić w życie postaci kogoś, kto niepostrzeżenie może zacząć realizować swój plan pod przykrywką pomocy rodzinie. A może tak tylko się Avie wydaje? Może hormony wzbudzają w niej nadmierną podejrzliwść? Niemniej jednak sposób przedstawienia sytuacji Avy, dolegliwości i wyzwań, jakie przyniosły jej ciąża i pierwsze dni macierzyństwa są ważne dla świadomości społecznej, w oczach której ciąża i macierzyństwo to przecież ciągle ten najszczęśliwszy w życiu czas. Nelle Lamarr pokazuje więc też jego cienie, to, że mimo dobrych chęci i właściwych uczuć, nie zawsze wszystko od razu wskakuje na swoje miejsce.

 

Sama intryga prowadzona jest z dużym rozmysłem. Kilka solidnych twistów pojawia się w czasie lektury i są wprowadzone z ogromnym wyczuciem - ani jednego tak do końca się nie domyślałam! Akcja powieści z dobrej, gęstej atmosfery thrillera psychologicznego pod koniec nabiera rozpędu, twisty zaczynają się mnożyć, dynamika wzrasta przez co opowieść traci swój typowo gatunkowy charakter, zaczyna kojarzyć się raczej z hollywoodzkim kinem akcji. Przez to opowieść z dusznej, refleksyjnej przybiera cechy zwyczajnej, dobrej rozrywki. Może te mocno sensacyjne, typowo amerykańskie sceny akcji na koniec powieści są charakterystyczną cechą autorki? Nie jest to mój ulubiony rodzaj zakończenia, zamiast odczuwać do końca napięcie, w tych finalnych scenach raczej uśmiechałam się pod nosem. Niemniej jednak nadal bawiłam się świetnie!

 

Cała opowieść toczy się w świecie błysku reflektorów, przepychu, w którym życie na pokaz wydaje się ważniejsze niż życie faktyczne. Dzięki temu autorka pozwala czytelnikowi oderwać się od szarej codzienności, zajrzeć do domów kosztujących miliony dolarów, wejść w buty tych, którzy mają w swoich garażach kolekcję luksusowych samochodów. A równocześnie poprzez to bardzo wyraźnie ukazany jest kontrast możliwości młodych bogatych matek i tych, które w takie luksusy nie opływają. Świat kobiet przyjeżdżających do LA z własnymi marzeniami jest na wyciągnięcie ręki, problem w tym, że niewiele te marzenia faktycznie spełnia.

 

“Nocna niania” to thriller, który od samego początku niepokoi. Nelle Lamarr dobrze przemyślała jego konstrukcję fabularną, z niesamowitą skrupulatnością rozłożyła puzzle tak, by od początku coś czytelnika uwierało, coś nie dawało spokoju, jednak nie do końca było wiadomo co. Kiedy jeden obraz zaczyna nabierać kształtów, autorka obraca go o sto osiemdziesiąt stopni, by nagle okazało się, że nic nie jest takie, jak jeszcze chwilę temu zakładaliśmy. Ta manipulacja uwagą rozgrywa się na tle tematów, o których ciągle nie mówi się wystarczająco głośno - trudnych, bolesnych ciąży, pierwszych, wyczerpujących dni macierzyństwa i tego, jak cały ten okres wpływa nie tylko na kobietę, jej ciało i psychikę, ale na jej relacje z mężem, z resztą otoczenia. Dla takich kobiet jak Ava może to być czas bardzo samotny, w którym granica pomiędzy realnością a paranoją wcale nie jest taka wyraźna jak być powinna. Dobre twisty fabularne z biegiem lektury zaczynają nabierać na częstotliwości i sile aż do wielkiego, bardzo hollywoodzkiego finału, który jednoznacznie osadza “Nocną nianię” w kategorii thrillerów czysto rozrywkowych. I mimo że żałuję, że i finał nie pozostał w tym dusznym, niepokojącym klimacie co reszta powieści, to bez wątpliwości przyznaję, że przy tej lekturze bawiłam się naprawdę dobrze!

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Albatros. 

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Wdowa" Helene Flood

Autorka: Helene Flood

Tytuł: Wdowa

Tłumaczenie: Ewa M. Bilińska

Data premiery: 01.07.2026

Wydawnictwo: Agora

Liczba stron: 360

Gatunek: thriller psychologiczny

 

Helene Flood na co dzień pracuje jako psycholożka w Narodowym Centrum Pomocy i Stresu Pourazowego w Oslo. Swoją pracę doktorską na temat wstydu, przemocy i poczucia winy obroniła w 2016 roku, a trzy lata później zadebiutowała na rynku beletrystycznym swoim pierwszym thrillerem psychologicznym pt. “Psychoterapeutka”. Książka stała się międzynarodowym bestsellerem, który ukazał się w trzydziestu krajach, zdobył nagrody i ciekawe nominacje, a prawa do jego ekranizacji zostały sprzedane. Od tego czasu autorka systematycznie wydaje książki: na ten moment napisała cztery thrillery psychologiczne i trzy książki dla dzieci. W Polsce doczekaliśmy się tłumaczenia trzech pierwszych thrillerów: “Psychoterapautki” (2020), “Sąsiadki” (2022) i teraz w końcu też “Wdowy”. Czwarty tytuł w maju miał swoją premierę w Norwegii, można więc zakładać, że polski czytelnik na tłumaczenie będzie jeszcze musiał trochę poczekać.

 

Czasy współczesne, wiosna, bogata dzielnica Oslo. To miał być dzień, jak każdy inny - sześćdziesięciosześcioletnia Evy Krogh po śniadaniu zamierzała trochę poplewić, przygotować ogród na nadejście lata. Jej mąż Erling, mimo oficjalnej emerytury, miał skoczyć na kilka godzin do firmy promującej ekologię, w której spędził ostatni rok pracy. Niestety w drodze do niej zmarł. Teraz Evy została sama, w otępiającej żałobie, która osnuwa jej zmysły mgłą. Co mówi lekarka, co mówiły jej dorosłe już dzieci? Nie jest pewna. Za to dobrze pamięta, że do jej drzwi zadzwonił policjant, który zadawał dziwne pytania sugerujące, że może jednak Erling nie zmarł śmiercią naturalną. Faktycznie, w przeciągu ostatniego półrocza miał kilka dziwnych wypadków, ale czy naprawdę ktoś mógł czyhać na jego życie?

Dwadzieścia pięć dni później, po nocnej walce z pożarem, Evy czeka. Wkrótce odbędzie się rozmowa, a może wręcz konfrontacja, która ma ujawnić wszystkie narosłe w tym czasie tajemnice.

 

Książka rozpisana jest na nienumerowane rozdziały, które zaznaczone są przez określenia czasu. Historia toczy się w trzech planach czasowych: przed śmiercią Erlinga i ten okres jest najdłuższy, bo liczony w latach, których początkiem jest chwila poznania się Evy i Erlinga. Pozostałe dwa czasy, to dni od razu po jego śmierci oraz dwadzieścia pięć dni później. To śmierć Erlinga jest punktem zero, a czytelnik wraz z biegiem lektury uzupełnia sobie to, co było wcześniej i co działo się później. Narratorką jest Evy, tylko jej perspektywę poznajemy w pierwszoosobowej narracji, której historia sprzed śmierci męża pisana jest w czasie przeszłym, dwie pozostałe w czasie teraźniejszym. Styl powieści jest charakterystyczny dla thrillera psychologicznego, skupiony na wnętrzu postaci, a język, jakim jest pisana, jest przyjemny i w pełni zrozumiały. Czasami zdarzają się niepotrzebne powtórzenia faktów, wyłapałam też kilka literówek, jednak nic w tekście nie przeszkadza na tyle mocno, by miało to w jakiś sposób odebrać przyjemność z lektury - książkę czyta się dobrze i płynnie.

„Przecież to, czego słuchał, musiało powstać na podstawie muzyki, której ja słuchałam w latach siedemdziesiątych. Czyż nie tak to działa?

Wszystko oparte jest na czymś innym, człowiek zbiera inspiracje i przekazuje je dalej, tworzy na ich podstawie nowe zjawiska, ale cały czas nosi w sobie przeszłość.”

Jak to w thrillerach psychologicznych pisanych z perspektywy jednej postaci bywa, najważniejsza jest sama narratorka. Jej wiek został dobrany skrupulatnie - jej młodość toczyła się w czasach, gdy nie zwracało się jeszcze tak dużej uwagi na równouprawnienie płci, a co za tym idzie, często to kobieta poświęcała swoje zawodowe ambicje na rzecz budowania rodziny. Z kolei w czasach aktualnych bohaterka znajduje się w wieku, w którym ciało zaczyna niedomagać, w którym miks leków, jakie trzeba codziennie brać, może mieć różne efekty, a groźba oddziedziczonej demencji rzuca się coraz mroczniejszym cieniem na każdym zapomnieniu, każdym zawahaniu. To właśnie na tej niepewności tego, czy bohaterka jest ciągle w pełni władz umysłowych, autorka buduje intrygę tej powieści - wraz z Evy podsłuchujemy jej dzieci, które naradzają się, czy na pewno ich mama powinna zostawać sama, sugerujące, że przecież jej wszystko mówiły, a to ona tego nie pamięta. Tylko czy na pewno może im wierzyć, kiedy ktoś z ich otoczenia mógł przyczynić się do śmierci Erlinga?

„Teraz Erling jest już poza czasem.

Jest coś szczególnego w tym wyrażeniu. Być poza czasem. Robi się krok na stronę, schodzi z tej ogromnej taśmy, na której wszyscy stoimy, taśmy czasu pędzącego przed siebie bez żadnych hamulców, i już nas na niej nie ma. To piękne. Prawie jakby człowiek był wolny.”

Intryga powieści oparta jest więc na tej cienkiej granicy pomiędzy tym, co dzieje się naprawdę, a tym, co generuje wyobraźnia bohaterki. Co jest prawdziwe, czy w ogóle faktycznie coś niepokojącego w życiu Kroghów się dzieje, czy to po prostu narastająca paranoja bohaterki, pogrążonej w żałobie starszej pani, której szok mógł wywołać pierwsze objawy demencji? Czytelnik długo nie jest pewny, czy faktycznie coś jest na rzeczy, a autorka nie pomaga - tropy rozrzuca bardzo skąpo, czasami nawet miałam wrażenie, że zostałam pozbawiona szansy, by domyśleć się zwrotu fabularnego samodzielnie. Napięcie może nie oblepia z każdej strony, ale ciekawość rozwiązania zagadki podsycana jest na tyle odpowiednio, że towarzyszy czytelnikowi tak naprawdę do ostatniej strony. A jednak nie mogę pozbyć się wrażenia, że pewne kwestie fabularne nie zostały rozwinięte pod kątem psychologicznym tak, jak można by spodziewać się tego po thrillerze psychologicznym napisanym przez psycholożkę, więc nawet samo rozwiązanie historii nie zaspokoiło kilku moich pytań, które z biegiem lektury kołatały się w mojej głowie. Momentami czułam się trochę jak główna bohaterka - czy to ja coś przeoczyłam, czy może autorka knuje przeciwko mnie?

 

Przez te narosłe wątpliwości wydaje mi się, że zgodnie z zamysłem autorki uwaga czytelnika powinna być skierowana gdzie indziej - na wątek rodziny, relacje i zmiany, jakie w nich zachodziły na przestrzeni lat. W końcu nie bez powodu doświadczamy chwili poznania Evy z Erlingiem, towarzyszymy im w dniu ich ślubu. Wraz z rozwojem historii zaczyna nam się w głowie pojawiać coraz jaśniejszy obraz dość klasycznego jak na tamte czasy małżeństwa - ona zajmowała się domem, on przynosił pieniędze. Jak taki podział wpłynął na ich małżeństwo, jak proza codzienności odbiła się na relacji? Ten związek, jak i relacje Evy z dziećmi zarówno sprzed lat, jak i te aktualne, gdy role zaczynają się zamieniać, widzimy jednak tylko jej oczami. A to przynosi pytania o to, jak bardzo własne postrzeganie zdarzeń jest równoznaczne z tym, co wydarza się naprawdę. Z czasem, poprzez rozmowy z innymi, ten obraz zaczyna się rozjeżdżać. Czy człowiek w swojej głowie buduje inną rzeczywistość niż ta, w której żyje? W którym momencie oczekiwania z realistycznych stają się niemożliwym do spełnienia wytworem wyobraźni? I co się stanie, gdy ta bańka oczekiwań pęknie?

„W rezygnacji kryje się ochrona siebie. Ten, kto nie pyta, nie zostanie odrzucony. Ale ten, kto nie pyta, być może nigdy też nie usłyszy „tak”, a kto wie, co wtedy można stracić?”

Polski czytelnik pewnie zainteresuje się też tłem zdarzeń, miejscem, w którym toczy się akcja. Norweski klimat nie jest znacząco podkreślany, poza kilkoma wzmiankami o charakterystycznym dla tego regionu jedzeniu czy przekonaniach, tak naprawdę ta historia mogłaby się toczyć wszędzie. Najwięcej klimatu w powieści wytwarza sam dom położony na wzgórzu, dom przesiąknięty stylem rodziców Erlinga, którzy przepisali go tylko jemu. Duże pokoje, ciężkie meble, skrzypiąca podłoga, zatęchła piwnica - dla nagle osamotnionej Evy całe jej otoczenie staje się nagle bardzo przytłaczające. Tym miejscem autorka dobrze gra wprowadzają poczucie gęstej, dusznej atmosfery.

 

Podsumowując, norweski thriller “Wdowa” będzie dobrym wyborem dla czytelników lubiących thrillery psychologiczne, w których centrum stoi rodzina, relacje, jakie wiążą się z tą komórką społeczną i jej wpływ na jednostkę. Autorka poprzez postać starszej pani, która całe życie spędziła na dbaniu o sprawne funkcjonowanie swojej rodziny, zadaje pytania o to, jak w trudach codzienności nie stracić z oczu tego, co ważne, jak nie zapomnieć o trosce emocjonalnej, nie tylko tej fizycznej zapewniającej pełne brzuchy i czyste ubrania w szafie. Jak nie zatracić siebie samej w tym wszystkim? Evy to portret kobiety jakich wiele wokół - kobiety, która w znaczącym wieku po raz pierwszy zostaje tak faktycznie sama, zależna tylko od siebie. Czy to nie wtedy okazuje się, jakim tak naprawdę było się człowiekiem? Intryga kryminalna jest tylko dodatkiem, który pobudza ciekawość, ale ostatecznie nie dominuje nad tematami do refleksji, z jakimi czytelnik po skończonej lekturze pozostaje.

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Agora.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

Book tour z "Zazdrościsz mi?"!

Tyle, co w czerwcu Agnieszka Peszek dostarczyła nam "Zazdrościsz mi?", a już na sierpień zapowiedziała kolejną książkę! Zanim więc ona całkowicie pochłonie naszą uwagę, mam dla Was jeszcze jedną aktywność związaną z "Zazdrościsz mi?", pierwszym tytułem tej autorki, na okładce którego znalazło się logo Kryminału na talerzu! A to przecież zobowiązuje, prawda? Dlatego dzisiaj zapraszam Was na book tour z tym tytułem! 

„Zazdrościsz mi?” to drugi tom serii kryminalnej z Zuzanną Kruk, ale jeśli tylko macie ochotę, możecie czytać go od „Zabijesz mnie?” (recenzja - klik!) niezależnie. W tym tomie główna bohaterka wybiera się na krótki urlop nad polskie morze – jednak tak się składa, że Jurata, która normalnie jest praktycznie wymarłym miejscem po sezonie, teraz, chwilę po przyjeździe Zuzy, wybrzmiewa niepokojąco drastyczną, kryminalną sprawą. Ale spokojnie, Agnieszka Peszek nie skupia się na makabrze – u niej to zawsze strona psychologiczna zbrodni ma największe znaczenie! Jeśli zatem lubicie niespieszne, małomiasteczkowe i nadmorskie kryminały oraz oryginalne kreacje postaci, to „Zazdrościsz mi?” będzie historią dla Was! A jeśli o książce chcecie dowiedzieć się przed zgłoszeniem jeszcze więcej, to zapraszam na recenzję - znajdziecie ją tutaj, klik!

Zasady uczestnictwa w book tourze:

1. Książkę możecie trzymać maksymalnie 2 tygodnie od daty jej otrzymania, później wysyłacie ją dalej (adres kolejnej osoby otrzymasz ode mnie lub bezpośrednio od kolejnego uczestnika)
2. Recenzję/opinię/film (zależy gdzie się udzielacie) proszę zamieście maksymalnie do 3 tygodni od daty otrzymania książki. Oznaczcie mój blog/IG/FB i profil autorki w swoim poście, wykorzystajcie któryś z hasztagów: #kryminalnatalerzu, #kryminalnatalerzupoleca, #czytajzkryminalnatalerzu, a jeśli platforma, na której publikujecie, na to nie pozwala, to po prostu wspomnijcie, że jest to książka czytana w ramach book touru organizowanego przez kryminalnatalerzu.pl. Możecie też oznaczyć autorów i autorki antologii - na pewno będą chcieli poznać Wasze wrażenia!
3. Książkę możecie wysłać pocztą, kurierem, paczkomatem – jak Wam i odbiorcy najwygodniej, ważne, żeby przesyłka miała numer, by się nie zgubiła! Jej numer po wysłaniu od razu koniecznie wyślijcie do mnie!
4. Książka jest do Waszej dyspozycji – możecie po niej pisać (doradzam, by używać czegoś wyraźniejszego niż ołówek), zakreślać, zaznaczać. Proszę jednak o jej poszanowanie, czyli bez gniecenia i rozrywania 😉
5. Zostawcie w książce po sobie ślad – z przodu książki przygotuję do tego miejsce oraz wkleję małą mapkę, na której oznaczymy trasę książki – nie zapomnijcie dorysować swojego punkcika! Będę mogła sobie później powspominać! 😊
6. Do wysyłanej paczki dorzućcie coś od siebie (herbatkę, coś słodkiego czy tym podobne przyjemności), tak by kolejnemu uczestnikowi było miło.

Zgłaszać się możecie w komentarzu pod postem tu na blogu, pod postem na IG i FB oraz w prywatnych wiadomościach na IG i FB oraz mailowo: kryminalnatalerzu@gmail.com. Kolejność uczestnictwa zapisywać będę według kolejności zgłoszeń (oczywiście później uczestnicy mogą dogadać zmiany w kolejności między sobą).

Listę uczestników zapiszę w tym poście we wtorek.

Książka ruszy w podróż w przeciągu tygodnia, ale listy uczestników nie zamykam, można zgłaszać się także w trakcie trwanie book touru. Zastrzegam sobie jednak możliwość zamknięcie listy, w chwili kiedy liczba uczestników przekroczy 30 osób.

W book tourze nie będą uwzględniane osoby, które trzy razy przekroczyły terminy wysyłki książki lub trzy razy nie wystawiły opinii w moich wcześniejszych BT.

Zachęcam też do udostępniania wiadomości o book tourze na swoich profilach - wystarczy, że udostępnicie post o bt, który ukazał się u mnie na IG i FB, a także do polubienia profili autorki książki i moich własnych 😊

W razie pytań jestem dostępna na IG i FB oraz oczywiście mailowo.

Serdecznie zapraszam do zgłoszeń, a uczestnikom życzę przyjemnej lektury!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Lista uczestników:

1. @zaczytana_daria

2. @zaczytana_zbrodnia

3. @z_ksiazka_mi_po_drodze

4. @olciagamesmol

5. @olap3474

6. @annamytkowicz

7. @danutabobrowicz

8. @marza.czyta

9. @mamazaczytana

10. @cacko.od.reki

11. @ksiazkara_kasia

12. @inn0cenza

13. @oczy_tana_ja

14. @mirkowo3

15. Drukowanachatka (FB)

16. @izabelawatola

17. @zakochani.wksiazkach

18. @zaczytana_panna

19. @zaczytani___

20. @kretka22

21. @alexa.miedzy.stronami

Czytaj więcej »

"Klan" Pascal Engman

Autor: Pascal Engman

Tytuł: Klan

Cykl: Klan, tom 1

Tłumaczenie: Ewa Wojciechowska

Data premiery: 01.07.2026

Wydawnictwo: Dolnośląskie

Liczba stron: 432

Gatunek: powieść kryminalna

 

Pascal Engman ma szwedzko-chilijskie korzenie, co w pewien sposób wpływa na jego twórczość - akcja jego powieści dzieje się w Szwecji i najczęściej kręci się wokół przestępczości zorganizowanej, wojen gangów, które od ponad dekady przyjmują w tym kraju zatrważające rozmiary, ale sam autor, po solidnym researchu, tworzy je pomieszkując w Chile. Swoją karierę zawodową od zawsze wiązał ze słowem pisanym, początkowo jednak pracował w szwedzkiej gazecie. W 2016 z kraju wyjechał, by napisać swoją pierwszą powieść wydaną rok później pt. “Patrioci” (w Polsce ukazała się w 2018 roku nakładem Wydawnictwa Sonia Draga). Od tego czasu stworzył kilkanaście powieści, składające się na trzy cykle - pierwszy z policjantką Vanessą Frank, która przyniosła mu światową rozpoznawalność (w Polsce wydany został tylko tom pierwszy przez Wydawnictwo Amber), drugi z Tomasem Wolfem pisany w duecie z Johannesem Selåkerem (w Polsce wydane zostały dwa pierwsze tomy przez Wydawnictwo Czarna Owca) oraz najnowszy Klan, liczący na ten moment dwa tomy w rodzimym języku autora, którym na polskim rynku zaopiekowało się Wydawnictwo Dolnośląskie. Twórczość Engmana cieszy się dużą popularnością, prawa do ekranizacji części książek zostały sprzedane, a ilość egzemplarzy liczona jest już w milionach. Autor na koncie ma też kilka nagród literackich. Trochę dziwi więc fakt, że jego twórczość na polskim rynku jakoś nie potrafi zagrzać miejsca - mam nadzieję, że seria Klan to zmieni!

 

1 września 1997 roku w sztokholmskim szpitalu spotykają się dwie kobiety, które właśnie urodziły - Fatima i Michaela. Fatima trzyma w ramionach Josefa i czeka na wizytę jego ojca, choć z każdą kolejną chwilą coraz mocniej uświadamia sobie, że została w swojej biedzie sama. Michaela tuli Antonię - ich życie ma potoczyć się całkiem inaczej, pełna rodzina, dobra sytuacja finansowa mają pozwolić dziewczynce na wygodne życie.

Dekadę później życie dzieciaków wchodzi na nowe tory - Josef dorasta, coraz wyraźniej widzi, jak wiele sił i zdrowia kosztuje jego matkę zapewnienie im bytu, kiedy tuż obok młodzi gangsterzy biegają z kieszeniami pełnymi pieniędzmi. On jednak nie zamierza do nich dołączać, tylko co może zrobić, by odmienić ich los i by w końcu nie czuć się takim samotnym? Antonia z kolei mimo finansowego dostatku też mierzy się z samotnością, jednak jest to samotność innego rodzaju - w szkole jej rówieśnicy coraz mocniej jej dokuczają, ale przepełniona wstydem nikomu nie chce tego zdradzić. Do czego te poczucie samotności i bezsilności ich doprowadzi?

Tuż obok rok młodsza Zara wiedzie jeszcze szczęśliwe dzieciństwo w rodzinie Mansourów, wielkiego arabskiego klanu, który terroryzuje kluczowe miasta Szwecji i Niemiec. Falę przemocy obserwuje młody policjant, Hjalmar, któremu nie zależy na awansach - chce po prostu spełniać dobrze swoją społeczną rolę, zapewniać bezpieczeństwo tym, którzy nie są w stanie sobie go zapewnić.

 

Książka rozpisana jest na prolog i pięć części, z których każda składa się z osobno numerowanych rozdziałów. Każda część opisuje zdarzenia z kolejnych lat dorastania bohaterów, a każdy rozdział jest przypisany do określonego miesiąca. Dodatkowo rozdziały dzielone są na krótsze fragmenty, których narracja trzecioosobowa narracja czasu teraźniejszego rozłożona jest naprzemiennie. Styl powieści jest prosty, zdania krótkie, mają specyficzny rytm, do którego początkowo trzeba się przyzwyczaić. Jako że historia toczy się w różnych środowiskach, to od czasu do czasu pojawiają się wtrącenia w innym języku, najczęściej arabskim lub angielskim, które od razu są w przypisach tłumaczone. Przez osadzenie części akcji w środowisku gangsterskim nie brakuje w dialogach wulgarnych określeń, jednak autor używa ich rozważnie, oszczędnie, tylko na tyle, by oddać charakter opisywanej społeczności. Po początkowym zaznajomieniu się ze stylem autora, książkę czyta się bardzo łatwo, szybko i płynnie - dwa czy trzy razem zrobiłam przystanek, by zastanowić się nad doborem słowa przez tłumaczkę, to jednak w żaden sposób nie wpłynęło na moje zaangażowanie w lekturę.

„Hjalmar wie, że jeśli ten dzieciak nie otrzyma pomocy, z czasem jego rozgoryczenie przerodzi się w nienawiść do innych. Zastanawia się, ilu takich Josefów jest w tej chwili w Sollentunie, w Sztokholmie, w całej Szwecji. I jaką cenę zapłaci społeczeństwo oraz rodziny tych chłopców, kiedy oni dorosną.

Ludzie nie chcą żyć w strachu.

Łatwiej im obrócić strach we wściekłość na cały świat. To o wiele prostsze.”

Tak naprawdę ciężko tę książkę nazwać kryminałem - to po prostu obraz kilku dzieciaków dorastających w dzielnicy Sztokholmu znajdującej się pod władzą jednej gangsterskiej rodziny. Dzielnicy, w której tuż obok ludzi normalnie żyjących, mieszkają ci, co ledwo wiążą koniec z końcem, Szwedzi tuż obok imigrantów pochodzenia arabskiego, afrykańskiego czy z Ameryki Południowej. Dzielnicy, w której już na początku drugiego tysiąclecia policja nie ma za wiele do gadania, a z kolejnymi upływającymi latami jest coraz gorzej. Poprzez ten obraz autor przygląda się temu, z czym borykają się tacy chłopcy jak Josef, dobry dzieciak, który ze wszystkich sił stara się nie mieszać w sprawy gangsterów, nie stawać na drodze przemocy, która obecna wokół sprawia, że ani na chwilę nie czuje się bezpieczny.

„Pragnąłby, żeby Josef zrozumiał, że nie ma drogi na skróty. I że wybory, jakich właśnie dokonuje, naznaczą całe jego przyszłe życie. A nawet życie jego dzieci, jeśli się na nie zdecyduje.”

Poprzez osadzenie historii w takim środowisku, autor kusi się o wyraźny komentarz społeczno-polityczny. Pochyla się nad tym, co Szwecję od ponad dekady mocno boli - wojny gangów, przemoc, ciągle strzelaniny, strach zwyczajnych mieszkańców to problemy, z którymi faktycznie społeczeństwo szwedzkie się mierzy, a autor dobrze oddaje mechanizmy dojścia do władzy, sposób funkcjonowania takich grup przestępczych. Bezsilność zwyczajnego społeczeństwa daje do myślenia, choć nie są to przemyślenia wesołe.

„Społeczeństwo ją zawiodło.

A powinno ją chronić.

Musi ją chronić.

„Ale społeczeństwo to ja” – myśli Hjalmar.”

Niemniej to nie jedyny problem, jaki w powieści się pojawia. Poprzez obraz dwóch dziewczyn pochylamy się również nad problemem uzależnienia od narkotyków, hejtu i prześladowania oraz bezwolności kobiet w arabskim świecie.

 

Tym, co buduje całą powieść, co sprawia, że czuje się ją całym sobą, są kreacje postaci. Stopień ich dopracowania psychologicznego zrobił na mnie ogromne wrażenie, a dzięki temu, że towarzyszymy im od lat dziecięcych, możemy w pełni wczuć się w ich sytuację, dobrze zrozumieć ich emocje i motywacje. Te postacie, choć znajdujące się w bardzo różnych punktach na społecznej drabinie, są połączone samotnością, bezsilnością i gniewem na to, jak świat, w którym żyją ,wygląda. Tylko co z tą złością mogą zrobić? Na ich przykładzie autor rysuje poruszający obraz społeczeństwa, które terroryzowane jest przez jedną grupę ludzi, jedną rodzinę, która zebrała całą władzę, sieje postrach i rozprowadza zło w postaci broni i narkotyków w całej dzielnicy. Nie zliczę ile razy podczas lektury czułam złość, wściekłość wręcz, ile razy płakałam nad losem postaci, tych młodych ludzi, którym miejsce życia zdeterminowało ich ścieżki życiowe.

„– Jedno życie – powtarza. – Każdy ma tylko jedno życie.”

A co z samą akcją, intrygą? Dzięki naprzemiennej narracji historia jest dynamiczna, a dzięki przeskokom czasowych, historii rozciągniętej na kilkanaście lat, czytelnik ma wrażenie, że cały czas coś się dzieje - w końcu zatrzymujemy się w sytuacjach znaczących, które coś w losie postaci zmieniają. Poprzez emocjonalne zaangażowanie czytelnika książka z czasem staje się nieodkładalna, a finalny twist faktycznie zaskakuje. Historia jednak nie jest zamknięta - w kolejnych tomach poznamy dalsze zmagania z życiem tych postaci.

 

Wilki na okładce powieści „Klan” nie są tylko chwytem marketingowym - to metafora, którą można rozpatrywać na kilku poziomach. Hasło “człowiek człowiekowi wilkiem” dobrze obrazuje relacje pomiędzy gangami, pomiędzy gangiem i zwyczajnymi szwedzkimi obywatelami. A wilki przecież żyją w watasze, w mocno zhierarchizowanej grupie - dokładnie tak jak rodzina Mansourów, gang narkotykowy trzęsący częścią Sztokholmu. To nie jest jednak powieść gangsterska - to opowieść o trójce nastolatków, który los zdeterminowany jest przez miejsce zamieszkania. Powieść bogatych kreacji psychologicznych i skrajnych emocji, które raz po raz ściskają gardło tak, że w niektórych momentach z żalu nie da się oddychać. Pozostaje mi tylko zapytać - dlaczego pod ręką nie mam od razu tomu drugiego?!

 

Moja ocena: 8/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Dolnośląskim.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Ostatnie cięcie" Andrea Camilleri

Autor: Andrea Camilleri

Tytuł: Ostatnie cięcie

Cykl: komisarz Montalbano, tom 24

Tłumaczenie: Lucyna Rodziewicz-Doktór

Data premiery: 01.07.2026

Wydawnictwo: Noir sur Blanc

Liczba stron: 240

Gatunek: powieść kryminalna

 

Andrea Camilleri uznawany jest za jednego z najwybitniejszych pisarzy włoskich XX i XXI wieku. Na rynku powieściowym debiutował dobrze po pięćdziesiątce, serię, która przyniosła mu światową sławę, jak i miano fenomenu czytelniczego rozpoczął jeszcze później, już zbliżając się do siedemdziesiątki i tworzył ją do samego końca swojego życia, a ostatnie jej tomy zostały wydane pośmiertnie. To seria z komisarzem Montalbano, duma Sycylii, którą pokochały całe Włochy, czemu dali wyraz nie tylko w milionowych nakładach sprzedanych egzemplarzy, ale też i uwielbianych przez nich ekranizacjach. Podobno do teraz w sycylijskich hotelach i pensjonatach na półce można znaleźć co najmniej kilka tomów tej serii.

Do Polski komisarz Montalbano trafił kilka lat po premierze włoskiej. “Kształt wody”, czyli tom pierwszy w naszym kraju pojawił się w 2001 roku i od tego czasu znajduje się pod opieką wydawniczą Oficyny Literackiej Noir sur Blanc. Teraz, ponad dwadzieścia lat później, pierwsze tomy serii doczekały się systematycznie ukazujących się wznowień, a cała seria jeszcze nie dotarła do końca - u nas właśnie pojawił się tom dwudziesty czwarty z dwudziestu ośmiu, jakie Camilleri zdążył napisać. Przy takiej ilości oczywiste jest, że każdy tom można czytać od pozostałych niezależnie.

 

Mała sycylijska miejscowość Vigata od pewnego czasu boryka się z poważnym problemem. Co noc do portu przybijają statki wypełnione muzułmańskimi uchodźcami. Obsługa portu plus kilkuosobowa załoga lokalnego komisariatu nie radzą sobie z taką ilością osób, których trzeba przypilnować, skierować we właściwe miejsce, uspokoić. Czasem też wsadzić do więzienia - podczas ich przepraw nieraz dochodzi do dramatycznych przestępstw. Tak wygląda każda noc, a przecież w ciągu dnia policjanci potrzebni są w komisariacie. Tak przecież nie da się funkcjonować, prawda? W tym wszystkim partnerka Montalbana wysyła go jeszcze do krawcowej! Bo przecież ludzkie tragedie ludzkimi tragediami, ale życie sycylijczyków i Włochów kręci się dalej - wkrótce mają się wybrać na odnowienie przysięgi małżeńskiej bliskich znajomych, więc Montalbano musi się dobrze prezentować! Problem w tym, że zanim jego garnitur będzie gotowy, w pracowni krawieckiej dochodzi do zbrodni.

 

Książka rozpisana jest na osiemnaście rozdziałów, które nie są pisane jednym ciągiem - każdy z nich dzielony jest na krótsze, wygodne fragmenty, pojedyncze scenki. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z perspektywy Montalbana, którego poznajemy nie tylko czyny, ale też i myśli. Styl powieści jest dla serii charakterystyczny - lekki i zadziorny, w którym przekleństwa przewijają się tuż obok cytowanej poezji. A mimo to określiłabym go jako wyważony i uniwersalny, przyjemny w odbiorze niezależnie od wieku czytelnika.

Ogromnym atutem całej serii jest umiejętność Camilleriego do budowania nieszablonowych, ciekawych, a zarazem ludzkich postaci, które rozmawiają ze sobą lekko, naturalnie, a zarazem z dobrym, momentami wyraźnie sarkastycznym poczuciem humoru. Każda postać wypowiada się w nieco inny sposób, każda ma własne tempo i cechy, którymi zwraca uwagę. Może to naleciałości autora z czasów, gdy wystawiał sztuki na scenie teatralnej? Powieściowe dialogi to praktycznie gotowe scenki do zagrania przed szerszą publicznością.

„(…) gdy już urzeczywistniliśmy wspaniały sen o zjednoczonej Europie, zrobiliśmy wszystko, co w naszej mocy, żeby zniszczyć ją od podstaw. Spieprzyliśmy historię, politykę, a nawet gospodarkę. Jedyne, czego się nie tknęliśmy, to idea pokoju. Bo wyżynaliśmy się nawzajem przez stulecia i mieliśmy już tego dość. Zdążyliśmy jednak zapomnieć, jak to było, dlatego wykręcając się uchodźcami, wróciliśmy do granic,starych i tych nowych z drutu kolczastego. Mówią, że wśród uchodźców kryją się terroryści, zamiast powiedzieć, że ci nieszczęśnicy właśnie przed terrorystami uciekają.”

W centrum powieści stoją postacie, a zatem i ten, który jest bohaterem głównym całej serii - komisarz Montalbano. To postać z charakterem, sycylijskim temperamentem, który mimo to wie, kiedy przytaknąć, ale i tak robić swoje. I choć takie zagrania dotyczą przede wszystkim życia zawodowego, to i w prywatnym też mu towarzyszymy. W jego wieloletnim związku z Livią, w jego przymiarkach u krawcowej czy posiadówkach w restauracji - bo trzeba zaznaczyć, że jedzenie w tej powieści, w ogóle w całej serii odgrywa bardzo ważną rolę. A choć w tym tomie nie ma szczegółowych opisów, to same nazwy dań sprawiają, że chciałoby się wyszukać wszystkie przepisy i samemu je przetestować. Montalbano jest więc postacią pełną, która w całej swojej karierze policyjnej zachowała czułość, wrażliwość i pogodę ducha, co sprawia, że mimo jego pomniejszych uszczypliwości i paru dziwactw, nie da się go zwyczajnie nie polubić.

„Z policją jest jak z medycyną: funkcjonariusze utracili intuicję i biernie przyjmują naukowe wyniki, tak jak lekarze utracili zmysł diagnostyczny i zawierzyli jedynie analizom. A wszystko w kraju, gdzie każdy uważa się za policjanta, lekarza sądowego, sędziego i prokuratora, stając po jednej albo po drugiej stronie z zapalczywością równą kibicom, którzy udają się na mecz piłki nożnej.”

Samo miejsce akcji ma duże znaczenie. Niewielkie miasteczko, bliskość morza, którego szum słychać na kartach powieści, mewy i turyści zapewniają dość wakacyjny klimat, a jednak w tym wszystkim nie brakuje dobrze oddanego tła społecznego, klimatu społeczności sycylijskiej, która we współczesnej dobie wcale już nie składa się z samych Włochów. Ta wielokulturowość jest dobrze odczuwalna, a zarazem wśród mieszkańców nienachalna - dopiero poznając postacie bliżej możemy zorientować się jakiej są narodowości.

„(…) zaczął się zastanawiać, jak wielki altruizm i uczynność marnują się w tragedii, która powtarza się noc w noc.

Flecista zrezygnował z wygodnego życia, z dala od zagrożeń, wyrzekł się oklasków, wyrzekł się swej sztuki, żeby biec na ratunek rodzinie, choć i jemu groziło niebezpieczeństwo — mógł skończyć w więzieniu jak brat.

Wraz z ofiarami na dno szła najlepsza cząstka człowieka.”

Bo tak naprawdę nie jest to po prostu powieść kryminalna. Obok zagadki i funkcji dostarczania czytelnikowi rozrywki, mocno angażuje się we współczesne problemy świata, w tym przypadku tematem, który zaprząta uwagę, jest problem uchodźczy, który przecież Polakom nie jest wcale obcy. Montalbano wraz z całym pozostałymi funkcjonariuszami policji co noc odbiera z portu nielegalnych imigrantów, boryka się z lokalną polityką i zwyczajnym brakiem sił na to wszystko. To baza do tego, by pogadać o problemie, by pochylić się nad ludzką krzywdą, ludźmi, którzy w jednej chwili tracą wszystko, muszą ruszać w nieznane, by przeżyć, a mimo to tam, gdzie trafiają, traktowani są jak przestępcy. Tym wątkom dużo uwagi poświęcamy z początku powieści, powoli kierując się w stronę kryminału, a jednak to one poruszają najmocniej.

„— Do więzienia? Nasze ojczyźniane pudła pękają w szwach od tych nieszczęśników.

— Komisarzu, ale tu chodzi o usiłowanie zabójstwa!

— Jasne, Fazio, ale podyktowane przez niedostatek i rozpacz. Czy kiedykolwiek zadałeś sobie pytanie, gdzie się znajdują organizatorzy tego procederu? A w Unii Europejskiej nic tylko debatują nad rozwiązaniem kwestii nielegalnej migracji podczas bankietów, przy suto zastawionym stole, na którym królują nasze ryby.”

Mimo że początek powieści wydaje się dość obyczajowy, to jednak autor od początku buduje fabułę pod kryminał. Gdy już do zbrodni dochodzi, śledztwo prowadzone jest w spokojnym, nawiązującym do klasyki tempie, w którym jest czas na człowieka i jego emocje. Dla Montalbana ta zbrodnia wydaje się szczególnie poruszająca, co jego samego dziwi, a jednak poprzez to, jak i wyczerpanie spowodowane brakiem snu śledztwo nie idzie mu tak sprawnie, jak by sobie życzył, jest ewidentnie zdekoncentrowany. By rozwiązać zagadkę musimy poznać ofiarę, kim była, jakie życie prowadziła, jak była odbierana przez innych i jakie tajemnice skrywała. Pomóc w tym może tylko rozmowa z jej otoczeniem, obserwacja i dedukcja – do tego wszystkiego potrzebny jest spokój, możliwość koncentracji, a jak to zrobić, gdy co chwilę w porcie pojawia się nowy problem?

Na rozwiązanie zagadki czytelnik nie będzie raczej w stanie sam wpaść, choć bardzo subtelne tropy do niego wiodące są po historii rozrzucone. Trochę mnie to rozczarowało, w tego typu kryminałach lubię mieć możliwość złożenia wszystkim kawałków układanki samodzielnie - czasami równoważy to zaskakujące i dobrze rozpisane zakończenie, ta sprawa jednak wydała mi się rozwiązana trochę za szybko i bez dużego efektu wow. Nie da się jej jednak odmówić, że jako dramat jednostki od strony psychologicznej przedstawiona jest doskonale.

„Dzięki wypracowanej dyscyplinie policyjnej robił to, co było do zrobienia, ale jego ludzka dusza nie potrafiła w sobie pomieścić ogromu tragedii.”

Ciężko mówić o przesłaniu powieści bez zdradzania na czym opiera się cała zagadka kryminalna. Może zatem ogólnie? Autor pochyla się nad postaciami, które pozornie otwarte, niewiele tak naprawdę o sobie zdradzają, co zmusza do dość klasycznych pytań: jak dobrze znasz bliską ci osobę? Czy podczas spotkań interesujesz się tym, kim jest naprawdę, a może wolisz przymykać oko, bo łatwiej jest nie dociekać, nie wyciągać niewygodnych tematów na wierzch? Prywatne dramaty są tym mocniej wyraziste, bo przecież rozgrywają się w świecie w pewien sposób pochłoniętym wojną, a zatem na tle dramatów całych narodowości. Jak w takiej rzeczywistości budować związki oparte na miłości i zaufaniu? Jak długi termin ważności w takich warunkach może mieć miłość?

„(...) to najwspanialsza lekcja, jaką otrzymałem od Eleny: jak być zawsze gotowym na życie i jak przyjmować to, co ono ofiarowuje.”

Mimo niewielkich rozmiarów, “Ostatnie cięcie” jest powieścią bardzo pojemną: to nie tylko kryminał, ale też i komentarz społeczny, jak i humorystyczna powieść obyczajowa, a wszystkie jej elementy są odpowiednio wyważone. Gorący temperament sycylijczyków czuć w każdym dialogu, nie brak też i momentów zadumy, a nawet złości na to, jak wygląda ówczesny świat. Mimo tego po skończonej lekturze pozostaje wrażenie powrotu z wakacji - w końcu w sycylijskim słońcu, a dużą ilością dobrego jedzenia pod ręką nie da się nie odpocząć!

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach maratonu czytelniczego #montalbanonatalerzu (IG -klik!, FB - klik!) organizowanego we współpracy z Oficyną Literacką Noir sur Blanc.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Dotyk śmierci" Lisa Regan - zapowiedź patronacka

Po półrocznej przerwie powraca Josie Quinn! Już 29 lipca, dokładnie za dwa tygodnie, w polskich księgarniach zagości dwunasty tom serii z tą bohaterką pt. „Dotyk śmierci”! Książka, jak i pozostałe tomy, została objęta patronatem Kryminału na talerzu.

Po dramatycznych przeżyciach Josie Quinn wraca do pracy w wydziale policji w Denton. Już pierwszego dnia rozpoczyna dochodzenie w sprawie zaginięcia kobiety. Bez śladu zniknęła Krystal Duncan, matka jednego z dzieci, które poniosły śmierć w wypadku szkolnego autobusu. Wkrótce ciało Krystal zostaje znalezione przy grobie córki. Usta zmarłej są pełne wosku.

Badania wykazują, że wosk może pochodzić ze świecy zapalonej ku pamięci ofiar katastrofy. Ten trop prowadzi Josie do grupy wsparcia dla pogrążonych w żałobie rodziców. Z czasem okazuje się, że żaden z jej członków nie mówi prawdy o tamtym tragicznym dniu. Gdy w pobliżu miejsca wypadku detektywka odkrywa ciało kolejnej zamordowanej matki, wie, że musi działać szybko. Tylko wówczas zdoła ocalić ludzi, którzy już raz stracili to, co najcenniejsze…

Oczywiście nie musicie serii znać, by sięgnąć po tom najnowszy – Lisa Regan chyba od początku przeczuwała, że przygody Josie nie będą się ograniczać do kilku tomów, bo pisze je tak, że czytelnik może dołączyć do nich w każdym momencie. Seria jest też bardzo uniwersalna – każdy fan kryminału znajdzie w niej coś dla siebie! Dynamiczne śledztwa, ale też dobra psychologia postaci sprawiają, że po prostu nie można się od tych historii oderwać! Jeśli macie ochotę poczytać więcej o poprzednich tomach, to zapraszam na recenzje, znajdziecie tu - klik!

A co przyniesie najnowszy tom? Bardzo emocjonujące śledztwo! Nie będzie łatwo, bo sprawa dotyczy matki pogrążonej w żałobie – zniknęła kobieta, która niedawno straciła dziecko w wypadku autobusu szkolnego. Wypadku, w którym wiele maluchów straciło życie… Josie, sama po niedawnych trudnych przeżyciach, będzie więc musiała się zmierzyć z bólem osób, które doświadczyły czegoś tak niewyobrażalnego, że nie ma na to nawet określenia w słowniku. Lisa Regan dobrze gra na emocjach czytelnika, absorbując tak, że od książki zwyczajnie nie można się oderwać!

Autorka: Lisa Regan

Tytuł: Dotyk śmierci

Cykl: Josie Quinn, tom 12

Tłumaczenie: Marta Czub

Data premiery: 29.07.2026

Wydawnictwo: Dolnośląskie

Liczba stron: 336

Gatunek: kryminał

Książka dostępna jest już w przedsprzedaży. 

We współpracy patronackiej z Wydawnictwem Dolnośląskim. 

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »