"Agata Szajba. Tajemniczy klucz" Lena Jones - patronacka recenzja premierowa

Autorka: Lena Jones

Tytuł: Tajemniczy klucz

Cykl: Agata Szajba, tom 1

Tłumaczenie: Monika Wiśniewska

Ilustracje: Alba Filella

Data premiery: 04.02.2026

Wydawnictwo: Kropka

Liczba stron: 312

Gatunek: powieść detektywistyczna

Wiek: 9+

 

Seria powieści detektywistycznych z Agatą Szajbą na rynku anglojęzycznym wydawana była w latach 2018-2019. Jest to trylogia, której główną bohaterką jest trzynastoletnia uczennica prywatnej szkoły St Regis, fanka Agathy Christie, po której zresztą dostała imię. Co równie ważne, akcja powieści toczy się w Londynie, który oddany jest niezwykle obrazowo. To książki przeznaczone dla młodzieży, w wieku od lat dziewięciu.

 

Lato, Londyn. Agata Sheibley znowu wylądowała w gabinecie dyrektora - po raz nie wiadomo już który złamała regulamin szkoły próbując przyłapać kogoś na przestępstwie, którego tak naprawdę nie było. No tak, to do niej podobne, bo Agata jest detektywką, tylko że jeszcze nie trafiła na tę jedną wielką sprawę, która udowodniłaby to innym. Jednak już chwilę ma się to zmienić... Kolejnego dnia w drodze do szkoły Agata mija starszą panią, która chwilę później zostaje potrącona przez motocykl. Motocykl, którego nie powinno tam być, bo wjazd do Hyde Parku jest surowo zabroniony. Sprawca od razu ucieka z miejsca zdarzenia, a Agata czekając na kartkę przygląda się temu, co rozsypało się wokół. W torebce ofiary znajduje jej wizytówkę, w jej ręce wyrwaną stronę z gazety, a na nadgarstku dziwny tatuaż z rysunkiem klucza, który, dałaby głowę, już gdzieś widziała. Czy tyle wskazówek jej wystarczy, by rozpocząć śledztwo w sprawie potrącenia? Kiedy kolejnego dnia Londyn staje pod znakiem katastrofy związanej z dostępem do wody, Agata widzi w tych sprawach powiązanie - w końcu ofiara potrącenia to hydrolożka… Czy ma rację? Co i kto kryje się za tym spiskiem i czy faktycznie trzynastolatka będzie w stanie go rozwikłać? Na pewno przyda jej się kilku sojuszników!

 

Książka rozpisana jest 15 tytułowanych rozdziałów, które najczęściej dzielone są na krótsze fragmenty wyróżnione za pomocą grafiki klucza. Tekst pisany jest nieco większą czcionką niż w książkach dla dorosłych i z szerszą interlinią, jest więc dobrze przystosowany do samodzielnej lektury młodszego czytelnika. Książka nie jest ilustrowana, to sam tekst, który jednak czasami oddzielony jest graficznymi zapiskami z notatnika Agaty czy tytułami gazet, co nieco urozmaica lekturę. Warto też zaznaczyć, że polskie wydanie otwiera mapka miejsc, które Agata w tym tomie odwiedza, dzięki czemu młodszy czytelnik bez problemu może śledzić trasę jej wędrówki. Na końcu książki znajduje się też słowniczek wyrażeń francuskich, które pojawiły się w tekście.

 

Historia prowadzona jest w narracji pierwszoosobowej czasu teraźniejszego przez Agatę, dzięki czemu czytelnik może doświadczyć tego, jak bohaterka patrzy na świat. Język, jakim powieść jest pisana, jest przyjemny, łatwo przyswajalny, jednak i w nim już czuć, że nie jest to historia dla maluchów - słownictwo będzie zrozumiałe na pewno dla nastolatków. Dialogi są bardzo przyjemnie prowadzone, a całość subtelnie podszyta jest humorem, który nadaje historii lekki, rozrywkowy ton. Dzięki temu nawet spostrzeżenia mające na celu podkreślenie właściwych wzorców nie wypadają moralizatorsko, a to wydaje mi się ważnym punktem w literaturze dla początkujących nastolatków.

“W moim pokoju nie panuje bałagan. Tak mi się przynajmniej wydaje, nawet jeśli tata prezentuje w tej kwestii odmienne zdanie. Mam po prostu sporo rzeczy i za mało miejsca, aby je wszystkie pomieścić.”

Przez narrację pierwszoosobową duży ciężar opowieści spada na główną bohaterkę. Jednak jej kreacja stworzona została tak sprytnie, że Agata wywiązuje się ze swojego zadania perfekcyjnie. Dzięki niej dzieciaki, które w szkole spotykają się z wyśmiewaniem przez “popularnych” uczniów, mogą zyskać nieco pewności siebie - bo Agata właśnie taka jest. Jest mądra, a co więcej - ma fotograficzną pamięć, więc ciężko jest przebić ilość jej wiedzy. Jej strój też wzbudza kontrowersje - dziewczynka ubiera się w stylu vintage, wyszukując ciekawe akcesoria i ubrania w sklepach z odzieżą używaną, korzysta też z tego, co zostało jej po mamie. Najważniejsze jednak jest to, że Agata bycia sobą się nie wstydzi, jej pewność siebie, świadomość tego kim jest i tego, że ma do tego prawo, jest naprawdę budująca - nie tylko dla dzieci, ale i dla dorosłych. Oczywiście bohaterka ma swoje fanaberie, jako psychofanka powieści Agathy Christie zdarza się jej na przykład od czasu do czasu prowadzić konwersacje z Poirotem… Bardzo podoba mi się ten miks cech i fascynacji, w jakie zaopatrzyła ją autorka, dzięki czemu jest łącznikiem klasyki kryminału z najmłodszym pokoleniem.

“- Ty jesteś taka… dobra w byciu sobą. Nie przejmujesz się tym, czy ludzie cię lubią, czy nie (...).”

Oczywiście Agata w powieści nie występuje sama. Ma przy sobie przyjaciela Liama, ma kochającego ojca, który pracuje jako ogrodnik w Hyde Parku, ale, jak każda nastolatka, musi sobie też radzić z tymi, którzy ją hejtują - w jej szkole są trzy dziewczyny, które mocno skupione są na wyglądzie, a które nieustannie ją i Liama gnębią. To warta podkreślenia relacja, która uczy tego, jak różni są ludzie, jak podchodzić do takich toksycznych relacji, ale też że osoba, które za takim zachowaniem stoi, niekoniecznie jest tak dogłębnie i po prostu zła.

“Mama namawiała mnie na ich lekturę, ponieważ uwielbiałam rozwiązywać łamigłówki, powiedziała jednak, że powinnam myśleć o tych prawdziwie ważnych, a nie ograniczać się do odgadywania słów i liczb. Kiedy ją zapytałam, co to znaczy, odparła:

- Każdy jest zagadką, Agato. Każdy na ulicy ma własną historię, własne powody, dla których jest taki, a nie inni, własne sekrety. To właśnie są te naprawdę ważne łamigłówki.”

Poza postaciami w powieści ważną rolę pełni sam Londyn, którego prawdziwe sekretne tunele znajdujące się pod miastem, autorka wykorzystuje do celów powieści, robiąc z nich coś na kształt Londynu dostępnego tylko dla wtajemniczonych - ten motyw przywiódł mi na myśl serię o Harry’m Potterze, w którym w mieście znajduje się osobna dzielnica ukryta przed oczami osób niemagicznych. I w serii z Agatą jest podobnie, choć w niej trzymamy się motywów bardziej realistycznych - w końcu to historia osadzona w gatunku kryminału.

“(...) każdy problem da się rozwiązać na kilka sposobów.”

I tak przychodzimy do zagadki kryminalnej, która zawiera w sobie zarówno klasyczne wątki, jak i bardziej dynamiczne, sensacyjne. Oczywiście akcja dopasowana jest do wieku czytelnika, nie ma w niej drastycznych czy brutalnych scen, a koncentruje się po prostu na dobrej zagadce. Historia opatrzona jest w kilka dobrych twistów fabularnych, może okiem dorosłego czytelnika nie zostanie oceniona jak bardzo skomplikowana, niemniej jest ciekawa i sprawnie poprowadzona, tak by poziom zainteresowania podczas lektury cały czas był wysoki.

“Jestem rozdarta. W moich fantazjach rozwiązanie zagadki nie pociąga za sobą żadnych konsekwencji. Albo masz rację, albo się mylisz. W prawdziwym życiu tak to jednak nie działa - tu każdy ruch niesie ze sobą ryzyko.”

“Tajemniczy klucz” zapowiada naprawdę dobrą serię powieści detektywistycznych skierowanych do młodszego czytelnika, która skutecznie pobudza wyobraźnię, ale też dzięki głównej bohaterce świetnie dodaje pewności siebie. Dzięki Agacie uczymy się, że to, z czego inni się wyśmiewają, można przekształcić w coś, z czego jest się dumnym - w końcu Agata nie unika własnego przezwiska, a wręcz przeciwnie - sama je wykorzystuje robiąc z niego dobry slogan reklamowy dla swojej agencji detektywistycznej.

“Moje nazwisko bywa tak często przedmiotem drwin (Szajba, Szajbi, Szajbix), że uczyniłam je częścią swojego motta - “Żadna sprawa nie jest zbyt szajbnięta”.”

Motyw zagadki poprowadzony jest z lekko sensacyjnym zacięciem, pojawia się też i zaczątek wątku szpiegowskiego… To nadaje książce ciekawy ton, który z pewnością kontynuowany będzie w kolejnych przygodach Agaty. Już teraz czekam na nie z niecierpliwością!

 

Moja ocena: 8/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy patronackiej z Wydawnictwem Kropka.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Gen zła" Katarzyna Wolwowicz

Autorka: Katarzyna Wolwowicz

Tytuł: Gen zła

Cykl: Olga Balicka, tom 11

Data premiery: 28.01.2026

Wydawnictwo: Zwierciadło

Liczba stron: 352

Gatunek: kryminał

 

Seria z Olgą Balicką towarzyszy Katarzynie Wolwowicz od początku jej kariery w literaturze kryminalnej - to właśnie pierwszym jej tomem “Niewinne ofiary” debiutowała na rynku gatunkowym jesienią 2022 roku. Od tego czasu seria rozrosła się do 11 tomów, a to ciągle nie koniec! Przyniosła też autorce wielu fanów literatury typowo rozrywkowej.

Katarzyna Wolwowicz jednak debiutowała na rynku literackim wcześniej - w 2020 roku wydała romans, teraz już niedostępny. Jeszcze wcześniej praktykowała wiele różnych zawodów m.in. była stewardessą, przedstawicielką medyczną i psycholożką. Czy to w pisaniu powieści kryminalnych odnalazła prawdziwe spełnienie? Na pewno idzie jej to sprawnie - wydaje kilka tytułów rocznie, a na koncie, poza serią z Olgą Balicką, ma jeszcze trzy inne, jak i powieści oddzielne.

 

Jelenia Góra, maj. Olga odzyskuje świadomość w ciemnym pomieszczeniu. Mimo początkowej dezorientacji szybko sobie przypomina, że to w mieszkaniu lekarki sądowej Marii, ktoś ją napadł - musiał to być Pomorski, gangster, z którym weszła w konflikt podczas swojego pobytu w Fali (historia z “Fali” - klik!). Zanim ktoś do niej wróci, udaje jej się wyskoczyć przez okno, co skutkuje tym, że na miejscu zjawia się policja z psem, który szybko wyczuwa ciała dwóch ofiar płytko w ziemi pogrzebanych… Kim są? I w jaki sposób historia wiąże się z Tobiaszem, który kiedyś doświadczył ogromnej przemocy podczas swojego pobytu w domu dziecka?

 

Książka rozpisana jest na nienumerowane rozdziały podzielone najczęściej według miejsca bądź czasu zdarzenia. Akcja powieści toczy się w dwóch liniach czasowych: aktualnie, gdy rusza śledztwo związane z odnalezionymi ciałami oraz w przeszłości, w której wyrywkowo oddana jest historia Tobiasza i tych, którzy byli mu najbliżsi. Rozdziały są krótkie, kilkustronicowe, perspektywa naprzemienna - w czasach aktualnych obserwujemy nie tylko poczynania Olgi, ale całego jej policyjnego zespołu. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego, narrator ma wgląd nie tylko w wydarzenia, ale i emocje postaci. Styl powieści jest codzienny, płynny, swobodny, książkę czyta się bez większych potknięć, a dialogi, których jest sporo, wypadają bardzo “swojsko” - od razu czuć w nich relacje, jakie zachodzą pomiędzy rozmawiającymi postaciami.

“(...) bardzo chciała mu odpowiedzieć tak, żeby poszło mu w pięty. Tylko czy ktoś taki w ogóle by się tym przejął?”

W “Genia zła” autorka zadaje pytanie o pochodzenie zła, odwieczny dylemat natury psychologicznej, czy o tym, kim jesteśmy, decydują geny, czy wychowanie, życiowe doświadczenie. Czy dziecko mordercy żyjąc w normalnej rodzinie ma szansę na normalne życie? Czy ktoś, kto doświadczył w dzieciństwie niewyobrażalnej przemocy, jest skazany, by samemu są stosować w życiu dorosłym? To nie są pytania łatwe, nie mają jednoznacznej odpowiedzi, choć Wolwowicz zdaje się stawiać tutaj pewną tezę, tym samym dostarczając czytelnikowi kilka mocno brutalnych scen pełnych ciosów i seksualnej przemocy - choć ta druga nigdy nie jest opisywana wprost, to jednak nie pozostawia za wiele miejsca na wyobraźnię.

Intryga powieści zatacza duże kręgi - mamy temat kontynuowany z “Fali”, jest historia Tobiasza i ciał z ogrodu domu, w którym Olga została uwięziona. To nadal nie wszystko, bo już za chwilę policja dostaje kolejne zgłoszenie o morderstwie, kompletnie innym, a jednak w jakiś sposób powiązanym. Mimo tej rozległości intrygi, mam wrażenie, że nie jest ona mocno rozbudowana, nie ona wydaje się stać w centrum, a postacie, które z serii znamy. I może przez to, że zagadka pozostaje gdzieś na drugim planie, nie wzbudziła we mnie większych emocji?

 “Pewien procent ludzi jest uważany za margines społeczeństwa, który zasługuje na swój los, ale na pomoc już nie może liczyć.”

W kreacji postaci czuć ich staż znajomości - dialogi pomiędzy zespołem policyjnym Olgi pełne są zażyłości, przyjaznych gestów, żartów nawiązujących do ich dawnych spraw. Mimo przyjaznej atmosfery, część postaci boryka się z trudnymi emocjami - poruszany jest wątek depresji czy traumy, zespołu stresu pourazowego. Ciekawie przedstawiony jest też motyw dziecka, które nagle pozbawione zostaje kochającego rodzica - tego, jak radzi sobie z otoczeniem, z kontaktami z dorosłymi.

 

A jednak, mimo ciekawych zagadnień powieści, nie poczułam zainteresowania tą historią tak, jak miałam to przy kilku innych czytanych tomach. Przede wszystkim może odpowiadać za to motyw, na którym autorka oparła swoją powieść - dylemat skąd bierze się zło został już solidnie przez lata w kryminałach omówiony, a w “Genie zła” schematy są raczej powielane - sceny przemocy są po prostu trudne do lektury, a mimo to nie wnoszą w opowieść znaczącej treści. Na pewno wpływ na odbiór miał też fakt, że nie jestem fanką serii, a czytam ją na wyrywki, zatem postacie, ich wspominki przeszłych wydarzeń nie powodują u mnie sentymentalizmu. Same postacie są przedstawione dość ogólnie, może nawet nieco niejasno. Kreacje tych złych też wydają się potraktowane bardzo pobieżnie, raczej w skupieniu na zdarzeniach niż ich psychologii. W temacie zagadnień z kryminologii panuje dość duża swoboda literacka, co dla tych szukających osadzenia w realności może być problemem. Muszę też podkreślić, że choć na okładce tego tomu jest informacja, że książkę można czytać oddzielnie od serii, to jednak wydarzenia z “Fali” nie są właściwie zarysowane, a co za tym idzie, czytelnik może nie rozumieć całej sprawy z Marią i Pomorskim.

“(...) każdy człowiek ma jakieś tajemnice, które palą mu wnętrzności, gdy nie ma nikogo, komu może zaufać i je powierzyć.”

“Gen zła” to kryminał, który przede wszystkim dostarczy rozrywki fanom serii - dla nich powrót do postaci serii będzie powrotem do domu. Dialogi, w których czuć zażyłość postaci, będą jak rozmowy z przyjaciółmi - pełne żartów, przyjaznych uszczypliwości i wspomnień. Jednak dla tych, co nie czują tej bliskości, tej więzi, historia “Genu zła” może okazać się nie do końca wystarczająca - choć zagadka jest logiczna i możliwa do odgadnięcia (choć mnie to się nie udało, ale też nie starałam się jej finał przewidzieć), to nie poświęca się jej tyle uwagi, by czytelnik mógł poczuć się w nią w pełni zaangażowany, a sam temat, na którym intryga się opiera, jest już w polskim kryminale mocno wyeksploatowany. Niech nie zabrzmi to nieczule, krzywda dzieci, przemoc wobec niewinnych zawsze boli, a jednak tutaj uwaga ukierunkowana jest przede wszystkim na sam czyn, nie psychologię, co trochę odziera temat z tego, co mogłoby być dla czytelnika wartościowe. Może czytelnicy, którzy nie są tak mocno rozczytani w tym gatunku mieliby większe szanse poczuć się tą historią zainteresowani?

 

Moja ocena: 6/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Zwierciadło.

Dostępna jest też w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

Wygraj "Awanturę na morzu"! Konkurs patronacki

A miało być tak pięknie! Bonnie z dziadkiem Banksem po raz pierwszy mieli uczestniczyć w obchodach Nocy kapitana Grimma i z pokładu Łupieżcy podziwiać pokaz fajerwerków przygotowanych przez jej mamę! I co? I oczywiście na statku popełniono zbrodnię, a Bonnie musi przybrać płaszcz i wąsy, by przemienić się w sławnego detektywa Bonbona! Chcecie pomóc w śledztwie Bonnie i tym samym mieć szansę poznać historię jej przygody opisanej i przepięknie zilustrowanej w „Awanturze na morzu”? Zapraszam na konkurs z tym tytułem!

A jeśli najpierw chcecie o książce dowiedzieć się nieco więcej, to jej recenzję znajdziecie tu - klik!, zapraszam też do lektury wywiadu z autorem książki - komikiem Alasdairem Beckett-Kingiem - klik!

By wziąć udział w konkursie, odpowiedz na pytanie:

Przygotowując się do obchodów Nocy kapitana Grimma, Bonnie bierze ze sobą strój detektywa Bonbona, a tym samym dopuszcza możliwość, że na statku będzie miała zagadkę detektywistyczną do rozwiązania. 

Co według Ciebie powinna  wziąć jeszcze ze sobą, co może okazać się niezbędne podczas morskiego śledztwa? Swoją odpowiedź krótko uzasadnij. 

Zgłoszenia możecie zamieszczać w dowolnej formie, im ciekawiej, bardziej oryginalnie – tym lepiej!

Nie wahajcie się zaangażować w odpowiedź również swoich dzieci - to w końcu książka skierowana do czytelników 8-12 lat! 

Konkurs organizuję na moich wszystkich profilach, więc swoje zgłoszenia można zamieszczać tutaj w komentarzu pod postem lub pod konkursowymi postami na FB i IG - zgłosić można się tylko raz!

1. Konkurs trwa od 31 stycznia do 3 lutego, wyniki ogłoszę w tym poście, na FB i IG do 10 lutego.
2. Z nadesłanych odpowiedzi wybiorę cztery, które moim zdaniem będą najciekawsze. Przy ich wyborze pod uwagę będę brała również aktywność uczestników na profilach Kryminału na talerzu.
3. Wysyłka tylko na terenie Polski.
4. Udzielając odpowiedzi na pytanie konkursowe uczestnik równocześnie oświadcza, że zapoznał się z regulaminem konkursu zamieszczonym na tej stronie  – klik!

Zachęcam też do polubienia profilu wydawnictwa  na IG (klik!) i FB oraz moich własnych (IG klik! FB klik!), a także do dołączenia do obserwatorów mojego bloga. Będzie mi też bardzo miło jeśli na swoich profilach udostępnicie informację o tym konkursie (możecie po prostu podać dalej mój post o konkursie, który zamieściłam na IG i FB) i zaprosicie do zabawy znajomych. 

Serdecznie zachęcam do udziału i życzę wszystkich uczestnikom powodzenia!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Dom dla lalek" Lisa Gardner

Autorka: Lisa Gardner

Tytuł: Dom dla lalek

Cykl: Tessa Leoni, tom 3

Tłumaczenie: Daria Kuczyńska-Szymala

Data premiery: 28.01.2026

Wydawnictwo: Albatros

Liczba stron: 432

Gatunek: kryminał / thriller

 

Lisa Gardner powieści kryminalne tworzy już prawie trzydzieści lat - w przyszłym roku właśnie tyle upłynie od jej debiutu pt. “Mąż doskonały”, który rozpoczął pierwszą serię kryminalną z Quincy i Rainie, a który został przyjęty przez czytelników tak dobrze, że autorka od razu po nim zdecydowała się rzucić swoją dotychczasową pracę i zająć się pisaniem zawodowo. Teraz na koncie ma około czterdziestu książek, z czego większość należy do jej czterech cykli kryminalnych, niezwykle popularnych zresztą, większość z jej tytułów od razu po premierze trafia na listy bestsellerów. Kilka z jej powieści doczekało się telewizyjnych ekranizacji, jak i nagród, które otrzymuje nie tylko w USA, ale i na całym świecie.

Do Polski powieści Lisy Gardner trafiły dość szybko, bo już około 2000 roku. Początkowo wydawana była przez Wydawnictwo Amber, później Wydawnictwo Sonia Draga, aż w końcu trafiała do aktualnego wydawcy - Wydawnictwa Albatros, które nie tylko wydaje jej powieści na bieżąco, ale również odświeża wszystkie wcześniej tytuły, tak by czytelnik mógł cieszyć się w swojej biblioteczce spójnymi wydaniami. I właśnie tym drugim przypadkiem jest “Dom dla lalek”, który po raz pierwszy wydany był w Polsce w roku 2017, a teraz ukazał się ponownie. To trzecia książka z Tessą Leoni, jednak jak każdą z powieści autorki, można czytać ją bez znajomości części poprzednich.

 

New Hampshire, listopad, piąta nad ranem. Nicky wyczołguje się ze swojego luksusowego, rozbitego SUV-a - jest poobijana, mocno krwawi, jednak naprzód pcha ją jedna myśl: musi znaleźć Vero, małą dziewczynkę. Kiedy udaje jej się dotrzeć z powrotem na drogę, przejeżdżający mężczyzna wzywa pomoc. Nicky zostaje zawiedziona do szpitala, a policja pod przewodnictwem Wyatta Fostera zaczyna poszukiwania Vero, które niestety kończą się porażką - nawet pies nie wyczuwa, by w samochodzie jechała z Nicky druga osoba… Jak to możliwe? Dziewczynka przecież nie mogła się rozpłynąć w powietrzu, Nicky była zdesperowana, by ją znaleźć. O co w tym wszystkim chodzi? Sprawa jest bardzo niejasna, nie do końca wiadomo, czy w ogóle jest to jakaś sprawa kryminalna, ale podejrzeń i niejasność jest tak dużo, że Wyatt musi się temu dobrze przyjrzeć. Wkrótce okaże się, że przyda mi się w tym pomoc nie tylko prywatnej detektywki Tessy Leoni, ale też detektywki D.D. Warren.

“Z jednej strony imponowały mi wysiłki kobiety, by wydostać się z wraku i dopełznąć do drogi, żeby szukać pomocy dla dziecka. Z drugiej - czy to nie było niczym podziwianie podpalacza za to, że uciekł z płonącego budynku?”

Książka rozpisana jest na 42 rozdziały pisane naprzemiennie z trzech perspektyw: Nicky w narracji pierwszoosobowej czasu teraźniejszego (retrospekcje ten bohaterki od wydarzeń aktualnych wyróżnione są kursywą) oraz Wyatta i Tessy w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego. Rozdziały w większości dzielone są na krótsze fragmenty, każdy nowy rozpoczyna się słowami pisanymi wielkimi literami. Styl powieści jest ciekawy przede wszystkim, kiedy rozpatrujemy go z perspektywy rozdziałów Nicky - autorce poprzez krótkie zdania i wtrącenia tego, co bohaterka słyszy w swojej głowie, udało się dobrze oddać rys postaci nie do końca stabilnej emocjonalnie, co jest wynikiem urazu głowy, ale czy na pewno tylko tego? Cała historia pisana jest przyjemnym, pozbawionym wulgaryzmów językiem, choć momentami pojawiają się dość makabryczne (czy może po prostu naturalistyczne?) wstawki, które za każdym razem stanowią spory kontrast z resztą opisywanej rzeczywistości. Poza retrospekcjami Nicky, akcja toczy się linearnie, a narrator przewodnie postacie oddaje całościowo, razem z ich emocjonalnym, prywatnym bałaganem i wątpliwościami dotyczącymi sprawy.

“Pragnienie zmiany to nie to samo co zmiana. Staranie się o odzyskanie pamięci o własnej przeszłości to nie to samo co skonfrontowanie się z nią.”

Choć książka zaliczana jest do serii z Tessą Leoni, to tak naprawdę prym wiedzie historia Nicky - to ta postać najmocniej angażuje, wzbudza najwięcej pytań i niejasności. Autorka świetnie oddała niepewność bohaterki, która po wypadku straciła pamięć - gdzieś przez mgłę wspomnień pojawiają się raz po raz jakieś jej szczątki, a ciągle towarzyszącym jej uczuciem jest niepewność. Niepewność nawet w stosunku do najbliższego człowieka, bo choć wie, że Thomas jest jej mężem, to tak naprawdę nie pamięta jaka jest ich relacja. Czy na pewno może wierzyć jego słowom? Ale komu, jak nie jemu?

“Kochałem cię przez większość mojego życia. A mimo to są chwile, gdy nie jestem pewien, czy w ogóle cię znam.”

Wraz z wątpliwościami Nicky i czytelnik stawia w tej powieści pod znakiem zapytania. My jednak pytań mamy więcej, jak choćby o samą Vero, którą bohaterka traktuje jako pewnik. Czy samą poczytalność Nicky, bo może to ona jest tą, której nie powinniśmy wierzyć? Intryga kryminalna prowadzona jest w sposób bardzo przemyślany, a choć akcja nie toczy się tempem zawrotnym, to jednak twisty fabularne pojawiają się w odpowiednich momentach, a co równie ważne, są faktycznie zaskakujące - wychodzi więc na to, że Lisa Gardner doskonale czytelnikiem manipuluje. Bo tak naprawdę dostajemy elementy, dzięki którym możemy poskładać historię w całość, są one jednak podane tak, że nawet kiedy wydaje się, że domyśliliśmy się o co chodzi, zaraz potem ukazuje się, że jest całkowicie odwrotnie.

“Spędzamy tyle czasu, i ty, i ja, przygotowując się na najgorsze… Obawiam się, że w ten sposób tracimy to, co najlepsze.”

Dzięki narracji pierwszoosobowej i spokojnej narracji jest w powieści miejsce, by poruszyć kilka zagadnień uniwersalnie ważnych. Miłość, rodzicielstwo, poczucie bezpieczeństwa, szczęście - te tematy obracane są tutaj na różne sposoby, przyglądamy się mocno kontrastowym ich odcieniom uświadamiając sobie jak cienka jest granica pomiędzy tym, co dobre i zdrowe, a tym, co złe i toksyczne. Jak ciężko jest ocenić do czego zdolny jest drugi człowiek, nawet ten, z którym żyje się na co dzień, a nawet dalej - do czego zdolni jesteśmy sami. Wspomnienie przeszłości, ciężaru, jaki niosą sobą przeszłe doświadczenia są równie mocno odczuwalne, a z nich rodzi się pytanie - czy lepiej odgrzebać ukryte wspomnienia, ponownie wracać do tego, co było, czy po prostu pogodzić się, że to przeszłość i żyć w teraźniejszości? Czy w ogóle się tak da?  

“Okazuje się, że szczęście to nabyta umiejętność, a ja mam problemy, żeby się nauczyć być szczęśliwą.”

Lisa Gardner nieraz udowadniała, że nie boi się trudnych tematów, nie boi się wikłać w swoje powieści kryminalne prawdziwego mroku, jaki może skrywać się w człowieku - i „skrywać” to dobre słowo, bo u niej najgorsze potwory dla pobocznych obserwatorów to po prostu zwyczajni ludzie. Nie inaczej jest w “Domu dla lalek”, który jest powieścią absorbującą równie mocno, co smutną, choć da się gdzieś dostrzeć w niej i przebłyski nadziei. Bo obok emocji trudnych, toksycznych, pogmatwanych wspomnień, których nie da się z głowy wyrzucić, są i pozytywne odcienie emocji - są ludzie, na których można liczyć, są uczucia, które są trwalsze niż można sobie wyobrazić. Bardzo podoba mi się też to, że mimo iż postacią przewodnią serii są konkretne postacie, w tym przypadku Tessa i pewnie od jakiegoś momentu też Wyatt (nie czytałam wcześniejszych tomów), to jednak główna uwaga zwrócona jest na pojedynczą historię i postać danego tomu. “Dom dla lalek” może nie jest powieścią, której nie sposób odłożyć, ale tak naprawdę nie o te napięcie w niej chodzi, a o postacie i wartości, jakie podczas tej fabuły muszą rozpatrzeć i się z nimi zmierzyć. Coś dla fanów solidnych powieści kryminalnych z wyraźną warstwą psychologiczną!

“(...) zamknęłam to w pudełku z napisem “trzymać się z daleka” i odłożyłam. Tylko że historie nie lubią być w zamknięciu, prawda? Nawet przeszłość chce zostać wysłuchana.”

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Albatros.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Tak blisko" Agnieszka Olejnik - zapowiedź patronacka

 Małomiasteczkowa historia, którą łączy w sobie powieść obyczajową z kryminalną - to szybki skrót tego, co na luty przygotowała dla czytelników Agnieszka Olejnik! Już 11 lutego na rynku ukaże się jej najnowsza książka "Tak blisko", a Kryminał na talerzu ma przyjemność nie tylko objąć ją swoim patronatem medialnym, ale także polecić ją w kilku słowach czytelnikom na skrzydełku okładki!

Po latach na emigracji Cezary wraca do rodzinnego miasta. Nie spodziewa się, że trafi w samo centrum dramatycznych wydarzeń: w rzeczce przepływającej przez Czarne odkryto ciało bez dłoni i języka. Mieścina huczy od plotek i domysłów. Cezary zaprzyjaźnia się z prowadzącym śledztwo komisarzem Wiktorem Gryką. Wkrótce podejmuje pracę w szkole. Stina, jedna z uczennic, sprawia poważne problemy wychowawcze. Kiedy na mokradłach za miastem zostaje znalezione kolejne ciało, sprawa Stiny staje się zagadką nie tylko pedagogiczną, lecz także kryminalną. Nikt się nie spodziewa, że rozwiązanie jest tak blisko…

Męska przyjaźń, psia wierność, nowa miłość, niepokojący klimat małego miasteczka, a do tego tajemnicze zbrodnie – czy można sobie wyobrazić bardziej odurzający koktajl?

Ostatnie zdanie opisu wydawcy doskonale oddaje to, co w "Tak blisko" znajdziemy! Książkę czyta się lekko, a narrator skupia się na solidnym przedstawieniu kreacjach postaci, których problemy i troski wysuwają się na plan pierwszy. A jednak już od początku historii coś w niej uwiera, czuć jakąś tajemnicę i mrok zbrodni, która rozciągnęła się nad miasteczkiem... To nadaje jej kryminalnego charakteru, który choć subtelny, dobrze trzyma w niepewności. A takie historie lubimy, prawda? To kryminał w lżejszej, bardziej obyczajowej odsłonie, dobry do poczytania podczas zimowych wieczorów.. 

PS. "Tak blisko" to tom drugi serii Miasteczko, jednak powiązania z tomem pierwszym są bardzo luźne, książkę da się więc czytać również jako powieść osobną. 

Autorka: Agnieszka Olejnik

Tytuł: Tak blisko

Cykl: Miasteczko, tom 2

Data premiery: 11.02.2026

Wydawnictwo: Książnica

Liczba stron: 368

Gatunek: powieść kryminalno-obyczajowa

Książka dostępna jest już w przedsprzedaży. 

We współpracy z Wydawnictwem Książnica. 

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Nie otwieraj oczu" Josh Malerman - recenzja przedpremierowa

 

Autor: Josh Malerman

Tytuł: Nie otwieraj oczu

Cykl: Bird Box, tom 1

Tłumaczenie: Filip Sporczyk

Data premiery: 28.01.2026

Wydawnictwo: Akurat

Liczba stron: 320

Gatunek: cosmic horror / postapo

 

Josh Malerman to jeden z członków zespołu rockowego High Strung, który w czasie tras koncertowych napisał wiele powieści, zanim jednak odważył się pomyśleć o ich wydaniu, minęło trochę czasu. Stało się to w 2014 roku z historią skategoryzowaną jako cosmic horror - podgatunek grozy, w którym tym, co przeraża, jest coś niepojętego i niezrozumiałego dla ludzkości. To właśnie “Nie otwieraj oczu”, książka, która szybko okazała się sensacją na rynku anglojęzycznym, doczekała się nagród i ekranizacji, ukazała się na Netflixie pod koniec roku 2018. Choć może bardziej odpowiednim określeniem będzie “oparta o”, bo sam film mocno odbiega od oryginału, o czym dopiero teraz mogłam się przekonać! Książka “Nie otwieraj oczu” w Polsce ukazała się po raz pierwszy po premierze filmu, w 2019 roku i długo była jedyną powieścią Malermana dostępną na naszym rynku. W końcu zmieniło to Wydawnictwo Akurat, które w poprzednim roku wydało najnowszą powieść autora “Coś się dzieje w naszym domu” (recenzja - klik!), teraz wznowiło “Nie otwieraj oczu”, a już na kwiecień zapowiedziało kontynuację tej historii w powieści “Malorie” (w oryginale wydaną w 2020 roku).

 

Przedmieście Detroit, październik. Od ponad czterech lat zbliżająca się do 30-tki Malorie jest zamknięta w jednym domu. Mieszka tam z dwójką swoich dzieci, teraz czterolatków, które wyszkoliła tak, że słyszą każdy szmer. Bo słuch jest im ogromnie potrzebny - właśnie postanowiła, że to dzisiejszego ranka ruszają w drogę, która może okazać się dla nich zabójcza, ale, jeśli się im powiedzie, w końcu poprawi warunki ich życia i zmniejszy natężenie strachu, które tak dotkliwie odczuwają mieszkając samotnie. Szkopuł w tym, że całą trasę muszą pokonać ufając tylko swojemu słuchowi - pod żadnym pozorem nie mogą otworzyć oczu, bo tam, na zewnątrz, czai się coś, co, gdy tylko znajdzie się w zasięgu wzroku, powoduje utratę zmysłów i szaleńczą, bezwzględną śmierć. A przecież Malorie zrobiła już tak wiele, by w trójkę przeżyli… Czy teraz naraża ich niepotrzebnie na śmierć? Czy mają jednak szansę osiągnąć swój cel?

“Po latach powtarzania, jak ważne jest słuchać, jak wielkie znaczenie ma nadstawianie uszu, czasami wydaje jej się, że dzieci potrafią usłyszeć nawet jej myśli.”

Książka rozpisana jest na czterdzieści trzy rozdziały, w większości pisane z perspektywy Malorie w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego. Akcja toczy się w dwóch naprzemiennych czasach: teraz, podczas ich wyprawy oraz pięć lat wcześniej, w chwili, gdy Malorie odkryła, że jest w ciąży, a równocześnie świat zaczął coraz głośniej huczeć o niewytłumaczalnych, agresywnych przypadkach morderstw i samobójstw. Książka pisana jest prostym językiem, krótkimi zdaniami, a myśli, które Malorie wypowiada w swojej głowie, są pisane kursywą. A jednak w tym prostym stylu autora jest coś takiego, że książkę czyta się z zadziwiającą szybkością i płynnością - dzięki czemu te trzysta stron można połknąć dosłownie w ciągu jednego dnia.

 

Wygląda na to, że Josh Malerman już od swojego debiutu doskonale operuje emocjami czytelnika. “Nie otwieraj oczu” zbudowane jest tak, że po początkowym niepokoju, odczuwamy coraz większy strach - jednak nie jest on wywoływany czymś fizycznym, namacalnym, a wręcz odwrotnie, tym, czego nie widać, czymś, czemu nie można ufać, czymś, co wywołuje w ludziach potworne zmiany prowadzące do śmierci wszystkich, którzy są wokoło. Autor doskonale opisuje sytuacje grozy, w których każdy szmer, każdy głośniejszy oddech, przyprawia o palpitację serca. Historia, która podzielona jest na dwa czasy naprzemiennie się ze sobą przeplatające, dobrze utrzymuje ciekawość czytelnika: rozdziały z Malorie przeprawiającej się przez rzekę wraz z dziećmi są krótka, pełne matczynego strachu, a pomiędzy nią poznajemy jak w ogóle cała ta sytuacja się zaczęła i jak to się stało, że Malorie została sama z dwójką małych dzieci w domu od dawna naznaczonym przerażającym rozlewem krwi…

 

Tutaj strach nie bierze się jednak z makabry, brutalności. Tu ma on podłoże psychologiczne. Autor doskonale oddaje ludzki charakter w sytuacji kryzysowej, w sytuacji, gdy życie ludzkości jest zagrożone - teraz, kiedy w pamięci ciągle jeszcze mamy pandemię koronawirusa ten strach jest dla nas dużo łatwiejszy do wyobrażenia. Podczas naszej pandemii jednak, choć baliśmy się nieustannie o zdrowie najbliższych, mogliśmy się wspierać, działać razem, w sytuacji, którą wymyślił Malerman, każdy może okazać się śmiertelnym zagrożeniem. Bo jak wiedzieć, komu ufać, kiedy nie można patrzeć? Jak żyć, w ciągłym poczuciu zagrożenia, strachu, że to, co niewiadome, jednak przedrze się do domu i spowoduje śmierć tych, na których zależy nam najbardziej?

 

 

Kiedy ludzkość staje w obliczu takiego kryzysu, są dwa wyjścia - walczyć albo uciekać, starać się coś zrobić, albo zostać w tym miejscu, w którym się jest. Bo czy nie lepsze więzienie znane niż potencjalna, ale mocno niepewna wolność? Dylemat Malorie jest jednak jeszcze głębszy, bo tam, gdzie się udaje, wcale nie czeka na nich wolność prawdziwa - to po prostu większa szansa na przeżycie. A czy coś takiego warte jest narażania jej własnych dzieci, które i tak nie znają życie innego niż te samotne, w zamkniętym, ciemnym domu? W retrospekcjach z kolei przyglądamy się grupie ludzi, którzy obrazują różne podejścia - jedni szukają nowych rozwiązań, drudzy poddają się po prostu nowej sytuacji, istnieją, bez próby poprawy własnej sytuacji. Które podejście jest lepsze, bardziej odpowiedzialne, właściwsze?

“Czas w zasadzie przestał mieć znaczenie, ale jego upływ i liczenie dni sprawia, że zachowujemy rutynę. Przypomina o życiu, które wiedliśmy wcześniej.”

Wyprawa Malorie to równocześnie też pytania o macierzyństwo. Macierzyństwo w świecie, w których dzieci, by zagwarantować im przetrwanie, trzeba tresować, jak psy. Czy coś takiego nie odczłowiecza, czy w takich warunkach można w ogóle mówić o miłości matczynej? Malorie nie potrafi pozbyć się tego pytania z głowy: czy jestem dobrą matką? Czy w ogóle utrzymywanie dzieci przy życiu w takiej sytuacji jest czymś, co faktycznie powinno się zrobić? A może ich śmierć byłaby darem łaski? Bo co to za życie, w którym cały czas spędzać trzeba w zamknięciu, w ciemności, bez możliwości doświadczenia tego cudu świata, w jakim jeszcze tak niedawno żyła ich matka?

 

Choć historia z biegiem fabuły się rozwija, a do ciągłego napięcia czytelnik mimo wszystko w jakiś sposób się przyzwyczaja, zainteresowanie przez całą lekturę zostaje utrzymane na wysokim poziomie. Twisty fabularne, pełne napięcia sceny są dawkowane odpowiednio tak, że nie doświadcza się tu uczucia przesytu, a finalne rozwiązanie, choć racjonalnie można jest podawać w wątpliwość, jest tak podane, że w żadnym razie się go nie kwestionuje - bo tak naprawdę nie ono jest ważne, a emocje z jakimi się wiąże, emocje, jakie przedstawiają sobą w danym momencie postacie.

 

Przyznaję, że jestem pod wrażeniem, że już w swojej pierwszej wydanej powieści Josh Malerman tak doskonale operuje napięciem, uczuciem niesprecyzowanego lęku - choć niewiele horrorów wzbudza we mnie faktyczny lęk, podczas lektury tego ciemną nocą naprawdę bałam się wstawać z łóżka. Co więcej, tym, co ten lęk wzbudza, nie są tak naprawdę potwory, a coś, niesprecyzowanego, coś, co jakoś na człowieka wpływa - czy to stwory, czy coś niewidzialnego, czy jeszcze coś innego? Nikt tak naprawdę tego nie wie, a przez to strach jest jeszcze większy, bo przecież skąd mamy spodziewać się zagrożenia? W takiej sytuacji każdy najmniejszy szmer jest potencjalnym zagrożeniem, a to sprawia, że żyje się w ciągłym napięciu. Autor doskonale oddaje te emocje, przez co czytelnik cały czas zastanawia się, jak sam postąpiłby w takiej sytuacji? W poczuciu zagrożenia, w grupie, w samotności? Historia jest dobrze rozpisana, dobrze zbudowana, tak że ani na moment nie nudzi, co sprawia, że lektura upływa w tempie ekspresowym. Josh Malerman już drugi raz zaskoczył mnie swoją twórczością i już nie mogę doczekać się, kiedy zrobi to ponownie!

 

Moja ocena: 8/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Akurat.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Amerykańska afera" Piotr Żymełka

Autor: Piotr Żymełka

Tytuł: Amerykańska afera

Cykl: Barwood i Liszewski, tom 2

Data premiery: 21.01.2026

Wydawnictwo: Sonia Draga

Liczba stron: 352

Gatunek: powieść przygodowa / historyczna

 

Piotr Żymełka na polskim rynku książki pojawił się w 2020 roku z powieścią “Cień Templariuszy”, cztery lata później ponownie z kryminałem “Błogosławieni, którzy łakną sprawiedliwości”, jednak niewielu czytelników wtedy o nim słyszało - obydwa tytuły zostały wydane przez niewielkie wydawnictwa. Dopiero w roku 2025 autor zaprezentował się nieco szerszej publiczności - rozpoczął wtedy swoją współpracę z Wydawnictwem Sonia Draga, którego nakładem ukazała się “Carska afera”, pierwsza część trylogii awanturniczo-przygodowej z angielskim dżentelmenem i polskim arystokratą w roli głównej. Niecały rok później doczekaliśmy się tomu drugiego pt. “Amerykańska afera”, a na ten rok autor szykuje nam jeszcze jedną powieść, oddzielną historię z tą serią niezwiązaną.

Poza powieściami Piotr Żymełka chętnie bierze udział w zbiorczych projektach - jego nazwisko ukazało się na okładkach kilku polskich antologii. Obok świata literackiego jednak cały czas praktykuje też swój zawód wyuczony - w godzinach pracy jest programistą, a swoje krótkie i długie formy tworzy w czasie wolnym.

 

Wiosna, rok 1890. W londyńskim klubie dla dżentelmenów, w którym sir Richard Barwood spędza swoje popołudnia, zjawia się kurier z paczką skierowaną na jego nazwisko. Traf chce, że odbiera ją ktoś inny i tylko dzięki temu obywa się bez ofiar śmiertelnych, gdy paczka wybucha… W tym samym czasie polski szlachcic Stanisław Liszewski dowiaduje się, że i na jego życie ktoś czyhał - na szczęście jego przyjaciele działający wraz z nim w organizacji niepodległościowej byli szybsi, zajęli się złoczyńcą, zanim ten dopadł Liszewskiego… Czy to zbieg okoliczności, że po kilkunastu miesiącach od ostatniej afery, w tym samym czasie ktoś zasadził się na życie obydwu mężczyzn? Bardzo wątpliwe. Sytuacja jednak powinna się wyjaśnić, gdy mężczyźni spotkają się w Paryżu, w miejscu, do którego każdy z nich dostał zaproszenie podpisane fikcyjnym nazwiskiem…

 

Książka rozpisana jest na prolog, 24 rozdziały i epilog. Rozdziały dzielone są na podrozdziały według miejsca i czasu zdarzeń, a gdy atmosfera się zagęszcza, również i bez zmiany czasu historia dzielona jest na krótsze fragmenty - przeważnie ten podział wynika ze zmiennej perspektywy. Bo tych jest kilka: to Barwood i Liszewski oraz dwie kobiety, które w tej aferze im towarzyszą, jak i ich przeciwnicy - jeden znany z poprzedniej części, poprzedniej afery, drugi to uwikłany w sprawę Amerykanin. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego, język powieści jest subtelnie dopasowany do ówczesnych czasów - pojawiają się słowa, których znaczenia współcześnie możemy nie znać, co jest od razu tłumaczone przepisem, a postacie w dialogach zwracają się do siebie najczęściej odpowiednimi tytułami. Niemniej jednak styl powieści jest bardzo swobodny, dopasowany na współczesnego czytelnika tak, by nie musiał się specjalnie przy lekturze wysilać. Książkę czyta się przyjemnie i płynnie, choć czasami nieco przeszkadzają częste powtórzenia faktów - odczułam to przede wszystkim w pierwszej połowie powieści, kiedy kilka razy przy niespecjalnie odległych od siebie okazjach narrator przypominał to, co działo się w tomie pierwszym. Przypomnienie oczywiście jest potrzebne przede wszystkich dla tych czytelników, którzy “Carskiej afery” nie czytali, jednak nie ma potrzeby powtarzać tamtych zdarzeń kilka razy - jeden raz, może dwa w zupełności by wystarczyły. Po czasie, kiedy akcja coraz mocniej zbliża się do wielkiego, rozwiązującego całą intrygę finału, powtórzenia przestają się pojawiać, narrator skupia się już tylko na akcji i jej wpływie na postacie.

 

Historia pod kątem samej intrygi jest dość prosta, lekko nawiązuje do zdarzeń z tomu pierwszego, ale nie na tyle, by nieznajomość tamtej historii miała przeszkodzić w lekturze “Amerykańskiej afery”. Autor dobrze wpisuje opowieść w gatunek powieści przygodowej, postacie ciągle są w ruchu, raz po raz pakują się w kłopoty, choć przede wszystkim mam wrażenie, że ich losy ułożone są tak, by czytelnik jak najwięcej ciekawych miejsc pozwiedzał, by w subtelnie podkoloryzowanym literacko stylu doświadczył dawnych czasów w kilku częściach świata, których rozwój, ale i kultura mocno się wtedy od siebie różniły. Ponadto akcja przeplatana jest sporą ilością wątków obyczajowych związanych z postaciami serii - zarówno Barwood, jak i Liszewski borykają się z pewnymi mniej lub bardziej poważnymi prywatnymi problemami, które mają wpływ na ich postrzeganie rzeczywistości i relacji z innymi. Rozkładając więc akcję pomiędzy historie postaci, miejsca i czasów, na samą akcję faktycznie nie zostaje wiele przestrzeni - dlatego stopień komplikacji jest niewielki, ale mimo wszystko dopasowany tak, by czytelnik odkrywając kolejne punkty akcji czuł przyjemność, może nawet lekkie napięcie wywołane częstą zmianą perspektywy akurat w chwili, gdy dzieje się coś życiu postaci zagrażającemu… Zresztą sama długość fragmentów jest do tempa akcji dopasowana - kiedy akcja nabiera rumieńców, fragmenty pisane z jednej perspektywy stają się coraz krótsze.

 

Największym plusem powieści jest dobre osadzenie w epoce, w której toczy się akcja. Nie dotyczy to więc tylko miejsc przez postaci odwiedzanych, ale również ich samych - zarówno Barwood, jak i Liszewski borykają się z przypadłościami popularnymi w tamtych czasach, obydwoje są uwikłani w losy własnych państw - Barwood to weteran wojenny z pamiątką w postaci chromej nogi, Liszewski ojca ma na Sybirze, a sam aktywnie działa w tajnej polskiej organizacji. Niemniej jednak miejsca, które odwiedzają też mają ogromne znaczenie - autor przeciąga nas tu wszelkimi środkami transportu, które uznawane były wtedy za nowoczesne: statek parowy, samochód na parę, jak i szybki pociąg przemierzający Stany w kilka dni. Bo tak, i do Stanów Zjednoczonych postacie w tym tomie docierają, w czasie, kiedy Statua Wolności była absolutną nowością. Autor nie przepuszcza okazji, by wspomnieć o historycznych ciekawostkach - jest o Wieży Eiffla, są amerykańskie kopalnie srebra, tawerny na Dzikim Zachodzie, a także i karnawał w Wenecji! Miejsca, postacie, wynalazki - to wszystko znajduje w tej powieści miejsce, dając czytelnikowi historię pełną ciekawie opowiedzianego tła historycznego, takiego, które już gdzieś z innych nośników popkultury znamy - to daje dobry efekt pełnego, spójnego obrazu przeszłości.

 

A co z czarnymi charakterami? Są, choć ich mrok nie jest tym, co w powieści dominuje, raczej jest po prostu po to, by Barwood i Liszewski mieli kogoś, naprzeciw kogo muszą stanąć, coś, o co muszą walczyć. Za to warto zaznaczyć obecność postaci kobiecych, które jak na tamte czasy odgrywają “męskie” role - jedna z nich była kiedyś agentką, druga jest prywatną detektywką... Tu, mimo innych obyczajów, kobiety stoją mniej więcej na równi z mężczyznami - mniej więcej, bo jednak jest kilka scen, w których kobiety muszą chronić się za silnym męskim ramieniem. Oczywiście, jak to w przygodówkach bywa, historia momentami lekko skręca w romantyczną stronę, jednak i te wątki są opisane bardzo subtelnie, dzięki czemu mnie samej nie irytowały.

 

“Amerykańska afera” okazała się lekką powieścią przygodową, przy której czytelnik nie musi się wysilać, by wgryźć się w fabułę i dobrze się bawić. Piotr Żymełka w sposób bardzo swobodny połączył akcję o zabarwieniu sensacyjnym z dobrym historycznym podłożem i związanymi z nim ciekawostkami dając powieść, której szybkość akcji nie przytłacza, a raczej kojarzy się z powieściami detektywistycznymi jakie pisało się dawniej. Jednak mimo podobnego tempa historia nie jest typowo kryminalna, intryga jest nieskomplikowana, ale na tyle dobrze wyważona, że czytelnik koleje losu postaci odkrywa z przyjemnością. Nie jest to powieść mocno angażująca, ale czy miała taka być? Wydaje mi się, że po prostu miała być fajną, lekką przygodą po ciekawych miejscach końca XIX wieku - i właśnie taka była. Z chęcią w przyszłości sięgnę po tom trzeci tej serii!

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Sonia Draga.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Kat Gaudiego" Aro Sáinz de la Maza

Autor: Aro Sáinz de la Maza

Tytuł: Kat Gaudiego

Cykl: Morderstwa w Barcelonie, tom 1

Tłumaczenie: Robert Kędzierski, Anna Krochmal

Data premiery: 14.01.2026

Wydawnictwo: SQN

Liczba stron: 656

Gatunek: kryminał

 

Aro Sáinz de la Maza to hiszpański dziennikarz i autor powieści kryminalnych, który debiutował już w latach 90-tych XX wieku, a jednak dopiero teraz pojawił się na rynku polskim. Stało się to za sprawą serii Morderstwa w Barcelonie z inspektorem Milo Malartem, która na rodzimym rynku autora liczy aktualnie cztery tomy, jednak tam ukazywały się one w kilkuletnich odstępach - tom pierwszy to premiera z 2012 roku, tom czwarty zaledwie z 2023. To ona przyniosła mu wiele gatunkowych nagród, tłumaczenia na inne języki, a nawet ekranizację - od miesiąca na Netflixie dostępny jest pierwszy sezon serialu “Miasto cieni”, który oparty został o tom pierwszy pt. “Kat Gaudiego”. Polski czytelnik może i musiał długo czekać na to, by seria ukazała się i u nas, jest jednak i plus takiej sytuacji - na pewno kolejne tomy ukażą się u nas w krótszym odstępie czasowym niż miało to miejsce w oryginale!

 

Przełom czerwca i lipca 2010 roku, Barcelona. Inspektor Milo Malart od dwóch miesięcy jest zawieszony w swoich obowiązkach - czeka na rozprawę w sprawie użycia jego służbowej broni przez 15-letniego bratanka, który za jej pomocą odebrał sobie życie. Teraz jednak w mieście dochodzi do zbrodni, którą rozwiązać może tylko on - nikt inny nie potrafi tak dobrze wczuć się w umysł mordercy jak Malart… Kilka dni temu na bocznym balkonie Casa Milà, jednym z najbardziej reprezentacyjnych budynków Barcelony, spłonął człowiek, jeden z kandydatów na burmistrza, a jego śmierć zobaczyli wszyscy dzięki nagraniu wykonanemu przez samego mordercę, które zostało wrzucone do sieci. Niestety śledczy stoją w miejscu, nie ma świadków, nie ma śladów, nie ma nic. W sezonie turystycznym, z miastem przygotowującym się do wizyty papieża taka sytuacja jest niedopuszczalna. dlatego Milo odzyskuje odznakę i broń. Pora, by dostrzegł to, czego inni dostrzec nie potrafią.

“Wszyscy mamy próg bólu emocjonalnego, a pan już go przekroczył.”

Książka rozpisana jest na prolog i 29 rozdziałów, które w większości dzielone są na krótsze scenki. Historia pisana jest przede wszystkim z perspektywy Malarta, jednak od czasu do czasu pojawiają się też inni - osób, które mają styczność z mordercą, jak i dziennikarza, który nieustannie goni za sensacją. Rozdziały często zaczynają się tak, że czytelnik nie wie, kogo obserwuje, dopiero po kilku zdaniach pada imię lub coś, co postać charakteryzuje. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego w stylu spokojnym, bogatym w detale otoczenia i nazwy własne miejsc i budynków, a dialogi prowadzone są całkiem sprawnie, często z nutką ironii i cytatów, którymi ma w zwyczaju przerzucać się Milo z medykiem sądowym. Warto też zaznaczyć, że polskie wydanie uwzględnia feminatywy, choć nie robi tego całkiem konsekwentnie. Innowacją w narracji są fragmenty, w których Milo wciela się w rolę sprawcy - wtedy granica między fantazją i realnością mocno się zacierają, a zdania, które wyrażają tok myślenia sprawcy, a nie Malarta pisane są kursywą. Książkę czyta się dobrze, choć nie całkiem równo - czasami dłuższe opisy miejsc z dużą ilością hiszpańskich nazw własnych mogą przytłoczyć, by za chwilę sceny dynamicznej akcji porwały tak, że brakuje czasu na oddech.

“Nie lubił tej roboty ani tego, co musiał w niej wciąż na nowo przeżywać - cieni, strachu, że przekroczy cienką granicę obłędu.”

Cała historia utrzymana jest w znajomych ramach kryminalnych, toczy się znajomym rytmem. Główny bohater boryka się z prywatnymi problemami - poczuciem winy w sprawie swojego bratanka, uzasadnioną obawą o własne zdrowie psychiczne - niemniej jednak jako policjant jest zdeterminowany, czujny i spostrzegawczy, choć również konfliktowy i okropnie spóźnialski. Wydaje się funkcjonować na innym poziomie niż wszyscy, inne rzeczy są dla niego ważne, i może właśnie dlatego na miejscach zbrodni dostrzega coś, czego inni dostrzec nie mogą.

“Chodzi o to, by skończyć pracę, a nie pozwolić, by praca nas wykończyła. Pasja jest dobra, ale nie wtedy, gdy przeradza się w obsesję. Kluczem jest, by nigdy nie tracić kontroli.”

Jego kreacja psychologiczna nie jest może bardzo dopracowana, ale wystarczająca dla pierwszego tomu cyklu, w którym poznawać będziemy go lepiej. Oczywiście u jego boku pojawia się partnerka kobieca, podinspektor Rebeca Mercader i bystry młody policjant specjalizujący się w wyszukiwaniu danych, prywatnie miłośnik historii, który jako jedyny tutaj bezsprzecznie wzbudził moją sympatię - choć odgrywa rolę drugoplanową, to jednak istotną dla fabuły.

“- I dokąd nas to prowadzi?

- Do przeszłości, która zwykle jest źródłem wszelkich problemów.”

Intryga kryminalna powieści jest rozbudowana, wielowątkowa, ma bogate tło społeczno-historyczne, w którym ważną rolę odgrywają miejsca uznawane za chlubę Barcelony - te, które wyszły spod ręki architekta i artysty Antoniego Gaudiego. Tempo jej prowadzenia nie jest jednostajne - kiedy inspektor wpada na kolejny trop akcja przyspiesza, by za chwilę zwolnić skupiając się na opisach otoczenia i historii miasta czy na kolejnych załamaniach Malarta, kiedy uważa, że swojego zadaniu nie podoła. Są też momenty, w których oczami innych oglądamy do czego dopuszcza się sam morderca - te fragmenty są wyraźnie brutalne, pełne przemocy, chwilami wręcz trudne do zniesienia. Mimo tego zagadka nie należy do tych, które czytelnik może rozwiązać sam - tutaj musimy poczekać, by narrator podsunął nam brakujące elementy układanki. Nie wpływa to jednak na finalne wrażenie - po dynamicznym, dobrze trzymającym w napięciu finale, czytelnik czuje się usatysfakcjonowany, zagadka jest pełna, logiczna, dobrze wyjaśniona i dobrze umotywowana.

“Czasy się zmieniają, ale wszystko zostaje po staremu.”

W notce biograficznej autora zamieszczonej na okładce polskiego wydania „Kata Gaudiego” podkreślone zostało, że miasto w jego powieściach, jak i komentarz społeczny, odgrywają ważną rolę. I nie inaczej jest w tym tytule - czytelnik może przyjrzeć się samej Barcelonie, temu, jak wygląda tam życie, jakie podziały i problemy pojawiają się wśród jego mieszkańców. Wyraźnie podkreśla rozróżnienie społeczności na biedną i bogatą, wyraźny jest problem własności ziem, który znamy też i z polskich historii. Zresztą elementy polskie też się subtelnie przez fabułę przewijają! Barcelona jest więc tu osobnym tworem, osobną postacią, która jest częścią fabuły. A w niej i Gaudi, a dokładniej jego dzieła i ciekawostki z jego twórczością, ale i niejasnościami życia związane. To nadaje historii przyjemne ukierunkowanie na sztukę, a zarazem działa aktywizująco - po powieściowych opisach od razu wszystkie te miejsca chce zobaczyć się na żywo.

“Barcelona to centrum handlowe (...). Wszystko podporządkowane zyskowi. Liczą się klienci, stąd czy z zagranicy, reszta to tylko tło. Miasto wykorzystuje swoich mieszkańców, zamiast im służyć. Zapomniało o nich.”

“Kat Gaudiego” to ciekawy początek kryminalnej serii utrzymanej w nurcie noir, w którym zbrodnie są brutalne, miasto mroczne, a śledczy stają w szranki z morderczymi geniuszami. Autor nie szczędzi czytelnikowi solidnego osadzenia w miejscu, historii Barcelony, problemów, z jakimi boryka się miasto, ale i jego dumy - dzieł sztuki, miejsc, które odwiedzają ogromne rzesze turystów niezależnie od pory roku. Fikcyjna historia jest więc dobrze osadzona w prawdziwej historii miasta, w punktach, które miały duże znaczenie dla jego rozwoju i wizerunku. Autor nie szczędzi też słów krytyki społeczeństwa, które pozwala na duże podziały i własne egoistyczne intencje. Wszystko to zawarte jest w rozbudowanej intrydze kryminalnej, prowadzonej znajomą, a mimo wszystko ciekawą ścieżką - czasami może tylko niepotrzebnie aż tak brutalną. Niemniej jednak czuję się zachęcona, by kontynuować przygodę z tą serią, zatem kiedy ukaże się u nas drugi tom? :)

“Cały czas chodzi z obitymi głowami, zderzając się z rzeczywistością.”

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem SQN.

Dostępna jest też w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »