"Po strzelbie" Dariusz Gizak

Autor: Dariusz Gizak

Tytuł: Po strzelbie

Cykl: Jacek Kowalik, tom 4

Data premiery: 28.10.2026

Wydawnictwo: Media Rodzina

Liczba stron: 336

Gatunek: powieść kryminalna

 

Dariusz Gizak po raz pierwszy na rynku powieści kryminalnej pojawił się zaledwie półtora roku temu, a już teraz na koncie ma cztery części cyklu z detektywem Jackiem Kowalikiem, zapowiedź piątego oraz pierwsze ważne literackie nominacje. W tym roku miałam przyjemność dwa razy spotkać się z autorem, wymienić kilka słów - za każdym razem nie mógł się nadziwić, jak mocno w przeciągu tego czasu jego życie się zmieniło! Sam też przyznaje, że jak na autora powieści kryminalnych jest w świetnej sytuacji - w przeszłości zdobył tyle różnych doświadczeń, że teraz historii starczy mu na sporą liczbę powieści! Książki, oprócz jednego reportażu z późnych lat 90., zaczął pisać w późnym wieku, kiedy w swoim życiorysie miał już pracę w policji i firmie windykacyjnej, dowodzenie ochroną m.in. w prokuraturze, jak i doświadczenie dziennikarskie związane z ekologią i łowiectwem. A to zaledwie podstawowe informacje, jakie można wyczytać w jego notce biograficznej!

Seria kryminalna z prywatnym detektywem Jackiem Kowalikiem liczy na ten moment cztery tomy pisane tak, że czytelnik nie musi zachowywać kolejności chronologicznej lektury - każda tom to oddzielna historia kryminalna i to ona wiedzie prym. Ona i główny bohater, który jednak w każdym tomie jest odpowiednio czytelnikowi przedstawiony. Książki w kolejności wydania to: “Wolta” (recenzja - klik!), “Prąd wsteczny" (recenzja - klik!), “Dzicz” (recenzja - klik) oraz “Po strzelbie”.

 

Warszawa, listopad. Do Jacka Kowalika przychodzi były podwładny z czasów, gdy dowodził policyjnym oddziałem antyterrorystów. Niestety, informacje, które przynosi, nie są wesołe - dwa dni temu zaginął ich stary znajomy należący do tego samego zespołu, Artur Orzełowski, aktualnie żyjący spokojnie na emeryturze w niewielkiej miejscowości Pawłowiczowo pod Warszawą. O zaginięciu poinformowała ich żona, którą mocno rozczarowała reakcja policji na zgłoszenie zaginięcia. Artur nie wrócił z porannego polowania, jego komórka nie odpowiada, a samochód jakby rozpłynął się w powietrzu. Koledzy z jego byłej jednostki już sprawdzili, co mogli, ale nie naprowadziło ich to na żaden trop. Do tego potrzeby jest Jacek, który przecież zajmuje się zawodowo poszukiwaniami zaginionych i jest w tym naprawdę dobry. Teraz to dla niego sprawa osobista, przecież zaginiony to nie tylko jego dawny podwładny, ale człowiek, któremu zawdzięcza życie - po wypadku, na skutek którego odszedł z policji, to dzięki Arturowi i zbiórce, jaką zorganizował, możliwa była kosztowna operacja, która przywróciła Jackowi sprawność. Czyżby w końcu przyszła pora oddać stary dług?

„Człowiek, który ma dużo, bardzo często chce mieć więcej i więcej. A tutaj dochodzi jeszcze inny, równie silny element. Adrenalina. Towar deficytowy w obecnym życiu, jeśli się ma wszystko. Podejść do łosia, strzelić, schować tuszę i nie dać się złapać. To zakazany owoc. Napięcie, które podwaja emocje z polowania.”

Książka rozpisana jest na 23 kilkustronicowe rozdziały prowadzone w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego z perspektywy Jacka. Pisana jest w stylu swobodnym i pewnym - mam wrażenie, że w tym tomie da się wyczuć, że autor w prowadzeniu narracji poczuł się pewnie, pewniej niż w poprzednich tomach, dzięki czemu zdania wypadają jeszcze bardziej naturalnie, pojawiają się też częściej wykrzykniki w przemyśleniach i spostrzeżeniach głównego bohatera. Fabuła prowadzona jest tempem umiarkowanym, w którym jest na nie miejsce, choć autor raczej unika długich opisów - sporą część informacji przekazuje w dialogach. Jedynie w krótkich wspomnieniach dawnych spraw Jacka Kowalika, tych, które wyjaśniają jego relacje i znajomości, można wyczuć echo gawędziarskiego tonu, ale to raczej pogłos, cień, a nie coś, co miałoby nacechować cały sposób narracji. Dzięki swobodzie, prostym zdaniom i sprawnie prowadzonym dialogom, w którym czasem pojawiają się nazwy i określenia używane tylko w określonych kręgach społecznych czy zawodowych (wyjaśnienie tych, których znaczenia czytelnik mógłby się nie domyśleć, a takich jest naprawdę niewiele, wplecione jest w tekst), książkę czyta się szybko i bez wysiłku.

„– (…) A może chcesz, żebyśmy razem poszli na wódkę? Od razu mówię: nic z tego. Nie piję i pijakami się brzydzę.

– A to od kiedy?

– Pojutrze będą dwa dni.”

Jako że historię czytelnik poznaje z perspektywy Jacka, to bez wątpliwości właśnie ta postać jest w książce i całym cyklu najważniejsza. To udana kreacja, choć przyznam, że w tym tomie momentami zaczęła mnie zaskakiwać ilość jego znajomości i osób, które wiszą mu przysługę. Dawny policjant, teraz prywatny detektyw, w świeżym związku (bez scen romansowych, co mocno doceniam!), który zmienił jego perspektywę na codzienność, pracę, na siebie samego. To człowiek z kręgosłupem moralnym, który może i nieraz wykazuje się dużą podejrzliwością w stosunku do drugiego człowieka, ale też nie jest to coś, czego nie uzasadniałby jego zawód. Sprytny, o sporych umiejętnościach w walce czy to na pięści, czy z bronią w ręku, ma dar, by wyłapywać kto z ludzi na jego drodze spotkanych ma dobre czy złe intencje. Z jednej strony czuć, że niełatwo wyprowadzić go z równowagi, z drugiej strony łatwo odnajduje się w każdej sytuacji, nawet takiej, o której nigdy by nawet nie pomyślał. To bez wątpliwości udana kreacja głównego bohatera powieści kryminalnej! W tym tomie jednak Jacek pokazuje się czytelnikowi z innej strony – to nadal człowiek o charakterze samotnego wilka, jednak teraz jego przeszłość rysuje się w innych barwach, w grupie mężczyzn, którymi dowodził z taką precyzją, że nawet po latach jego osoba nadal budzi w nich pełne zaufanie i respekt.

„– Bardzo dziękuję. Postaram się zaglądać. To ciekawy człowiek.

– Ładnie pan to nazwał; ludzie inaczej o nim mówią.

– Oceniać drugiego człowieka jest łatwo. Tak postępują mali ludzie.”

Na okładce “Po strzelbie” widnieje pies, jasne więc, że w tym tomie Jacek będzie miał towarzysza, a dokładniej towarzyszkę Larę - dzięki niej poznajemy bohatera w kolejnej nowej roli, a on zyskuje kogoś, do kogo może się choćby na chwilę przywiązać.

 

Intryga prowadzona jest spokojnym tempem przez większą część powieści - jest czas na dość klasyczne podejście do tematu, rozmowy, obserwację i grzebanie w dokumentach. Ten czas autor wykorzystuje, by wspomnieć o problemach, na jakie natknąć się można w polskich lasach - tym razem skupia się przede wszystkim na mieszkańcach lasów, zwierzętach i tych, którzy ich spokój zakłócają. Dzięki tej powieści możemy zajrzeć w zasady funkcjonowania kół strzeleckich, tego, jak wyglądają polowania i co uznawane jest za kłusownictwo, a co dzieje się zgodnie z prawem. Mam wrażenie, że ani Jacek, ani autor, nie oceniają, ale pozwalają czytelnikowi podejść do tematu odpowiednio szeroko, by sam mógł zdecydować jak się na takie praktyki zapatruje. Pod koniec powieści historia lekko przyspiesza, jednak w tym wypadku ta zmiana tempa przychodzi naturalnie - czytelnik nie ma wrażenia, że nagle przeskakuje w powieść sensacyjną, co jest wyraźną poprawą w stosunku do tomu pierwszego.

„Mała miejscowość to jeden z najtrudniejszych terenów do dyskretnego działania. Mieszkańcy natychmiast zauważą obcego. Nie ma jak wtopić się w tłum, bo tłumu nie ma.”

Akcja powieści toczy się pod Warszawą, w małej miejscowości, dzięki czemu zderzenie dużego i małego miasta jest bardzo wyraźne. Jednak to nie zatłoczona Warszawa przyciąga uwagę, a Pawłowiczowo, miejsce o typowej społeczności małomiasteczkowej, w której mieszkańcy trzymają się z dala od obcych chroniąc swoje tajemnice. Co więcej, kolejną taką komórką jest koło łowieckie, do którego należał zaginiony, w relacje którego Jacek stara się przeniknąć, bo przecież to ono może być związane z tym, co stało się z Arturem.

„Jesteśmy jak rodzina. Są kuzyni po kądzieli, po mieczu, a my jesteśmy bractwem „po strzelbie”. Wie pan, koło łowieckie to zrzeszenie dobrowolne. Tutaj jest tak, że albo ktoś pasuje do koła i ma ze wszystkimi dobre relacje, albo musi odejść.”

W “Po strzelbie” Dariusz Gizak porusza kolejne zagadnienie, które w społeczeństwie uznawane jest za kontrowersyjne - polowania kół strzeleckich, kłusownictwo, tego, co w tej tematyce jest zgodne z prawem, a co nie. Wszystko to opisane jest z wyczuciem i bez nacechowania, autor po prostu zaznajamia czytelnika z tym, jak jest, pozostawiając przemyślenia i oceny jemu samemu. Małomiasteczkowy klimat zamkniętej społeczności, w którą wejść musi obcy prywatny detektyw po raz kolejny dobrze się sprawdza, dając możliwość zaprezentowania umiejętności i doświadczenia głównego bohatera, który dzięki swojemu stoickiemu podejściu wzbudza sporo sympatii. Oczywiście nic z tego wszystkiego by nie było możliwe, gdyby nie zagadka kryminalna, która prowadzona jest z wyczuciem, a kolejne tropy pojawiają się w odpowiednim momencie tak, by nie stracić uwagi czytelnika. Łącząc wszystkie te elementy powstaje kryminał spokojny, ale angażujący, który przynosi czytelnikowi rozluźnienie dzięki swobodnemu stylowi, ale też i ważne tematy społeczne. Już nie mogę doczekać się z jakim Jacek Kowalik zmierzy się w tomie piątym, który już teraz zapowiedziany jest na lato 2027 roku!

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Media Rodzina.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Przetwórnia czekolady" M.M. Perr - zapowiedź patronacka

Przed nami już ostatnie premiery roku 2026.... Ale i wśród nich perełek nie zabraknie - wiem, bo niektóre z nich miałam już przyjemność czytać! Między innymi właśnie ten tytuł - "Przetwórnię czekolady", powieść historyczno-kryminalną polskiej autorki M.M. Perr, która na półki księgarskie trafi 19 listopada, a na jej okładce znajdziecie logo Kryminału na talerzu!

W Przetwórni Czekolady Aruma dochodzi do makabrycznego odkrycia. W przemysłowej prasie do kakao zostaje znalezione ciało mężczyzny. O jego zamordowanie oskarżona jest siostra ofiary – Antonia Rajewska, właścicielka fabryki, kobieta niezależna, odważna i nieprzystająca do swojej epoki.

Dowody wydają się niepodważalne, a opinia publiczna już wydała wyrok. Młody adwokat Jan Nepomucen Rychter, podejmując się obrony Antonii, szybko jednak odkrywa, że niemal każdy zamieszany w sprawę skrywa jakąś tajemnicę. Nawet jego klientka nie mówi mu całej prawdy.

Trop prowadzi trzydzieści lat wstecz, w głąb amazońskiej dżungli, gdzie pośród plantacji kakao, pradawnych wierzeń i rodzinnych sekretów narodziła się historia, której tragiczny finał rozegra się wiele lat później w Krakowie.

Co naprawdę wydarzyło się w przetwórni? Jak daleko sięgają korzenie nienawiści, która doprowadziła do zbrodni? I czy można odkryć prawdę, gdy wszyscy mają powody, by ją ukrywać?

Jak mogę określić tę powieść? To książka tak niezwykła, że chyba łatwiej opisać ją zaprzeczeniami... Nie jest to typowy kryminał, choć punktem wyjścia jest popełniona dość makabryczna zbrodnia. Nie jest to typowa powieść historyczna, choć jej akcja toczy się w przeszłości, a tło zdarzeń, miejsce, jego wielokulturowość i przemiany mocno przyciągają uwagę. Nie jest to też dramat rodzinny, choć w centrum stoi rodzina i kolejne przeszkody losu, z jakimi musi się mierzyć. To może thriller prawniczy? Przecież część historii toczy się na sali sądowej, jak i wcześniej, gdy towarzyszymy prawnikowi zaznajamiającemu się ze sprawą, którą szybko uznaje za z góry przegraną… Każde określenie wydaje się tę powieść ograniczać... To może odwołam się do porównania? Jej klimat przywiódł mi na myśl „Evę Lunę”, czyli jedyną książkę Isabel Allende, jaką czytałam – podobnie egzotyczna sceneria, lokalne wierzenia i postacie trudne do jednoznacznej kategoryzacji podane w hipnotyzującej formie. Dacie się jej oczarować, tak jak ja to zrobiłam?

Autorka: M.M. Perr

Tytuł: Przetwórnia czekolady

Data premiery: 19.11.2026

Wydawnictwo: Prozami

Liczba stron: 416

Gatunek: powieść historyczno-kryminalna

Książka dostępna jest już w przedsprzedaży. 

We współpracy patronackiej z Wydawnictwem Prozami. 

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Niewinny" David Baldacci

Autor: David Baldacci

Tytuł: Niewinny

Cykl: Will Robie, tom 1

Tłumaczenie: Jerzy Malinowski

Data premiery: 21.10.2026

Wydawnictwo: Muza

Liczba stron: 480

Gatunek: powieść sensacyjna

 

David Baldacci w tym roku świętował swoje trzydziestolecie na rynku książki z ponad sześćdziesięcioma tytułami na koncie, z czego zdecydowana większość jest skierowana do dorosłego czytelnika. Jest to jeden z nielicznych autorów, którzy zauważeni zostali już przy debiucie - w 1996 roku ukazała się “Władza absolutna” (recenzja - klik!), która sprzedała się w ponad 2 milionowym nakładzie! Szybko doczekała się też ekranizacji w gwiazdorskiej obsadzie. Autor dobrze ten start wykorzystał stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych twórców amerykańskich literatury kryminalnej i sensacyjnej.

Jego dorobek składa się z zarówno osobnych powieści, jak i cykli. Do tych drugich zalicza się “Niewinny”, książka, która na rynku anglojęzycznym ukazała się w 2012 roku (kiedy autor na koncie miał już ponad dwadzieścia powieści), na polskim niewiele później. Problem był w tym, że na tym tytule przygoda polskiego czytelnika z serią z Willem Robiem się zatrzymała, a ta amerykańska trwała przez kolejne pięć lat, w czasie których wydane zostały jeszcze cztery tomy. Miejmy nadzieję, że w końcu teraz polski wydawca uzupełni braki na naszym rynku - w 2026 roku Wydawnictwo Muza wzięło Baldacciego pod swoje skrzydła, a “Niewinny” to jego trzecia powieść przez nich wydana. Mimo światowej sławy w Polsce ten autor do teraz nie mógł zagrzać miejsca - po kilka jego powieści wydały wydawnictwa Albatros, Dolnośląskie i Buchmann, w żadnym z nich nie został jednak na dłużej. Czy z Wydawnictwem Muza będzie inaczej? Mam nadzieję, wnioskując po tych trzech powieściach, autor tworzy solidne, rozrywkowe, a w późniejszych latach również i nieco ambitniejsze historie (jak “Kataklizm dusz”, który pod szyldem Muzy ukazał sięjako pierwszy - klik!).

 

U szczytów władzy czasami operacje tajnych służb to za mało. Czasami potrzebny jest ktoś taki jak Will Robie - płatny morderca, który eliminuje cele mogące zagrozić Stanom Zjednoczonym. Z czterdziestką na karku Robie zajmuje się tym już od dwunastu lat, a choć nigdy z odbierania życia nie czerpał przyjemności, to nie widzi dla siebie w życiu innego miejsca. Co będzie robić, kiedy przyjdzie pora przejść na emeryturę? Czy tak jak jego mentor trafi za biurko? Na razie nie ma czasu o tym myśleć, w przeciągu kilku miesięcy znowu zrealizował trzy poważne misje. Dwie pierwsze przebiegły gładko - zabił barona narkotykowego i saudyjskiego księcia, który pałał ogromną nienawiścią do Amerykanów, w konsekwencji czego urządził już kilka ataków terrorystycznych. Niestety trzecia misja po raz pierwszy w karierze Robiego zmusiła go do aktywowania planu zapasowego, planu ucieczki znanemu tylko mu - jego koordynator zlecił mu zabójstwo kobiety pracującej dla rządu, która okazała się… samotną matką. Robie nie mógł jej zabić, zignorował wrzeszczącego w słuchawkę zwierzchnika i teraz musi uciekać - sam stał się celem snajpera. Gdy wsiada do autobusu trafia na przebojową nastolatkę, która na jego oczach skutecznie broni się przed napastnikiem - on wie, dlaczego stał się celem do wyeliminowania, ale ona? Dlaczego ktoś chce zabić czternastoletnią dziewczynę, która właśnie straciła rodziców?

 

Książka rozpisana jest na sto króciutkich rozdziałów pisanych w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego z perspektywy Robiego i Julie, z czego ta pierwsza pojawia się częściej. Język powieści jest prosty i dopasowany do uniwersalnego odbiorcy, nie ma w nim za wiele przekleństw. Dialogów jest dużo, a większość z nich to szybkie wymiany zdań. Opisy, które od czasu do czasu się pojawiają, nie są rozbudowane, nie mają innego celu jak pchnąć akcję do przodu. Raz czy dwa pojawiają się zbędne powtórzenia przytoczonych już faktów, ale nie ma ich na tyle dużo, by miało to wpłynąć na całościowy odbiór powieści. Za to ważne jest, że książkę czyta się łatwo i szybko.

„– (…) jeśli nie dostanę szybko odpowiedzi, zastrzelę pierwszą osobę, która przekroczy próg tego pokoju. I nieważne, czy to będziesz ty, czy ktoś inny.

– Jesteśmy z FBI, Robie.

– A ja jestem cholernie wkurzonym facetem z Glockiem w ręce. Po co ta dyskusja?”

Choć skrótowy opis pierwszych zdarzeń “Niewinnego” może kojarzyć się z “Leonem Zawodowcem”, to jednak szybko te skojarzenie się rozmywa, akcja toczy się w innym kierunku, a relacje i charaktery postaci też nie są kopią tego, co znamy z kultowego filmu. Cel historii też wydaje się inny - nie ma w niej dużo miejsca na refleksje, doskonalenie charakterów, jest akcja, jest dobra intryga dająca solidną porcję rozrywki.

„Z takimi pieniędzmi można narobić niezłego zamieszania, pomyślał Robie. Świat byłby bezpieczniejszy, gdyby ludzie nie posiadali takich wielkich bogactw.”

Ale, mimo rozrywkowego celu powieści, jest ona dobrze zakorzeniona w historii Ameryki. Poza zaangażowaniem różnych służb i przewijającym się w tle Białym Domem, autor pokusił się też o pewną krytykę w stosunku do podejścia swojego kraju do służących mu żołnierzy oraz bezdomnych. To ważny, uświadamiający skalę problemu temat, który potraktowany jest z całkowitą powagą, choć przecież wpisany w powieść rozrywkową. Ale to przecież dobry zabieg, dzięki którego szerokie grono odbiorców może się co nieco w tym temacie dowiedzieć.

„Za zwartym murem agentów dostrzegł prezydenta. Kiedy wygrywał wybory, miał ciemne włosy. Teraz, po trzech latach urzędowania, spora ich część zmieniła barwę na siwą. Może dlatego ten budynek nazywa się Białym Domem, pomyślał Robie. Szybko postarza swoich mieszkańców.”

Cała historia prowadzona jest szybkim tempem. Są pościgi, wybuchy, strzelanki i tym podobne wpisane w gatunek sensacji sceny, ale dzięki ciekawej, rozbudowanej i zaskakującej intrydze, czytelnik nie ma wrażenia, że ot, to kolejna sensacja jakich wiele, ta sama historia opowiedziana innymi słowami. Akcja powieści faktycznie angażuje, a postacie budzą emocje. Zagadka skonstruowana jest z rozmysłem i choć niektóre jej elementy da się przewidzieć, to jednak całość potencjalnie możliwa do odgadnięcia, jest zawoalowana tak, że nie wydaje mi się, by ktokolwiek z czytelników był w stanie sam dopiąć wszystkie luźne jej sznurki w jedną spójną całość. Dopiero, gdy historia dobiega końca, a narrator wyjaśnia wszystkie luki, okazuje się, że przecież na długo przed końcem dysponowaliśmy wszystkimi potrzebnymi informacjami…

„Większa część pracy przy prowadzeniu śledztwa jest stratą czasu. Ale trzeba ją wykonać, żeby wydobyć na wierzch te elementy, które wydają się nic nieznaczące (…).”

Jako że “Niewinny” to początek serii z jednym bohaterem, to i on zasługuje na chwilę uwagi. Will Robie, mimo swojego zawodu narzucającego mu samotne życie, jest postacią, którą da się lubić. Autor dobrze wplata jego przemyślenia i emocje w akcję - choć w większości Robie działa, tak jak został do tego wyszkolony, to jednak nie jest bezmyślną maszyną, a myśli o jego własnej przyszłości coraz mocniej, częściej zaczynają krążyć mu po głowie. Nie bez znaczenia jest też fakt, że w pewien sposób pokazuje, iż jakiś kompas moralny ma - jasne, żyje z zabijania, ale swoje granice ma, a gdy na jego drodze zjawia się nastolatka, to mimo wszystko nie okazuje jej obojętności. Bez wątpliwości jest to postać, którą chciałabym się poznać lepiej, dlatego mam nadzieję, że kolejne tomy serii w końcu trafią na polskie księgarskie półki!

„(…) dlaczego coś robimy? Ponieważ wierzymy w określone rzeczy. I musimy uczynić wszystko, żeby tę wiarę potwierdzać.”

Podsumowując, “Niewinny” to dobrze skonstruowana powieść sensacyjna, która trzyma się ram gatunkowych, ale zbudowana jest według dobrego pomysłu. Dzięki temu czytelnik nie ma wrażenia, że czyta kolejną kalkę, a los postaci nie jest mu obojętny - oczywiście przez to, że wiemy już, że to seria, o życie Robiego obawiać się nie musimy, ale to wcale nie znaczy, że historia nie przynosi żywych emocji. Rozbudowana, logicznie prowadzona intryga kieruje czytelnika jak po sznurku dokładnie w te rejony, w które życzy sobie zaprowadzić go autor - sprytnie manipuluje uwagą, dobrze maskując tropy, które choć są, to jednak są tak dobrze ukryte, że zdecydowanie potrzebna jest czytelnikowi pomoc, by złożyć je w jedną całość. Charakterne, ale dające się lubić postacie dopełniają obrazu dobrej, rozrywkowej powieści. Chętnie sięgnę po więcej!

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Muza.

Książka dostępna jest na stronie muza.com.pl

- na hasło KRYMINALNATALERZU10 10% taniej (dotyczy całego asortymentu sklepu)!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"8,2 sekundy" Maxime Chattam

Autor: Maxime Chattam

Tytuł: 8,2 sekundy

Tłumaczenie: Krystyna Szeżyńska-Maćkowiak

Data premiery: 14.10.2026

Wydawnictwo: Sonia Draga

Liczba stron: 424

Gatunek: thriller obyczajowy

 

Maxime Chattam to francuski pisarz z ponad dwudziestoletnim stażem. Książki i filmy były jego wiernymi towarzyszami od zawsze i już w dzieciństwie łączył z nimi swoją przyszłość. Najpierw chciał zostać aktorem, później zaczął tworzyć, a w czasie, gdy doskonalił swój warsztat, podejmował się różnych dorywczych prac. W końcu z początkiem XXI wieku po rocznym kursie kryminologii na półki księgarskie trafiła jego pierwsza powieść pt. “Otchłań zła” początkując trylogię, która do tej pory cieszy się ogromną popularnością, a tom pierwszy nawet doczekał się dekadę po wydaniu ekranizacji. Od tego czasu Chattam pisze nieprzerwanie - na koncie ma książki zaliczane zarówno do gatunku mrocznego thrillera, jak i fantastyki. W Polsce pojawił się niedługo po swoim debiucie, od początku pod opieką Wydawnictwa Sonia Draga. Teraz, po kilkuletniej przerwie, na jaką zdecydował się polski wydawca, Maxime Chattam wraca na nasz rynek z “8,2 sekundy” - powieścią, którą bardzo trudno przypisać do jednego gatunku literackiego…

 

Constance, znana filmowa scenarzystka mieszkająca w Nowym Jorku, przyjeżdża do swojego rodzinnego domku nad jeziorem. Towarzyszy jej pies, a w torbie czeka komputer, choć tak naprawdę nie przyjechała tu do pracy. Właśnie mija rok, od kiedy jej życie legło w gruzach, ma zakończyć się cykl, który dała sobie na podjęcie decyzji - czy budować wszystko od nowa, czy wysiłków zaprzestać.

W Nowym Jorku żyje też May, policjantka, która właśnie została przeniesiona do innego zespołu za karę za romans ze swoim zawodowym, żonatym partnerem. Jej zadania są nudne i przyziemne, dużo chętniej zajmowałaby się sprawą, która spędza sen z powiek mieszkańcom jej miasta - polowaniem na seryjnego mordercę nazwanego WZW (Wielki Zły Wilk), który od kilku lat pozostaje nieuchwytny. Może powinna się tym sama zająć? Na razie jednak musi przepytać świadków w bardzo zwyczajnej sprawie, z których jeden wpada jej w oko…

„(…) to fikcja musiała być wiarygodna, a rzeczywistość okazywała się znacznie bardziej skomplikowana (…).”

Książka rozpisana jest pięćdziesiąt dwa rozdziały i epilog prowadzone w trzecioosobowej narracji czasu przeszłego z dwóch perspektyw: Constance i May. Narrator ma wgląd we wnętrze postaci, tak naprawdę to ich wewnętrzne przeżycia i odczucia skupiają zdecydowaną większość uwagi, co kieruje powieść w stronę thrillera psychologicznego. Styl powieści jest opisowy, refleksyjny, zdania często są złożone, ale język jest łatwo przyswajalny. Przekleństwa pojawiają się rzadko i najczęściej w dialogach, które prowadzone są odpowiednio do sytuacji - czasami są to krótkie wymiany zdań, czasami dłuższe, zmuszające do refleksji wypowiedzi.

„Byli 1+1+1=1, Tom napisał to kiedyś markerem na lustrze w łazience syna. Rodzina. Jedność. Dowód, że miłość to nie matematyka, lecz brak logiki właściwy sercu w morzu pragmatyzmu tak niezmiennego świata. Nieprzewidywalne równanie miłości.”

Choć forma narracji może wskazywać na thriller psychologiczny, to jednak w ogólnym ujęciu trudno w ten sposób książkę określić. Historia spleciona jest raczej z różnych gatunków literackich: można się w niej dopatrzeć elementów powieści obyczajowej, romansu, a nawet grozy. Intryga powieści do zawiłych nie należy, choć autor prowadzi fabułę tak, by do samego końca czytelnik nie był pewny, w którą stronę się skieruje. Podejrzewam, że pełnego rozwiązania tej historii raczej nikt nie przewidzi, choć niektórych jego części dość łatwo można się domyśleć. Akcja powieści toczy się tempem spokojnym, w którym jest sporo miejsca na refleksje bohaterek i to one liczą się najmocniej - sama zagadka kryminalna jest raczej tłem, na którym rozrysowana zostaje psychika postaci.

„Przypadek potrafi czasem sprawić, że wiedząc niewiele, możemy to ubrać tak, żeby pozornie miało jakiś sens.”

Wraz z biegiem lektury historie kobiet coraz mocniej się rozdzielają - Constance kieruje się w stronę refleksyjną, w której od czasu do czasu pojawiają się wyraźne elementy grozy, May odpowiada za tę stronę obyczajowo-romansową, mimo że to przecież w jej fragmentach pojawia się motyw seryjnego mordercy. Ale nie on nas zaprząta, on w powieści jest tylko po to, by możliwe były refleksje na temat powodów i intencji zbrodni, refleksji na temat genezy zła. Kończący te dwie historie zwrot akcji z jednej strony jest spójny, tak naprawdę to jedyny sposób, by ją logicznie wyjaśnić, z drugiej strony nie wpisuje się typowo w gatunek thrillera, a zatem raczej nie można uznać go za możliwy do odgadnięcia, co może wywołać mieszane odczucia.

„(…) spójrzmy prawdzie w oczy: kto na tej planecie ma świadomość, że jest podły? Czy istnieje człowiek, który mówi sobie prosto w oczy, że jest zły? Nie. Prawdopodobnie nie. Nawet Brian Bennet Unger musiał znaleźć usprawiedliwienie swoich makabrycznych czynów. Nawet on.”

Poprzez swoje bohaterki Maxime Chattam zadaje wiele pytań egzystencjalnych. Obydwie zmagają się z poczuciem samotności, brakiem kogoś, z nim mogłyby dzielić codzienność. Do czego poczucie samotności może nas popchnąć? Jak mocno samotni musimy się czuć, by porzucić swoje moralne wartości? Historia wraz z biegiem lektury zaczyna pokazywać różne oblicza miłości, różne fazy związku z drugim człowiekiem, który na początku znajomości staje się całym światem, a z biegiem lat przyjmuje coraz to nowe funkcje - podpory? Stałości? A może kogoś kompletnie zbędnego? Autor pochyla się nad problemem rozmijania się wyobrażeń z rzeczywistością, bo czy w ogóle to, co myślimy o drugim człowieku, w jaki sposób go postrzegamy, jest obrazem realnym czy jednak zawsze nakłada się na to filtr naszych własnych pragnień i wyobrażeń?

Przeszłość, rodzina, strata, wspomnienia, które zaczynają żyć własnym życiem to kolejne składniki powieści, jakich dopatrzeć można się pod jej warstwą fabularną, w której bywają momenty trudne do rozdzielenia - czy to ciągle rzeczywistość, czy jednak wytwór wyobraźni? Religia, wiara, spuścizna i pojęcie zła powstającego wskutek rozczarowania momentami dodatkowo ten obraz zaciemniają, powodując dezorientację, mętlik w głowie czytelnika, przez który nie da się przewidzieć, w którym kierunku historia ostatecznie zmierza.

„Korzenie były tam od wieków i trzymały skały (…). Z tymi rzeczami jest tak samo. To stare rodzinne korzenie, na których trzyma się budowla. Odłóż to tam, skąd wzięłaś, zanim wszystko się rozwali.”

Kreacje obydwu bohaterek też dalekie są od jednoznaczności. Constance ewidentnie mocno cierpi szukając ukojenia w pracy, w pisaniu kolejnej opowieści, która zapełnia jej godziny, a jednak zmienia niewiele. May jest jeszcze trudniejsza w odbiorze - przedstawiona jako ta, która świadomie romansowała z żonatym mężczyzną, na tyle zdesperowana, że w każdym napotkanym mężczyźnie widzi potencjalny obiekt pożądania, od początku wzbudza niechęć i tak naprawdę niewiele więcej. Dlaczego? Jaki jest cel jej poczynań, jaka jest jej rola w tej historii?

„Dorastanie to nauka, jak wyzbyć się pierwotnych strachów, żeby rozwinąć inne, bardziej racjonalne, bardziej rozproszone obawy dorosłych. A starzenie się to po trosze powrót do tamtych, prawda?”

Mam wrażenie, że “8,2 sekundy” jest formą przepracowania straty, żalu - po kimś bliskim, ale i po latach, które już upłynęły, po związkach, które można przeżyć tylko w młodości, kiedy bagaż emocjonalny, bagaż doświadczeń nie jest jeszcze tak ciężki. Autor podchodzi do niej w sposób gatunkowo i fabularnie bardzo luźny: raz sięga po wątki z seryjnym mordercą, za chwilę po romans (scena miłosna była tak długa, że musiałam audio przewinąć), by za moment zafundować czytelnikowi mocno pokręconą powieść grozy. A to wszystko jest tylko zasłoną dymną, metaforą emocji, jakie kryją się pod fabułą - emocji skomplikowanych i nieuporządkowanych. A choć wszystko (prawie wszystko?) ma swoje uzasadnienie w rozwiązaniu całej intrygi, to jednak nie do końca wydaje się wynagradzać to, co czytelnik przechodził po drodze. Czy koniecznie były aż takie skrajności? Czy to powieść, w której bardzo mocno trzeba przeszukiwać drugie dno? A może słuchając jej w audiobooku pozbawiłam się możliwości głębszej refleksji? Trudno na te pytania odpowiedzieć. Bez wątpliwości jednak jest to powieść dla czytelników, którzy nie maja nic przeciwko łączeniu wcześniej wymienionych gatunków, jak i mocnej refleksyjności.

„Wie pan, jaką zaletę mają stereotypy? One przynajmniej nigdy nie rozczarowują.”

Moja ocena: 6,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Sonia Draga.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Taka miła dziewczyna" Andrea Mara - zapowiedź patronacka

 

Wydawnictwo Albatros dobrze wie, że jesień to doskonała pora na thrillery psychologiczne... I właśnie teraz, w najbliższy czwartek 12 listopada dostarczy nam nowość, która sprawi, że zatracicie się w jej świecie na dobrych kilka godzin! Do grona autorek serii Kreatorek Mocnych Wrażeń dołączy Andrea Mara, a jej pierwszym tytułem wydanym pod tym szyldem będzie "Taka miła dziewczyna" z logo Kryminału na talerzu na okładce! 

Dwie przyjaciółki. Jedno morderstwo. I prawda, która wszystko zmienia...

„Rzecz w tym, że zawsze wierzymy w to, co w naszych dzieciach najlepsze. Bo która matka sądzi, że jej córka mogłaby zrobić coś strasznego? Choć przecież każdy zły uczynek popełnia osoba, która kiedyś była czyimś dzieckiem”.

Następnego ranka po wspaniałej uroczystości ślubnej dwie najlepsze przyjaciółki, Siobhan i Grace, idą obudzić swoje dwudziestoczteroletnie córki. Sypialnia jest jednak pusta. Kiedy otwierają drzwi do wspólnego pokoju dziewcząt w domku przy basenie, znajdują rozbitą lampę na podłodze, plamę krwi na dywanie i… dzwoniący telefon.

Kiedy na miejscu zdarzenia zjawia się policja, matki odkrywają szokującą prawdę – wszystko wskazuje na to, że jedna z córek próbowała zabić drugą. Obie kobiety są oszołomione tą przerażającą wiedzą, ale też zdeterminowane, by wspólnie odnaleźć swoje córki. Zadanie to wystawi ich przyjaźń na ciężką próbę. Tym bardziej, że jedna myśl wciąż nie daje im spokoju: która z dziewcząt jest morderczynią, a która ofiarą?

Jak to się stało, że tak popularna irlandzka autorka do tej pory na polskim rynku pojawiła się tylko raz, kilka lat temu, z jedną swoją książką? Naprawdę nie wiem! Na szczęście teraz, kiedy Wydawnictwo Albatros wzięło ją pod swoje skrzydła, liczę, że to się zmieni. Zaczynamy mocnym akcentem - "Taka miła dziewczyna" to rewelacyjny thriller psychologiczny, który trzyma w napięciu od pierwszej do ostatniej strony. Sama pochłonęłam go w jeden weekend, praktycznie na jeden raz, bo po prostu nie mogłam się od lektury oderwać! Lekkie pióro, ciekawa intryga i dylematy, jak wiążą się z przyjaźnią i rodzicielstwem doskonale spinają się w opowieść, która ma szansę zapisać nazwisko Andrei Mary na polskim rynku dużymi literami! Dopiero po tej lekturze dowiedziałam się, że to autorka, która stworzyła też historią opisaną w "To jej wina", która została przeniesiona na ekran w formacie serialu - oglądałam i również mocno go polecam! 

Autorka: Andrea Mara

Tytuł: Taka miła dziewczyna

Tłumaczenie: Anna Esden-Tempska

Data premiery: 12.11.2026

Wydawnictwo: Albatros

Seria: Kreatorki Mocnych Wrażeń

Liczba stron: 416

Gatunek: thriller psychologiczny

Książka dostępna jest w przedsprzedaży. 

We współpracy patronackiej z Wydawnictwem Albatros. 

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Nasza" Małgorzata Węglarz

Autorka: Małgorzata Węglarz

Tytuł: Nasza

Cykl: Moja, tom 2

Data premiery: 01.07.2026

Wydawnictwo: Pascal

Liczba stron: 320

Gatunek: thriller

 

Choć nazwisko Małgorzaty Węglarz na okładce książki po raz pierwszy pojawiło się zaledwie pięć lat temu, to jednak autorka tworzy i wydaje je już od ponad dekady - dwie pierwsze powieści, których akcję umieściła w XIX-wiecznej Anglii, wydała pod pseudonimem. Teraz na koncie ma cztery solowe reportaże i siedem powieści, ale dopiero akcja dwóch ostatnich została osadzona w Polsce czasów współczesnych - to “Moja” (recenzja - klik!) i “Nasza”. Obydwie książki należą do jednego cyklu, trylogii Moja, której tom trzeci jest w fazie przygotowania. Tomy są ze sobą ściśle powiązane, co prawda każdy z nich porusza nieco inny aspekt zagadki kryminalnej, ale razem dają spójną, rozbudowaną całość - z tego względu zalecam lekturę chronologiczną serii. Poniższa recenzja może więc zawierać niewielkie spoilery “Mojej”.

 

W 1996 roku z ośrodka Słoneczna Przystań, do którego dzieci przyjeżdżały na kolonie, zniknęło dwóch chłopców, braci uznanych za trudną młodzież, która ma skłonności do dobrowolnych ucieczek. Ich opiekunka Beata nigdy nikomu tego nie wyjawiła, ale do pewnego incydentu przed zaginięciem doszło na jej warcie. Czy przez tyle lat wiedziała, ale ukrywała informację na temat tego, co stało się z chłopcami? Czy to nie zbieg okoliczności, że rok po roku pod jej nadzorem doszło do dwóch zaginięć? Nikogo to jednak wtedy nie obeszło, choć rodziny nie zapomniały. I teraz, po wyjaśnieniu sprawy Mojej, na policję ponownie zgłasza się siostra chłopców - chce wznowienia śledztwa, chce, by w końcu ktoś przyniósł jej odpowiedzi. Może Moja coś sobie przypomni? Komisarz Kolberger kontaktuje się z terapeutką Barbarą, która tak bardzo przyczyniła się do rozwikłania sprawy Mojej - może i w tym przypadku połączenie ich sił przyniesie satysfakcjonujące efekty? To jednak nie jest łatwy czas dla takiej współpracy - Basia nadal walczy o powrót Mojej do normalności, a choć kobieta już dużo lepiej odnajduje się w rzeczywistości, to nadal nie czuje się bezpieczna - bo czy może oczekiwać, że On już nigdy jej nie skrzywdzi? Wydaje się, że jego władza nad nią jest solidniejsza niż kraty więzienia, za którymi spędził ostatnie miesiące…

„Jak to możliwe, że on cały czas mnie krzywdzi? Skoro nawet go tutaj nie ma.”

Książka rozpisana jest na prolog i 37 rozdziałów pisanych w perspektywie i czasie naprzemiennym - każda zmiana zaznaczona jest na początku rozdziału. Rozdziały są kilkustronicowe, niektóre dodatkowo dzielone są na krótsze fragmenty. Narracja prowadzona jest w pierwszej osobie czasu teraźniejszego, a zmiana stylu narracji przypisana do postaci nie jest już tak wyrazista, jak w tomie pierwszym - teraz tak naprawdę tylko narracja Barbary pod kątem językowym nieco od innych się wyróżnia, podbita jest ironicznym humorem. Narratorów w porównaniu do “Mojej” jest więcej, to już nie tylko Moja i Barbara, ale też i opiekunka dzieci (jej narracja osadzona jest w latach 90.), Kosma i Marcin. Styl powieści jest prosty i codzienny, czasami pojawiają się przekleństwa, a sam język służy tylko do przekazania historii, nie jest celem samym w sobie. Dialogi prowadzone są sprawnie, a całość czyta się płynnie i bardzo szybko.

„Nie rozumiem, dlaczego cudze nieszczęście tak innych bawi. „Współczesność” ma swoje ogromne wady i w dużej mierze są nimi ludzie.”

Intryga składa się z kilku motywów, ale większość z nich jest kontynuacją historii z “Mojej”, w których łączy się wątek kryminalny, psychologiczny i obyczajowy. W tym tomie autorce udało się lepiej wniknąć w emocje postaci - nie są już tak skrajne i oszczędne, choć nadal nie jest to thriller typowo psychologiczny, a po prostu miks tych trzech gatunków. Zagadka zniknięcia chłopców w jakiś sposób zdaje się powiązana z tym, co działo się z Moją, a więc, by ją rozwiązać nadal musimy zgłębiać się w jej historię. Autorka dobrze operuje elementami intrygi sprawnie podsuwając kolejne wątpliwości - wraz z Moją ciągle odczuwamy lęk, że jej koszmar jeszcze nie znalazł pełnego zakończenia, więc całe jej otoczenie ciągle poddajemy w wątpliwość. W pewnych momentach detale mogą wydawać się nieco naiwne bądź szablonowe, na szczęście w większości przypadków to po prostu spryt autorki, która podrzuca tropy mające namieszać czytelnikowi w głowie, zmanipulować uwagę. Może niepotrzebne zamieszanie wprowadza nazwanie dwóch postaci tym samym imieniem, ale to detal, który nie wyrządza dużej krzywdy fabule. Narracja pierwszoosobowa dobrze sprawdza się w budowaniu napięcia - dzięki niej nie wiemy więcej niż postacie, które tej historii doświadczają, a to sprawia, że podejrzenia wzrastają.

Fabuła powieści toczy się przyjemnie dynamicznym tempem, nie ma w niej miejsca na przestoje. Rozwiązanie intrygi tego tomu jest emocjonujące i satysfakcjonujące, a równocześnie zadaje nowe pytania, które będą punktem wyjścia fabuły tomu trzeciego. Jedynie do nich mam pewne wątpliwości, ale liczę, że tom trzeci je rozwieje.

„Kosma Zoran to nowy kryminalny celebryta. Właśnie takiego użył słowa: celebryta. Gwiazda.

Boże, w jakim świecie żyjemy?!”

Akcja powieści toczy się w dwóch czasach - w 2016 roku i w przeszłości poczynając od roku 1996. Zdarzenia przeszłe podzielone są na dwie sprawy: zaginięcia chłopców oraz losów Mojej, które w pierwszym tomie odkryte nie zostały. I te fragmenty wypadają lepiej niż w “Mojej” - autorka już nie skupia się tak mocno na przemocy, opisy nie są tak dokładne, przez co to nie fizyczne akty są przedmiotem zainteresowania czytelnika, a psychologiczne konsekwencje, jakie te sytuacje sobą niosą. Psychika Mojej oddana jest przekonująco: z jednej strony coraz lepiej wychodzi jej odnajdywanie własnego głosu, z drugiej strony, lata krzywd nadal w niektórych sytuacjach przejmują nad nią władzę. Mam wrażenie, że mimo iż bohaterka jest już w trakcie wychodzenia na prostą (a jest to oczywiście bardzo długi proces), to jednak straty, jakie On jej uczynił, to wszystko, co jej odebrał, w tym tomie pod kątem emocjonalnym wybrzmiewają mocniej. Dlaczego, skoro to w “Mojej” jej psychika była dużo mocniej zniewolona, dużo bardziej szokująca dla odbiorcy? Właśnie dlatego, że uwaga się nie dzieli, już nie krzywdy fizyczne nas zaprzątają, a zniszczenia emocjonalne.

„Czasami nie mogę ścierpieć tego, że moja krzywda jest taka bez sensu. Taka na nic. Chciałabym wierzyć, że może na coś się przyda. Że to się stało, żeby mogło zdarzyć się coś innego.”

Mimo tego zakorzenienia w historii rozpoczętej w “Mojej”, w “Naszej” pojawiają się nowe wątki, nowe postacie, a jednak tematyka pozostaje ta sama. To nadal jest opowieść o ludzi, którzy pozwalają krzywdzić się innym z potrzeby bliskości, z potrzeby poczucia się przez kogoś kochanym. Brak tej emocji, tego uczucia, wyrządza ogromne szkody, które niezauważone mogą prowadzić do mocnych zaburzeń. Każda z postaci tej powieści cierpi na emocjonalne braki, każda na swój sposób nadal substytutu uczucia szuka - czy to sposób poszukiwań dzieli nas na dobrych i złych? A kiedy nie da się rozróżnić dobrych i złych na pierwszy rzut oka, to w jaki sposób w ogóle komuś ufać? Autorka odzierając postacie z normalnego środowiska i normalnych doświadczeń pyta o to, co nas tak naprawdę definiuje, co decyduje o tym, kim się stajemy, w jaki sposób zaspokajamy nasze podstawowe potrzeby.

„Czy chronienie drugiego człowieka zawsze kończy się kłamstwem?”

Podsumowując, w “Naszej” Małgorzata Węglarz przyjmuje właściwy punkt ciężkości - już nie skupia się tak mocno na krzywdach fizycznych, a raczej zostawia je w tle, jako powód krzywd i zmian psychicznych. To wpływa bardzo korzystnie na całą historię, która dzięki temu niesie spory ładunek emocjonalny oddziałujący na czytelnika - nie zliczę ile razy czułam współczucie, obrzydzenie czy podejrzenia podczas lektury, wiem za to na pewno, że dwa razy mocno powstrzymywałam się od płaczu. Historia fabularna, choć nadal zawiera w sobie sporo dynamicznej akcji, nie jest już też tak skrajna, a przez to oddala się od oczywistości. Tło zdarzeń też straciło na ważności, co jest kolejnym pozytywnym aspektem - nie rozprasza uwagi, dzięki czemu pozwala autorce i czytelnikowi bardziej zgłębić się w psychikę, emocje i podejście postaci. Męczy mnie tylko pytanie, czy na tym historia Mojej nie powinna się zakończyć, ale o tym przyjdzie przekonać się prawdopodobnie w przyszłym roku, gdy intryga zapoczątkowana w “Naszej” otrzyma ostateczne zakończenie w tomie trzecim, ostatnim. Jestem tego bardzo ciekawa!

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała we współpracy z Małgorzatą Węglarz.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Skwar" Klaudia Winko - patronacka recenzja premierowa

Autorka: Klaudia Winko

Tytuł: Skwar

Cykl: Natan Szyszka, tom 1

Data premiery: 04.11.2026

Wydawnictwo: Magia Słów

Liczba stron: 258

Gatunek: kryminał

 

Klaudia Winko dwa lata temu po raz pierwszy pomyślała o tym, że mogłaby spróbować swoich sił w literaturze. Wtedy powstała książka z gatunku fantastyki, ale nie nią autorka debiutuje na polskim rynku książki - tą powieścią jest “Skwar”, małomiasteczkowa powieść kryminalna rozpoczynająca serię z komisarzem Natanem Szyszką. Klaudia Winko nie ukrywa, że w kryminale nie interesuje jej makabra, a emocje i relacje, na których buduje zagadkę. Już teraz na wiosnę przyszłego roku został zapowiedziany tom drugi pt. “Zawieja”, a autorka właśnie pracuje nad tomem trzecim pt. “Słota”. Czy wnioskując po tytułach, możemy spodziewać się, że seria, jak pory roku, składać się będzie z czterech tomów? Z pewnością będzie jeszcze okazja, by o to autorkę zapytać!

 

Niewielkie miasteczko Żaromsk położone jest godzinę drogi od Warszawy. Czasy świetności ma już dawno za sobą, teraz mieszka tam niewiele więcej niż tysiąc osób - jeden sklep, jeden przystanek, mały komisariat policji, niewielka szkoła, przychodnia i poczta. Przecież nie trzeba na miejscu nic więcej. Pod koniec lipca, gdy skwar leje się z nieba, o tym miejscu robi się głośno - za śmietnikami sklepu Okruszek znalezione zostało ciało wójta. Bez najmniejszych wątpliwości to nie była śmierć przypadkowa - na pierwszy rzut oka widać, że mężczyzna został zaatakowany nożem. Na miejscu jeszcze przed przyjazdem policji zjawia się cała wioska, szybko też media dowiadują się o sprawie. Czy komisarz Natan Szyszka wraz z techniczką Martą Heszko zdołają dojść do tego, kto jest winny tego morderstwa? W miejscu, gdzie nic nigdy się nie dzieje, ludzie mają dużo więcej tajemnic i grzechów zamiecionych pod dywan, niż można by przypuszczać… Tylko czyj grzech jest najcięższy?

„Niech się pakują i wracają do siebie. Żaromsk zawsze sam sobie radził. Radzić sobie sam będzie.”

Książka rozpisana jest na piętnaście kilkustronicowych rozdziałów, które otwiera data i godzina opisywanej akcji oraz cytat. Od razu warto wspomnieć o wizualnej stronie książki - jeszcze przed pierwszym rozdziałem znajdziemy wizerunki kilku ważnych postaci występujących w powieści, a każdy rozdział ozdobiony jest okładkową grafiką w czarno-białym odcieniu. Rozdziały dzielone są na krótsze fragmenty, oddzielają je grafiki odcisków trzech palców. Narracja powieści prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego przez narratora wszechwiedzącego, który jednak nie zgłębia się specjalnie w emocje postaci - raczej relacjonuje gesty i słowa. Styl powieści jest prosty, codzienny, postacie wypowiadają się naturalnie, przekleństwa pojawiają się okazjonalnie, a zdania są krótkie, bez ozdobników. W tekst wplecione są protokoły, raporty i wymiany wiadomości SMS bądź internetowych, co nadaje powieści ciekawego paradokumentalnego wrażenia.

„– Komisarz Natan Szyszka. Przydałby mi się briefing.

– Posterunkowy Mirek Barka. Starszy posterunkowy – zasapał starszy mężczyzna, prostując się. – Co… co by się przydało?! – Mirek spojrzał na niego, jakby ten był z innej planety. – U nas to się mówi po polsku…”

Klimat powieści narzucony został przez miejsce, w którym rozgrywa się akcja. Małe miasteczko, którego tak naprawdę nie można znaleźć na mapie Polski, choć autorka lokalizuje je w okolicach Warszawy, jest miniaturą społeczeństwa, w którym, gdy dochodzi do zbrodni, wszyscy nagle są zainteresowani, jednak na co dzień, gdy komuś dzieje się krzywda, każdy odwraca wzrok. To miejsce, w którym przegląd społeczny jest duży - od osób wpływowych i zamożnych, po prawdziwą patologię. Mimo tego, Żaromsk zachowuje cechy małomiasteczkowe - kiedy ktoś z zewnątrz zaczyna interesować się relacjami społeczności, spora część mieszkańców tworzy zamknięty krąg. Oczywiście są i tacy, którzy dla chwili sławy w mediach powiedzą więcej, niż faktycznie się dzieje…

„Miała wrażenie, że sprawiedliwość to wysoko wiszący owoc. Nie dla ludzi takich jak ich rodzina. Nie dla ludzi takich, jacy są w Żaromsku.”

Postacie powieści dzielą się na dwie grupy: mieszkańców Żaromska i zespół śledczych z Warszawy, którzy prowadzą te śledztwo. Bez wątpliwości dużą uwagę przyciąga Maria, młoda dziewczyna, która wychowuje się w trudnym domu, a jednak robiąca wszystko, by rozwijać swoją pasję do kryminologii i psychologii kryminalistycznej. Jej los, niesprawiedliwość, jakiej jest poddawana, mimo skromnego opisu, mocno porusza.

Zespół śledczych składa się z kilku postaci, a każda z nich uzbrojona jest w kilka charakterystycznych cech wizualnych i nawyków. To tak naprawdę zarys, a jednak wystarczający, by czytelnik nie miał wrażenia sztuczności. Bardzo podoba mi się to, że mimo niewielkiego nacisku na wewnętrzne emocje postaci, każda z nich wypada przyjemnie naturalnie, co wcale nie jest tak łatwym efektem do osiągnięcia, jak może się wydawać, szczególnie przy takiej formie kreowania bohaterów.

„(...) odczuwała pustkę. A pustka była o wiele gorsza niż gniew.”

Najważniejsze w tej powieści jednak jest to, że “Skwar” nie udaje czegoś, czym nie jest. To po prostu skondensowana powieść kryminalna, w której najważniejsze jest to, co w tym gatunku najistotniejsze - zagadka. A zagadka prowadzona jest w klasycznym stylu - chodzi o to, by przeniknąć przez relacje społeczności, by odnaleźć bolączki i tajemnice, które zostały ukryte przed światem. To nie jest kryminał z gatunku tych szokujących makabrą czy dynamiczną akcją, ale wcale tego w “Skwarze” nie potrzeba, by czytelnika zainteresować - autorka solidnie zbudowała tę opowieść, podsuwa tropy tak, że z biegiem lektury wszyscy okazują się podejrzani, a rozwiązanie zaskakuje pomysłowością i przesłaniem.

„(...) pomimo tego, że w Żaromsku morderstwa nie zdarzają się często, nie miały one aż takiego priorytetu nad zwykłymi sprawami.”

Bez wątpliwości “Skwar” to dobry początek Klaudii Winko w gatunku kryminału - widać, że autorka ma swoją wizję, swój pomysł, by nieco gatunek odświeżyć, ale nie szuka innych dróg na siłę, a historię buduje na klasycznej zasadzie “morderca jest wśród nas”. Bardzo podoba mi się to, że nie sili się na wielkie gesty, nie wymyśla, nie udziwnia na siłę - przez to jej powieść pisana jest bardzo prostym stylu, krótkimi zdaniami i mocno skondensowana do zagadki kryminalnej. A mimo tej oszczędności wszystkie elementy świata przedstawionego ładnie się ze sobą zgrywają i dają naturalne wrażenie - podczas lektury praktycznie nie miałam poczucia sztuczności czy oderwania od rzeczywistości. A o to przecież niełatwo przy debiucie! “Skwar” to powieść dla tych, którzy lubią spokojne, skupione na zwyczajnych ludziach kryminały, do przeczytania w jeden czy dwa wieczory.

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy patronackiej z Klaudią Winko.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Waldkauz" Szczepan Twardoch

Autor: Szczepan Twardoch

Tytuł: Waldkauz

Cykl: Wilhelm Pisulla, tom 1

Data premiery: 14.10.2026

Wydawnictwo: Marginesy

Liczba stron: 456

Gatunek: literatura piękna

 

Szczepan Twardoch jest jednym z najmocniej cenionych polskich twórców literatury pięknej. Na koncie ma już trzynaście powieści, kilka zbiorów opowiadań i innych form literackich, a jego książki dobrych kilka lat temu przekroczyły milion sprzedanych egzemplarzy. Tłumaczone na obce języki, jedna pt. “Król” doczekała się ekranizacji, inne są w fazie przygotowania. Przez wiele lat związany był z Wydawnictwem Literackim, w roku poprzednim przeniósł się do Wydawnictwa Marginesy, które wydało jeden z jego najgłośniejszych tytułów “Null”, wznowiło dwie powieści z początków jego twórczości (“Zimne wybrzeża” - klik!, “Przemienienie” - klik!), a teraz zapoczątkowało serię, którą rozpoczyna “Waldkauz”. Od początku swojej literackiej ścieżki Twardoch jest nagradzany, w tym roku w końcu zdobył tę nagrodę, do której nominowany był już kilkukrotnie - Nagrodę Literacką Nike. Jego twórczość wyróżnia się dbałością o język, często stylizowany, a akcja nieraz osadzona jest na Śląsku, w rejonie, w którym autor mieszka od urodzenia.

 

Sierpień roku 1920, Górny Śląsk. Choć od zakończenia wojny minęły już dwa lata, sytuacja polityczno-społeczna nadal się nie uspokoiła. Bo jakże by mogła, po tak tragicznych zdarzeniach, które rozdzieliły świat na pół? Mocno zauważalne jest to właśnie na Górnym Śląsku, ziemi przesiąkniętej wierzeniami ludowymi, wielokulturowością, której mieszkańcy już sami tak do końca nie wiedzą do jakiej narodowości należą - teraz w obrzeżach jednej metropolii mieszkają Niemcy, Polacy, Ślązacy, gdzieś tam przewijają się nawet Francuzi i Anglicy. W tej społeczności żyje też Wilhelm Pisulla, mężczyzna po czterdziestce, o dwóch duszach, jeszcze niedawno policjant, mąż i ojciec dwóch synów. Teraz te określenia już go nie definiują - wojna odebrała mu wszystko. Choć nadal związany jest z lokalną policją, działa teraz na własną ręką, za jedyne wsparcie mając przyjaciela z dzieciństwa. Czy tyle do życia mu wystarczy? Czy na pewno porzucił już nadzieję? A może zgłoszenie zaginięcia niemowlęcia, z jakim przychodzi do niego pewna kobieta, będzie początkiem zdarzeń, które zasługują na opisanie ich w powieści?

„Dlaczego wszystko musi być dziś takie trudne? Dlaczego wszędzie musi być broń, dlaczego każdy jest tak prędki, aby jej dobyć?”

Książka rozpisana jest na 45 numerowanych rozdziałów, które otwiera skrót tego, co każdy z nich będzie opisywał - to nawiązanie do klasyki literatury, często spotykane w powieściach detektywistycznych. Rozdziały są różnej długości, od kilku do kilkunastu stron. Narracja prowadzona jest w pierwszej osobie czasu przeszłego z przeważającym stopniu przez Wilhelma, dosłownie jeden rozdział pisany jest z innego perspektywy, jego przyjaciela Wendelina. Styl powieści jest mocno dopasowany do narratora i jego rozmówców - narracja Wilhelma stylizowana jest na język sprzed wieku, jakim posługiwali się mieszkańcy Śląska jego pokroju - zamiast końcówki -ym, jest -em, często obok czasownika występuje dodatkowe rozszerzenie “był”. Zarówno w dialogach z fizycznymi rozmówcami, jak i z jego własną drugą duszą, bohater posługuje się gwarą śląską - i w tym wypadku nie jest to stylizacja, a gwara oddana 1:1 zarówno w samym zapisie słów, jak i sposobie budowy zdań, form, jakimi zwraca się do określonych rozmówców. Zapis tych fragmentów jest więc wyjątkowo wymagający, bo poza stylizacją sprzed wieku dochodzi coś na kształt drugiego języka - gwara śląska, jak i okazyjne wstawki po niemiecku czy angielsku są opatrzone przypisami, więc czytelnik nieznający tej gwary i języków nie powinien czuć się podczas lektury zagubiony. We fragmentach pisanych po śląsku pojawiają się przekleństwa, mają one jednak inną formę niż w języku polskim, tam po prostu nie są wulgaryzmami, co warte jest zaznaczenia, bo z tego część odbiorców może nie zdawać sobie sprawy. Zatem już w warstwie językowej książka jest niepowtarzalnym doznaniem - początkowo wzbudziła we mnie zachwyt, nieustająco budzi podziw, choć muszę przyznać, że nie jest to proza do czytania jednym ciągiem przez kilka godzin - w taki sposób ta mocna forma stylizacji może po czasie męczyć.

„Poznać i zrozumieć coś jesteśmy w stanie tylko przez coś innego, przynajmniej jeśli mówimy o poznaniu za pośrednictwem języka, a więc całe nasze poznanie i myślenie, ekscelencjo, jest wielką metaforą, niczem innem.”

Poza doznaniami językowymi, w powieści uwagę przyciąga także postać głównego bohatera Wilhelma Pisulli, który ma dwie dusze. Jedna z nich, ta nazwana, została ochrzczona, wychowana i wyedukowana, druga to twór dziki - bez imienia, bez chrztu, bardzo surowa, bezlitośnie krytyczna w stosunku do zachowań Wilhelma, która w nocy potrafi przenosić się z jego ciała do ciała puszczyka (stąd tytuł powieści, w języku niemieckim puszczyk to waldkauz). Początkowo ich relacja fascynuje, czasami śmieszy sposobem, w jaki się ze sobą komunikują, z czasem jednak przybiera poważne tony, a czytelnik zaczyna się zastanawiać nad znaczeniem - czy każdy człowiek ma dwie dusze, czy tylko Pisulla? Może ta druga dusza jest jego połączeniem ze światem, który zniszczyła wojna - światem nadprzyrodzonym, światem, w którym utopce, beboki i mamuny żyją tuż obok człowieka? A może to coś, co jednak ma każdy z nas, może symbolizuje podział na rozum i serce, racjonalizm i intuicję, która po prostu widzi więcej? Interpretacje drugiej duszy wraz z biegiem lektury się mnożą, każdy z czytelników może więc odebrać ten zabieg inaczej.

„Taki już mi los przypadł, że moja dusza nieochrzczona przyciąga wszystko spod powierzchni, czarnych bożków, których nie przegnali ksiądz z pastorem, bo nie mają takiej władzy, nikt nie ma, tylko ta dziwna siła w świecie, z której wyrastają w górę kominy hut, koksowni i morskich parowców i w dół drążą się szachty, i to od tej siły się tracą, jak i ja się tracę, z moją drugą duszą.”

Poprzez formę narracji Wilhelm wiele zdradza nam o sobie. Jego styl jest gawędziarski, zdania długie, często zaczyna o czymś wspominać, ale od razu ucieka od tematu - woli powiedzieć, że o tym, opowie później, choć w przeważającej mierze tego nie robi.

„To bardzo długie zdanie, tylko powieściopisarz może sobie na takie pozwolić, czyż nie?”

Jego opowieść nie jest zatem ułożona w porządku linearnym - raz opowiada o tym, co dzieje się teraz, by po chwili przerwać i zacząć inny wątek, i tak jego opowieść zaczyna składać się z wielu opowieści, wielu anegdotek, z których część posuwa akcję do przodu, a część skupia się na scharakteryzowaniu świata, w jakim przyszło Wilhelmowi żyć. Jego sytuacja rodzinna mocno ciąży mu na sercu, a obowiązek ojcostwa, miłość, jaką do swoich synów czuje jest tak potężna, że chyba nie do końca potrafi ją znieść… Bohater w swojej rozpaczy momentami przypomina bohaterów literatury starożytnej - takie skojarzenia najmocniej budzi sam finał powieści.

„Dwie dusze, jedno imię – jednej jest Wilhelm, druga nie ma imienia, a bez imienia nie ma też chrztu, a więc ciąży na niej zmaza grzechu pierworodnego i stąd biorą się wszystkie moje kłopoty.”

Zatem akcja nie toczy się w zawrotnym tempie, powiedziałabym nawet, że przez większą część lektury jest dość statyczna. Dopiero pod koniec, ostatnie sto pięćdziesiąt stron przebiera nieco bardziej sensacyjno-awanturniczą formę opowieści, autor korzysta z motywów drużyny, która tylko wspólnie może poradzić sobie z zadaniem. Wcześniej powieść skupia się na charakterystyce świata, jaki przyszedł po wojnie. Świata podzielonego na pół, świata za kurtyną dzielącą czas na człowieczy, w którym rządzi siła, broń i przenikająca przez wszystko wrogość, i na pradawny, czas dawnych wierzeń w zjawiska nadprzyrodzone, w poczucie, że jest na świecie coś więcej niż tylko dosłowność.

„Świat nie jest ciągiem przyczyn i skutków, świat jest zupełnie czemś innem, czego nie rozumiemy, ale w niemądrem pozornie przekonaniu o wewnętrznej wolności człowieka mamy intuicję, która sięga głębiej niż rozum, tam gdzie wolności jako konceptu obronić się nie da. Nasz rozum pojmuje nie świat, tylko jego powłokę, zwykle nie sięga głębiej, a gdy najmędrszem głębiej sięgnąć rozumem się udaje, pozostają, jak my wszyscy, bezradni wobec tego, co ujrzeli, bezradni wobec matematyki, która ich tam prowadzi, zostaje tylko poezja, należąca już nie do rozumu, tylko do królestwa drugiej duszy.”

Bardzo wyraźne jest też miejsce akcji, aglomeracja Górnego Śląska, którą Pisulla przemierza na rowerze i samochodem. Doskonale oddane zostały realia tamtych lat, tego narodowościowego zamieszania, podziałów klasowych i politycznych, wrogości, w której jedno niewłaściwe spojrzenie może spowodować strzał prosto w głowę. Śląskość jednak przewija się nie tylko w sytuacji politycznej, ale też w języku, w ubiorze, w przyzwyczajeniach postaci, w jedzeniu, religii.

„Nikt jej tego wieczoru już nie wróci, to jest czas człowieczy, czas dla młodych chłopaków, ich ognia, czas noża, pistoletu i pałki, nie jej miłości.”

“Waldkauz” to powieść, w której czuć ogromną ilość pracy, jaką autor musiał w nią włożyć - sama stylizacja językowa musiała pochłonąć ogromną ilość energii, jest kompletna, dopracowana w każdym calu, po prostu perfekcyjna, a to budzi ogromny podziw, mimo że na dłuższą metę lektura w tej formie okazuje się bardzo wymagająca. To nie jest minus, to po prostu wskazówka, by pozwolić sobie na delektowanie się lekturą, na wchodzenie w ten świat po kawałku, zamiast pochłaniać go naraz w całości. Oryginalna kreacja postaci, mocno zakorzeniona na śląskiej ziemi, a równocześnie przywodząca na myśl starożytnych literackich bohaterów nadaje lekturze ton - narzuca takie tematy jak życie w cieniu wojny, nawet tej już zakończonej, jak poczucie tożsamości czy ojcostwo. Mimo statyczności akcji historia nie nuży - w każdym rozdziale jest coś nowego do odkrycia na temat postaci, miejsca, wierzeń lub po prostu języka, a realizm miesza się z wątkiem magicznym. Choć “Waldkauz” nie przeskoczył w mojej prywatnej skali “Chołodu” (recenzja - klik!), to i tak zrobił na mnie wrażenie - ciężarem tematycznym, stylem i niebanalnym pomysłem.

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Marginesy.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »