"Łowcy bólu" Bora Chung

Autorka: Bora Chung

Tytuł: Łowcy bólu

Tłumaczenie: Dominika Chybowska-Jang

Data premiery: 23.09.2026

Wydawnictwo: Znak Literanova

Seria: Kairos

Liczba stron: 336

Gatunek: literatura piękna

 

“Łowcy bólu” to szósta książka południowokoreańskiej pisarki i tłumaczki Bory Chung, a zarazem pierwsza, jaka ukazała się w Wydawnictwie Znak Literanova. Jej poprzednie dwie powieści, jak i zbiory opowiadań ukazały się w Polsce w latach 2022-2025 w Wydawnictwie Tajfuny oraz w Wydawnictwie Kwiaty Orientu. W Korei Południowej znana jest już od późnych lat 90., kiedy to jej debiutanckie opowiadania zostało nagrodzone, szeroko na rynku międzynarodowym zaistniała jednak dwie dekady później - gdy w 2022 zdobyła nominację do Nagrody Bookera. Jej twórczość charakteryzuje się łączeniem elementów fantastyki, horroru i satyry społecznej, często skupia się na prawach, o które jako aktywistka walczy.

Pomysł na “Łowców bólu” narodził się w 2018 roku podczas wydarzenia związanego z fantastyką naukową w San Jose, podczas którego autorka mocno zainteresowała się amerykańskim problemem uzależnień od opioidowych leków przeciwbólowych. Na rynku koreańskim „Łowcy bólu” wydani zostali w 2023 roku, a ich polskie tłumaczenie jest pierwszym, jakie ukazało się w Europie.

 

W odpowiedzi na potrzeby społeczeństwa naukowcy stworzyli lek przeciwbólowy, który nie ma żadnych skutków ubocznych - jego działanie jest totalne i natychmiastowe, dzięki czemu utopijna wizja świata bez bólu stała się możliwa. Jednak, gdy lek zaczął być wszędzie dostępny, powstała wspólnota, która sprzeciwiła się takiej wizji świata - według nich ból jest potrzebny do zbawienia. To z ich ramienia jedenaście lat temu doszło do zamachu na twórców tego leku - rodziców Gyeong, którzy właśnie wtedy stracili życie. Śledczy szybko ujęli sprawcę, który został skazany na dożywotnie więzienie. A jednak teraz coś znowu zaczyna się dziać. Ktoś morduje wysokich rangą członków wspólnoty używając do tego leku, przed którym tak się wzbraniali. Niestety policja nie potrafi złapać żadnego tropu, więc w akcie desperacji zaprasza do pomocy skazanego, córkę ofiar i jej małżonkę, która teraz stoi na czele firmy farmaceutycznej. Ich skomplikowane losy przeplatają się teraz i w przeszłości, a tym, co łączy ich wszystkich jest różnie pojmowany ból…

 

Książka rozpisana jest na sześć części, które tytułowane są nazwami struktur mózgu, a w końcu i całego ciała wraz z określeniem funkcji, jaką w ciele pełnią. Części dzielone są na rozdziały, w sumie jest ich 26, jednak i one dzielone są na jeszcze krótsze, już nienazwane i nienumerowane fragmenty. Książkę otwiera spis postaci z określeniem ich roli i znaczenia ich imienia, a zamyka posłowie autorki, w którym wyjaśnia co chciała tą powieścią przekazać. Jej narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z kilku perspektyw, co w pierwszym rozdziale daje mocno chaotyczne wrażenie nie tylko ze względu na zmianę perspektyw, ale i czasu, choć powód wydaje się jasny – szybkie wprowadzenia czytelnika w zastany świat. Styl powieści jest prosty, esencjonalny, niektóre rozmowy postaci przybierają formę dysput filozoficznych. Dzięki prostemu językowi, częstym dialogom, książkę czyta się bardzo szybko i łatwo, choć ze względu na skondensowanie tematów i wątków zdarzało mi się czytać dane fragmenty ponownie, by poprawnie uchwycić ich znaczenie.

„Ludzie mogą co prawda przekazać innym swoje odczucia i myśli, chociażby za pomocą języka, dlatego od dawna starają się komunikować i dzielić doświadczeniami, ale koniec końców żaden środek wyrazu nie jest wystarczający. Idealna forma komunikacji nie istnieje. Dlatego że człowiek od narodzin aż do śmierci pozostaje odizolowany od innych we własnym ciele.”

Mimo prostoty języka, warstwa fabularna powieści zdaje się zawiła. Odpowiada za to fragmentaryczność historii - mimo że cały czas tkwimy w jednej rzeczywistości, to co chwilę przyglądamy się jej z innej strony, skaczemy w czasie i wątkach, które zdają się mieć ukryte znaczenie, jednak nie zawsze da się rozwikłać jakie. Na pewno punktem wspólnym wszystkich jest różnie pojmowany ból poczynając od tego fizycznego, na który naraża nas nasze własne ciało, ale i tego, który zadajemy sobie sami, po ból metafizyczny - cierpienie, ból istnienia. Autorka tekstem zadaje ważne pytania o to, czy odczuwanie bólu jest przejawem człowieczeństwa, czy możliwe jest życie całkowicie bez tego pojęcia i czy każdy, nawet najmniejszy przejaw dobroci, może ukazać się czynem interesownym.

„Ludzie idą przez życie, przypisując cierpieniu sens. Rzecz w tym, że ból nie ma transcendentalnego znaczenia i nie jest w stanie nikogo zbawić. Człowiek nie potrafi jednak znieść bezcelowego cierpienia. Nadał mu więc znaczenie i wymyślił zbawienie, by jakoś przetrwać i żyć dalej.”

Poza wątkiem bólu bardzo ważnym tematem jest wiara. Czy człowiek potrzebuje wiary, by przez życie przejść? Czy w każdym bólu trzeba doszukiwać się większego znaczenia? A może tylko nadając mu wyższą wartość jesteśmy w stanie go znieść? Poprzez osadzenie historii we wspólnocie autorka oddaje sposób funkcjonowania sekt, które w Korei Południowej faktycznie są dużym problemem. Pokazuje mechanizm działania takich grup, formy manipulacji i przymusu, jakie stosują, by przyciągnąć nowych wiernych i jak najwięcej z nich utrzymać przy sobie.

„Nie trzeba pokładać całej nadziei w czymś konkretnym, można dokonywać jak najlepszych osądów na bieżąco, w zależności od sytuacji, a dopiero później odnajdywać w nich jakieś głębsze znaczenie. Większość ludzi tak żyje. Można sobie poradzić bez wiary absolutnej.”

Każda z postaci powieści w jakiś sposób powiązana jest z firmą farmaceutyczną bądź wspólnotą, większość z nich w swojej przeszłości kryje ból: to ból, który zdają najbliżsi i ból rozstania, tęsknoty i straty, ból, który dziwnie uzależnia nie pozostawiając przestrzeni na żadne inne emocje. Choć autorka nie przywiązuje dużej wagi do kreacji psychologicznych postaci w takiej formie, jaką spotykamy w literaturze polskiej, europejskiej czy zachodniej, to jednak każda z nich w jakiś sposób przedstawia nam swoją opowieść, pokazuje, co jest dla niej ważne, jak jej przeżycia wpłynęły na teraźniejszość.

„Blizny nie powstają same z siebie. Są symbolem ran, bólu, procesu gojenia oraz towarzyszącego mu wyparcia, a także emocji i wspomnień, które zostają w człowieku po wszystkim.”

Sama fabuła składa się z różnych elementów - można się w niej dopatrzeć thrillera sądowego i szpiegowskiego, kryminału, romansu, erotyka, horroru, fantastyki, a nawet baśni. Przez tak duże nagromadzenie wątków ich znaczenie czasami się rozmywa - bywa, że trzeba mocno wytężyć swoją wrażliwość interpretacyjną, by dojść do jakichś wniosków, ale czy przez to interpretacja nie jest tworzona na siłę? Mimo tego, że proza koreańska kojarzy mi się jako esencjonalna i konkretna, to tu skrótowość myśli wydała mi się nieco za duża.

„Gdy ciało nie miało pojęcia, jak interpretować wszystkie doznawane fizycznie odczucia, umysł odbierał je jako ból. Kiedy zatem człowiek nie potrafił zrozumieć, odczytać i zaakceptować swoich doświadczeń, wszystko – nawet radość, przyjemność, transcendencja, a może i zbawienie – było bólem.”

W “Łowcach bólu” Bora Chung stawia pytania o naturę człowieka - czy zawsze musi się przeciwstawiać, czy zawsze szuka teorii spiskowych i czy ta podejrzliwość jest uzasadniona. Czy potrzebna jest do życia wiara, wyższy cel? Czy potrzebny jest ból, by docenić to, co dobre? Czy w imię wyższego dobra dopuszczalna jest krzywda jednostki? Te trudne zagadnienia ubiera w historię swoich postaci, które łączą się w utopijną wizję świata rodem z futurystycznego thrillera. Mieszając gatunki, skacze z teraźniejszości w przeszłość, z każdego miejsca wyłuskując różne odmiany cierpienia. Czy to chaos kontrolowany, mający coś na celu, czy po prostu chaos? Proza koreańska na pewno jest całkowicie innym doświadczeniem literackim niż to, do czego jesteśmy przyzwyczajeni, a “Łowcy bólu” wydają się być jej wersją ekstremalną.

 

Moja ocena: 6,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Znak Literanova.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

Wygraj "Cienie przeszłości"! Konkurs patronacki

 To była miłość od pierwszego spojrzenia! Po raz pierwszy poznaliśmy się nad jeziorem, latem, gdy Purity zaczęło tętnić życiem, jakie przynosi mu coroczny napływ turystów. To wtedy wraz z nimi rozwiązałam zagadkę "Lata tajemnic" (recenzja - klik!), by chwilę później przenieść się nieco wcześniej w czasie i zimą zbadać "Wybrzeże szpiegów" (recenzja - klik!). Tym samym sprawdziłam na sobie, że kolejność chronologiczna intryg, w które angażuje czytelnika Klub Martini nie jest konieczna, by poczuć się w ich towarzystwie jak wśród swoich. I dzisiaj wykorzystam ten fakt, by tą emocją się z Wami podzielić - zapraszam na konkurs na najnowszym tytułem serii "Cienie przeszłości" (recenzja - klik)!

To książka, która od początku mocno absorbuje zagadką kryminalną, a równocześnie ma w sobie ciepło, które podczas lektury przenosi się na czytelnika. Łączy w sobie thriller szpiegowski, małomiasteczkowy kryminał i cosy crime, a dobra intryga stoi na równi z kreacjami i relacjami postaci. To one odpowiadają za to, że bez względu na to, czy już ich znamy, czy dopiero teraz poznajemy, szybko zaczynamy się czuć, jak w towarzystwie starych, dobrych przyjaciół. Jest trochę humoru, jest sporo akcji, są i tematy, które po lekturze w głowie rezonują. Uwielbiam takie połączenie i mam nadzieję, że Wy również je pokochacie! 

Co trzeba zrobić, by wziąć udział w konkursie? Odpowiedz na pytanie:

Jak myślisz, dlaczego w ostatnich latach książki, których głównymi bohaterami są seniorzy, zyskały na popularności?

Zgłoszenia możecie zamieszczać w dowolnej formie, im ciekawiej, bardziej oryginalnie – tym lepiej!

Konkurs organizuję na moich wszystkich profilach, więc swoje zgłoszenia można zamieszczać tutaj w komentarzu pod postem lub pod konkursowymi postami na FB i IG - zgłosić można się tylko raz!

1. Konkurs trwa od 9 do 12 października, wyniki ogłoszę w tym poście, na FB i IG do 19 października.
2. Z nadesłanych odpowiedzi wybiorę trzy, które moim zdaniem będą najciekawsze. Przy ich wyborze pod uwagę będę brała również aktywność uczestników na profilach Kryminału na talerzu.
3. Wysyłka tylko na terenie Polski.
4. Udzielając odpowiedzi na pytanie konkursowe uczestnik równocześnie oświadcza, że zapoznał się z regulaminem konkursu zamieszczonym na tej stronie  – klik!

Zachęcam też do polubienia profilu wydawnictwa na IG (klik!) i FB oraz moich własnych (IG klik! FB klik!), a także do dołączenia do obserwatorów mojego bloga. Będzie mi też bardzo miło jeśli na swoich profilach udostępnicie informację o tym konkursie (możecie po prostu podać dalej mój post o konkursie, który zamieściłam na IG i FB) i zaprosicie do zabawy znajomych. 

Serdecznie zachęcam do udziału i życzę wszystkich uczestnikom powodzenia!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Czerwona woda" Agnieszka Jeż

Autorka: Agnieszka Jeż

Tytuł: Czerwona woda

Cykl: Ruta Rosieńska, tom 2

Data premiery: 23.09.2026

Wydawnictwo: Harde

Liczba stron: 344

Gatunek: powieść obyczajowo-kryminalna

 

To tam wszystko się zaczęło. Na północnym wschodzie Polski sześć lat temu Agnieszka Jeż osadziła akcję swojej pierwszej powieści kryminalnej. Teraz tam wraca - zamiast Mazur obrała sobie za cel Suwalszczyznę, która w jej nowej serii z Rutą Rosieńską odgrywa przewodnią rolę. Na równi z tytułową bohaterką, która odkrywając ten rejon Polski, odkrywa samą siebie.

Ale nie tylko z powieści kryminalnych Agnieszka Jeż jest znana. To również autorka powieści obyczajowych, historycznych, a także książek dla młodszego czytelnika. Jak na dekadę na rynku książki jej dorobek robi wrażenie! To blisko czterdzieści powieści, z czego ¾ to powieści solowe skierowane do dorosłego czytelnika. W tym roku ukazały się już jej cztery tytuły: jedna powieść obyczajowa i trzy kryminalne, z czego dwie to dwa pierwsze tomy z Rutą Rosieńską.

 

Małe suwalskie wioski, gorące lato. Ruta Rosieńska już myślami jest przy weekendzie - za chwilę zamknie posterunek policji i ruszy oddać się urokom tamtejszej natury. A jednak los ma dla niej inne plany - ten weekend spędzi może i nad jeziorem (a nawet dwoma!), jednak z odpoczynkiem i rozrywką nie będzie to miało nic wspólnego. Nad Jeziorem Sudeckim ktoś porzucił prowizoryczny namiot, a przy wzmożonej aktywności granicznej, wszystkie takie zgłoszenia wymagają sprawdzenia. Większy problem jednak czeka ją nad Jeziorem Szurpiły, gdzie woda zabarwiła się na czerwono… Problem zgłosił lokalny pszczelarz, któremu przez to, co w wodzie, zmarły pszczoły. A choć widok ich ciałek leżących na brzegu jest tragiczny, to nie to wstrząśnie policjantką - już za chwilę tuż obok pomostu Ruta wypatrzy palec. Te znalezisko stawia lokalną policję na nogi, a gdy odpowiedni ludzie zajmują się przeszukiwaniem jeziora, Ruta wraz z posterunkowym Patrykiem Wasilkiewiczem ruszają na przepytanie lokalnej ludności i przeszukiwanie baz danych. Czy uda im się odkryć kto stoi za zbrodnią, jaką miało rozmyć jezioro?

„Zło nie ma narodowości. Nie jest przypisane do konkretnych epok. Zmieniają się czasy i dekoracje. Ale nie zmienia się, że jedni mają serce na dłoni, a inni z kamienia.”

Książka rozpisana jest na prolog, 20 numerowanych rozdziałów i epilog. Rozdziały dzielone są na różnej długości scenki, perspektywa jest jednak jedna (z wyłączeniem prologu) - historię poznajemy oczami Ruty w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego. Styl powieści jest przesycony spokojem miejsca - zdania są proste, ale ich celem jest nie tylko przekazanie historii, ale też i ciekawych spostrzeżeń i refleksji. Autorka sprawnie posługuje się codziennym językiem, mimo to przez tekst przedarło się kilka zbędnych powtórzeń faktów i zdań (co jest szczególnie zauważalne z początku powieści), jak i kilka literówek. Nie ma ich jednak na tyle dużo, by miało to wpłynąć na całkowity odbiór lektury. Przez tekst przechodzi się płynnie, a rytm zdań, mimo kryminalnej historii, przynosi spokój.

„(...) obiecałem, że zadbam o to wszystko. O to, co z drewna i kamienia, ale też o pamięć. Los trwa w pamięci. To, co człowiek zbuduje, kiedyś w końcu zniknie.”

Mimo iż “Czerwona woda” jest odrębną opowieścią, to jednak ma punkty wspólne z pierwszym tomem serii - z “Czerwoną nicią” (recenzja – klik!). Tak samo jak tam, tak i w “Czerwonej wodzie” najważniejsze są dwa elementy świata przedstawionego: główna bohaterka Ruta oraz miejsce zdarzeń. Pokuszę się nawet o stwierdzenie, że to miejsce jest najważniejsze. Kraina na styku granicy i kultur, w której tradycja Litwinów i Polaków tworzy miks trudny do rozdzielenia. To całkiem inny świat niż ten, w którym Ruta żyła jeszcze kilka miesięcy temu, a co za tym idzie - czytelnik może odkrywać urok Suwalszczyzny razem z nią. Odwiedzając miejsca, rozmawiając z ludźmi, przyglądamy się jak duże panuje tak przywiązanie do ziemi, w jak piękny sposób człowiek połączony jest z tamtejszą naturą. W tym tomie autorka mocno bazuje na legendach i baśniach, a to sprawia, że lokalne wierzenia nabierają cech magicznych - ale przecież baśnie i magia to nie tylko dobro, prawda? Kryją w sobie też mrok… Tak samo, jak i to miejsce, pozornie spokojne, a jednak kryjące pod swoją taflą grzechy i dramaty przeszłości.

„„Suwalszczyzna – baśniowa kraina”. A przecież baśnie to nie tylko słodkie bajki czy smutne opowieści, podawane z wrażliwością, jak to robił Andersen. Baśnie bywają i okrutne, pełne przemocy, jak u braci Grimmów.”

I to na tym mroku oparta została intryga kryminalna. Prowadzona jest inaczej niż w tomie pierwszym, bo tu od początku nie traci swojej ważności. Makabryczne znaleziska mocno kontrastują ze spokojem miejsca, co wzbudza w czytelniku duży niepokój - w tym otoczeniu taka brutalność zdaje się jeszcze bardziej wynaturzona niż w mieście. Prolog dostarcza czytelnikowi wiedzę, którą śledczy dopiero muszą zdobyć, co w pewien sposób uspokaja emocje - wiemy więcej niż oni, możemy więc skupić się na czerpaniu przyjemności z poznawania Ruty i tego miejsca. Śledztwo, choć nie jest prowadzone w tempie zawrotnym, wzbudza ciekawość, choć tak naprawdę nie ono jest najważniejsze - to raczej pretekst, by pogadać o historii miejsca i relacjach, jakie nawiązuje lokalna społeczność. Co za tym idzie - rozwiązanie zagadki nie zawiera w sobie wszystkim elementów, na jakie w kryminale liczymy: część pytań pozostaje otwarta, a już zadaniem czytelnika jest dopowiedzieć sobie resztę.

„Głowa potrafi robić z człowiekiem dziwne rzeczy, podsuwa różne myśli. Czasem lepiej jej nie słuchać, nie wierzyć. Można od tego zwariować.”

Agnieszka Jeż lubi tworzyć bohaterki, które zaczynają swoje życie na nowo - w końcu na własnych zasadach, porzucając to, do czego czuły się przymuszane przez tradycje i społeczeństwo. Ruta dobrze się w tej rodzaj postaci wpisuje - jeszcze niedawno swoje życie dopasowywała do męża i córki, teraz podąża za tym, czego sama chce, potrzebuje i pragnie. Czytelnik towarzyszy jej w tej przemianie, śledzi jej sposób myślenia i obserwuje jak w końcu uczy się, by walczyć o samą siebie. W porównaniu do postaci innych śledczych w powieściach kryminalnych, Ruta jest bardzo zwyczajna i właśnie to jest jej siła - nie mierzy się z wielkim traumami, z którymi mierzą się nieliczni, a z trudami życia, które wszystkim nam są bliskie. Jak ułożyć relacje z córką, już wkrótce byłym mężem, całym otoczeniem? Jak podejść do przeszłości, dzieciństwa, które przecież wtłoczyło ją w ramy, w jakich żyła kilka dekad? Jak przejść nad tym do porządku dziennego w świecie, który teraz wygląda całkowicie inaczej niż w czasie jej dzieciństwa? Napawając się spokojem miejsca i mądrym podejściem ludzi, którzy żyją blisko natury, Ruta, a my wraz z nią, nabieramy nowej perspektywy.

„Zdecydowanie działo się z nią coś dziwnego. Wszystko się mieszało – stare poglądy i przyzwyczajenia z nowymi doświadczeniami i warunkami. Trudno było czasem ocenić, co zostawić, a co brać. Suwalski klimat tak na nią działał – odurzająco.”

Nie sposób nie docenić również postaci drugoplanowych – milczący pszczelarz, jego piękna urokiem rusałki córki, młody policjant czy rubaszna prokuratorka tworzą ciekawą plejadę bohaterów, które urozmaicają świat powieści, a czytelnika zmuszają do zastanowienia się nad różnym podejściem do życia i nad wpływem, jaki ma na nie samo miejsce.

„Niedawno przyszło jej do głowy, że ten chłopak ma w sobie coś z filozofa – naturalną mądrość i sprawiedliwy ogląd rzeczywistości. I to wszystko nabył tu, na końcu świata. A może tylko w takich, naturalnych warunkach jest to możliwe?”

W “Czerwonej wodzie” Ruta Rosieńska po raz kolejny sięga po to, co niewypowiedziane. Po to, czego widzieć się nie chce. Jako osoba z zewnątrz jest w stanie dostrzec, kiedy lokalsi wiedzą więcej niż mówią, ale lojalność względem miejsca nie pozwala im zdradzić sekretów. A może po prostu ich nie widzą? Czy nie tak jest najłatwiej? Mimo że historia oparta jest na kanwie kryminału, a przez całą opowieść prowadzi nas intryga, to nie samo rozwiązanie zagadki jest tu ważne, a to, co wraz z szukaniem tropów się przed nami pojawia - mroczna baśniowość miejsca, legendy, które ożywają i przeszłość, która wraca. Nie brakuje też i aktualnych problemów - autorka nie przemilcza zamieszania na wschodniej granicy, problem z nielegalnymi imigrantami też w tej historii znajduje swoje miejsce. Tym samym “Czerwona woda” staje się opowieścią o miejscu i pamięci, ale też i mrocznych tajemnicach, jakie mogą skrywać tamtejsze jeziora…

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Hardym.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej lub wymienna w całości na punkty w ramach KK+) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Polybius" Collin Armstrong

Autor: Collin Armstrong

Tytuł: Polybius

Tłumaczenie: Xenia Wiśniewska

Data wydania: 23.09.2026

Wydawnictwo: Storylight

Liczba stron: 392

Gatunek: horror

 

“Polybius” to pierwsza książka amerykańskiego autora Collina Armstronga, który do tej pory z branżą rozrywkową związany był od strony telewizji - przez ponad dekadę tworzył scenariusze i produkował programy, jak i seriale telewizyjne. Wygląda jednak na to, że tworzenie powieści również przypadło mu do gustu - na przyszły rok zapowiedział już dwie kolejne książki!

 

Rok 1982. Thom Mazzy zajmujący się wywózką sprzętów z upadłych firm, w jednej z nich znajduje dziwny automat do gry. Bez napisów, nawet niepomalowany, to po prostu wyświetlacz obity białą sklejką. Ale ewidentnie skrywa tajemny świat - gdy Thom włącza grę i wrzuca monetę, zagadka labiryntu pochłania go tak, że nie zauważa upływu czasu, a jego pamięć ulega degradacji - nie pamięta nic od chwili, gdy wrzucił w automat monetę. Na szczęście jego czujni pracownicy reagują, pakując sprzęt i przewożąc go do domu aukcyjnego, skąd trafia do salonu gier w niewielkim kalifornijskim miasteczku Tasker Bay. Już wkrótce okazuje się, że nie tylko Thom był podatny na urok automatu - każdy, kto tylko spojrzy na wyświetlacz zamiera, by za chwilę odczuć przymus gry. Dziwnemu zjawisku przygląda się nastoletnia pracownica Andrea Winston, zwana Andi, która dobrze zna się na elektronice. I nawet ona przyznaje - tak zaawansowanej technologii jeszcze nie widziała. Problem w tym, że już wkrótce zaczyna obserwować dziwne zachowanie graczy - niektórzy z nich stają się nieobecni, inni nad wyraz agresywni. Ale przecież głupotą byłoby sądzić, że to wpływ gry, prawda?

W tym samym czasie w miasteczku zaczyna wzrastać fala zbrodni - bójki w barze, zamordowane zwierzęta, trup w potoku… Lokalna policja zachodzi w głowę nad powodami tej zmiany - co prawda ostatnio pogoda mocno się pogorszyła, a nastroje w miasteczku nie były najlepsze ze względu na napływ nowej ludności, która zaburza spokój tego miejsca, ale przecież od takich drobiazgów do morderstw i pobić droga daleka, prawda? A jednak problem ewidentnie się nasila...

„Gliny uczą się nigdy nie mówić nigdy. Myślisz, że widziałeś najgorsze rzeczy, jakie może zrobić człowiek, a potem… - David pokręcił głową. - Chodzi o to, że jeśli mogę zrozumieć “dlaczego”, zwykle dowiaduję się “kto”. W tej sytuacji martwi mnie to, że nie widzę żadnego powodu, dla którego ktoś mógłby to zrobić. Absolutnie żadnego.”

Książka rozpisana jest na prolog, 23 rozdziały i epilog, które dzielone są na krótkie scenki - niektóre z nich to zaledwie pół strony, inne stron kilka. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z kilku perspektywy: przede wszystkim dwójki nastolatków i trzech dorosłych, którzy relacjonują zdarzenia naprzemiennie. Akcja powieści rozgrywa się w przeciągu kilku tygodni i toczy się linearnie. Styl powieści jest zaskakująco dobry, a choć nie potrafię wskazać co dokładnie za to odpowiada, to muszę przyznać, że dawno nie spotkałam się z aż tak gładko złożonymi zdaniami, które sprawiają, że lektura posuwa się do przodu w tempie ekspresowym. Autor nie bawi się w literackie ozdobniki, tekst jest po to, by po prostu przekazać historię. Opisy i dialogi rozkładają się mniej więcej po równo, a język dopasowany jest do chwili – czasami pojawiają się przekleństwa, ale nie w nadmiernej ilości.

„Lokalsi wytykają palcami takich jak ci dwaj chłopcy. To nie ich, tych nowych ludzi, nienawidzą. Chodzi o zmianę. O patrzenie, jak to, co znają, zmienia się w coś, czego nie znają. Wielu z nich po prostu… nie potrafi sobie z tym poradzić.”

Główną bohaterką powieści zostaje Andi, uczennica drugiej klasy liceum, która wraz z matką osiedliła się w tym miejscu jakiś czas temu. Jej celem jest jednak powrót do San Jose, gdzie został jej ojciec podzielający miłość do technologii. Dlatego dziewczyna trzyma się towarzysko na uboczu - z nikim nie rozmawia, a jej przystanki na mapie to tylko dom, salon gier i szkoła. W końcu jednak ktoś w ten jej zamknięty świat się wkrada - to Roman, syn zastępcy szeryfa, który jeszcze niedawno cieszył się wśród rówieśników sporą popularnością, teraz jednak usunął się w cień, a jego ulubionym miejscem stał się salon gier, gdzie Andi pracuje. To oczywiście nie przypadek, ta dwójka wkrótce odegra znaczącą rolę w zagadce, jaka wiąże się z Polybiusem. A jednak to nie ich jedyna rola - zarówno Andi, jak i Roman są postaciami, za którymi kryje się samotność. Którzy odsuwają się od innych nie dlatego, że faktycznie tego potrzebują, ale dlatego, że się boją, ale i czują się nierozumiani. A to cecha wspólna z ówczesnym młodym pokoleniem - może różnią ich dekady i całkowicie inna kultura, ale ta potrzeba bycia z kimś blisko, którą tak wiele młodych odpycha, cały czas jest aktualna.

 

Czas akcji ma duży wpływ na to, jak historia jest odbierana. Lata 80. to wypożyczalnie kaset i automaty do gier, to dopiero początek komputerów i czegoś, co wkrótce zacznie nabierać kształtów internetu. To życie bez telefonu pod ręką, przez co przepływ informacji wyglądał całkowicie inaczej niż teraz. I z tego wszystkie autor skrzętnie korzysta powoli tworząc nastrój osaczenia… a zarazem frajdy, jaką daje mu powrót do tego dawnego świata. W tekście czuć doskonały research na temat detali życia lat 80., a także subtelne uczucie nostalgii.

„Skąd wiesz, czy nadal jesteś sobą?”

Choć powieść zaliczana jest do gatunku horroru, to można znaleźć w niej też coś z thrillera i kryminału, a nawet i powieści obyczajowej. Początkowo powoli wzrastające napięcie wynika z niepewności - co gra Polybius tak naprawdę z graczami robi? Co w nich wyzwala i czy faktycznie może coś takiego kierować człowiekiem? Wraz z pierwszymi morderstwami pojawia się wątek kryminalny - bo skoro jest morderstwo, to trzeba też szukać sprawcy. Napięcie nadal narasta, atmosfera się zagęszcza, by w końcu horror przyjął formę lekko makabryczną - to zaledwie kilka mocnych momentów, które jednak są na tyle obrazowe, że zostają w głowie na długo. Cała historia oparta jest na zagadce i relacji nastoletnich postaci, ale pojawiają się w niej też motywy znane z podobnie osadzonych amerykańskich nośników popkultury - nie brakuje spisków i egoistycznych interesów dorosłych.

„Nie potrafili rozwiązać swoich problemów, ale nie mogli też od nich uciec, co stwarzało wybuchową mieszankę ludzi doprowadzonych na skraj wytrzymałości nerwowej.”

Cała historia, wraz ze zmianą pogodową, która powoli odcina miasteczko od świata, staje się coraz wyraźniej klaustrofobiczna. Zamknięci ludzie zaczynają odczuwać frustrację, a tą wyładowują agresją - a kiedy wszyscy są poddenerwowani niewiele jest osób, które innych uspokajają, większość raczej podchwytuje użycie siły. Autor z dużym wyczuciem i dużym prawdopodobieństwem oddaje sposób zachowania ludzi w zamknięciu, przygląda się mechanizmowi narastania przemocy. Mam wrażenie, że mógł to być pomysł, który zrodził się podczas pandemii koronawirusa - to przecież wtedy wszyscy poczuliśmy się zamknięci, odcięci od świata normalnego, w którym możliwe było zdrowe rozładowanie lęków i złości.

„Niepewność generowała napięcie. W napięciu rodziła się wrogość.”

Intryga powieści, mimo że zbudowana została dość prosto, od początku wzbudza dziwną ciekawość. Autor skutecznie podsuwa tropy, mieszając wątki kryminalne, obyczajowe i te z gatunku grozy, a do tego sprawnie operuje zmieniającą się perspektywą, dzięki czemu uwaga czytelnika ani na chwilę od historii nie ucieka. Oczywiście wszystkie zdarzenia prowadzą do wielkiego finału, ale sama końcówka powieści nie jest aż tak oczywista, jak podczas punktu kulminacyjnego można by sądzić. Zatem na bazie znanych rozwiązań i motywów, autor buduje coś swojego, coś co mimo okropności zdarzeń sprawia literacką przyjemność.

 

“Polybius” to bezsprzecznie udany debiut. Mimo osadzenia historii na bazie horroru, autor nie gra tak, żeby jak najmocniej przestraszyć - historia raczej niepokoi, pokazując jak szybko człowiek może stać się kimś innym pod wpływem jednego bodźca. Czy to znaczy, że wszyscy jesteśmy nieobliczalni? Doskonale zbudowany klimat małego miasteczka lat 80., przyjemne kreacje postaci i coś niesprecyzowanego w stylu, co sprawia, że książkę czyta się w tempie ekspresowym, dają historię zajmującą i wyważoną, która nawet w punkcie największej brutalności nie przekracza granicy tego, co dla czytelnika znośne. To hołd dla automatów do gier, a zarazem przestroga przed tym, co jakiekolwiek gry wizualne mogą w odbiorcy niezauważenie zasiewać… Z chęcią sięgnę po kolejne książki autora!

 

Ciekawostka:

pomysł na książkę został oparty o jedną z najsłynniejszych legend w historii gier wideo.

Moja ocena: 8/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Storylight. 

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Wielka woda pod Babią Górą" Irena Małysa

Autorka: Irena Małysa

Tytuł: Wielka woda pod Babią Górą

Cykl: Baśka Zajda, tom 6

Data premiery: 23.09.2026

Wydawnictwo: Mova

Liczba stron: 416

Gatunek: powieść kryminalna

 

Irena Małysa na polskim rynku książki debiutowała zaledwie przed pięcioma laty - w 2021 roku ukazał się pierwszym tom serii kryminalnej z Baśką Zajdą pt. “W cieniu Babiej Góry”. Książka szybko zyskała swoich fanów (sama się do nich zaliczam!), a autorka rozpoczęła cykl, który kontynuuje do tej pory - aktualnie liczy sześć tomów i każdy cieszy się dużą popularnością wśród polskich czytelników.

To jednak nie jedyne książki w dorobku Ireny Małysy - w 2024 roku wydała powieść kryminalną od serii niezależną pt. “Mosty na Wiśle” (recenzja - klik!), a w tym roku rozszerzyła swoją twórczość o pozycje dla dzieci, w których jej własny dom tymczasowy dla bezdomnych i potrzebujących psów Psia Chatka doczekał się książkowego odpowiednika ucząc najmłodszych opieki nad zwierzętami i temat ich adopcji. Znakiem rozpoznawczym autorki są góry - od dwóch dekad mieszka w Makowie Podhalańskim, a Beskid Żywiecki i jego okolice to jej wielka miłość, którą przekazuje czytelnikom w swoich powieściach.

 

Wrzesień 2025 rok, Jezioro Mucharskie. Małgorzata jak co dzień pływa żaglówką po jeziorze. Pod ręką ma aparat, z zapałem uwiecznia tak bogatą w tym miejscu naturę. Po powrocie do domu jej spokój znika - w ich ślicznym nowoczesnym domku, który dzieli z mężem Erykiem, pojawili się dawno niewidziani znajomi. Po wspólnym wieczorem kolejnego dnia wydarza się coś dziwnego - Eryk przez dobrych kilka godzin nie wraca ze swojego biegu wokół jeziora. Czy coś mu się stało? Zaczynają szukać.

W tym samym miejscu piętnaście lat temu również doszło do zaginięcia. Poszukiwaną była młoda dziewczyna, Agnieszka, której tragedią nikt nie zdążył zająć się poważnie - dzień po wszczęciu poszukiwań nad Skawce nadciągnęła wielka woda… Ale czy tam należy szukać początku tej historii? A może jeszcze wcześniej? Może w latach 40. XX wieku, kiedy to na tych terenach urzędowali naziści, którzy przywłaszczyli sobie Pałac w Jaszczurowej i wysiedlili sporo lokalnej ludności? To przez nich nastoletnia Nastka straciła dom, a przecież jako sierota nic więcej nie miała. Teraz liczy się tylko przetrwanie.

„Za oknem robiło się jasno, zwyczajnie. Ktoś przeszedł drogą, gdzieś zaszczekał pies. Świat trwał dalej, jakby nic się nie wydarzyło.

A przecież wszystko się zmieniło.”

Książka rozpisana jest na kilku- i kilkunastostronicowe rozdziały, które nie są numerowane, ale tytułowane miejscem i czasem zdarzenia. Akcja powieści toczy się w trzech czasach naprzemiennie, jednak naprzemienność nie jest usystematyzowana - zdarza się kilka z rzędu rozdziałów pisanych w jednym czasie, a historia z lat 40. XX wieku miejsca zajmuje najmniej. Narracja prowadzona jest zawsze w trzeciej osobie czasu przeszłego, a każdy opisywane okres zyskuje co najmniej dwie perspektywy. Styl powieści jest spokojny, uważny, skupiony na detalach i przeżyciach postaci. Język opisów, których jest w tekście sporo, jest subtelnie literacki, plastyczny, początkowo daje onomatopeiczne wrażenia, które z biegiem lektury znikają zmieniając punkt skupienia z przyrody na akcję. Mam jednak wrażenie, że stylistyka opisów w tym tomie uległa zmianie - zdania budowane są na stałej zasadzie, określeniem przez zaprzeczenie. Ta powtarzalność niestety wypada na niekorzyść, sprawia, że po czasie opisy zaczynają brzmieć mało naturalnie. Na szczęście w dialogach nie pojawił się taki problem - gdy akcja przyspiesza, albo pojawiają się rozmowy postaci, wraca naturalność języka, dzięki czemu książkę czyta się sprawnie i płynnie. Momentami może w dialogach brakuje lokalnej gwary, pojawiło się też kilka literówek, ale nie przeszkadzało to na tyle, by miało wpływ na ogólne wrażenia z lektury.

 

Mam wrażenie, że w tym tomie autorka szczególnie dużą uwagę przywiązała do miejsca. Jezioro Mucharskie, które do użytku zostało oddane zaledwie kilka lat temu, jest punktem centralnym dla dwóch czasów akcji - roku 2025 i 2010. To za jego sprawą przyroda w tych czasach ożywa - jest mroczna, niepokojąca, niebezpieczna, człowiek w zetknięciu z nią zdaje się nie mieć żadnych szans. To prawdziwy żywioł, który swoją moc objawia wraz z nadejściem wielkiej powodzi. Trudne decyzje, jakie wtedy trzeba było podjąć autorka opisuje z ogromnym ładunkiem emocjonalnym, to wtedy serce zaczyna bić szybciej.

„Patrzyła na ciemną, lśniącą taflę, w której odbijały się poruszone chmury. To samo jezioro, które jeszcze wczoraj wydawało jej się spokojne i piękne, teraz wyglądało obco, niemal wrogo. Fale poruszały się niespokojnie, mimo że wiatr ucichł.

Przeszył ją dreszcz. Miała wrażenie, że to miejsce patrzy, że woda oddycha ciężko, z gniewem.

Wtedy po raz pierwszy Małgorzata pomyślała, że jezioro nie oddaje. Ono połyka.”

Ale miejsce akcji to nie tylko Jezioro Mucharskie. To też Pałac w Jaszczurowej z całą swoją skomplikowaną historią. Autorka oddaje mu blask przeszłego wieku, przeprowadza nas przez kolejne transformacje, z którymi zmieniało się jego przeznaczenie. Poprzez historię pałacu i jeziora czytelnik otrzymuje sporą dawkę informacji o tym, jak w poszczególnych latach w tych miejscach się żyło, z czym, z jakimi decyzjami i dramatami borykali się ich mieszkańcy. Fascynujące obrazy!

 

Ale miejsce mimo wszystko w powieści kryminalnej pozostaje tłem - bardzo wyraźnym, ale przecież tym, co przewodzi, jest zagadka kryminalna. A ta zbudowana jest tak, jak autorka lubi - spokojnie, z uwzględnieniem emocji ludzi takich jak my. W jej powieściach nie ma groźnych, seryjnych morderców, zbrodnie popełnia zwyczajny człowiek. Tutaj, ze względu na podział czasowy, typowo kryminalne zagadki są dwie: dwa zaginięcia z roku 2025 i 2010. W 2025 roku w sprawę angażuje się Baśka Zajda ze swoją towarzyszką psicą Chytrą, przez rok 2010 prowadzi nas policjant. Lata 40. XX wieku przybierają formę powieści historyczno-obyczajowej, nie ma w nich typowej zagadki kryminalnej, ale jest coś, co ma znaczenie dla przyszłości. Mimo tego podziału, żadna z trzech historii nie daje wrażenia fragmentaryczności, są odpowiednio poprowadzone jak na ilość miejsca, jakie autorka miała do dyspozycji. Rozwiązanie intrygi balansuje na granicy zaskoczenia i niedosytu - w teorii wszystkie elementy układanki są do dyspozycji czytelnika, w praktyce jednak autorka tak mocno zaciemnia obraz, że samodzielne rozwiązanie wydaje się po prostu niemożliwe (a przynajmniej takie jest w moim odczuciu). Niemniej jednak dochodzenie do finału sprawiło mi dużo frajdy, potęgowanej przez klimat otoczenia.

„Potem nastąpił rytuał, który Karl-Heinz znał lepiej niż modlitwę: meldunek, odpowiedź, uniesione ramiona, chóralne pozdrowienie dla Hitlera. W takich chwilach jednostka przestawała istnieć - zostawała organizacja. O to właśnie chodziło. By nikt nie należał już całkiem do siebie.”

Mimo że historia osadzona jest w uniwersum Baśki Zajdy, to nie tylko jej kreacja jest tutaj ważna. Mam wrażenie, że większość pojawiających się postaci ma dla autorki jakieś znaczenie, każda, nawet jeśli pojawia się na chwilę, coś w tę historię swoją osobą wnosi. Może to dlatego, że poznajemy ich myśli, marzenia, nadzieje? Nie mogę też obojętnie przejść obok Chytrej - to dopiero charakter! Bardzo spodobała mi się ta psia, uparta bohaterka.

 

Pochylając się nad intrygą, która oscyluje wokół ludzkich dramatów i zbrodni autorka porusza temat przynależności - do rodziny, społeczności, miejsca. Tego jak wiele te określenia mogą znaczyć i jak szybko na znaczeniu tracić. Jak ważne są nadzieje i jak boli ich brak, kiedy pozornie zwyczajne oczekiwania zaczynają zderzać się z rozczarowującą rzeczywistością.

„Przez całe życie słyszał o jeziorze, które kiedyś wypełni pustą nieckę i zmieni wszystko: krajobraz, ludzi, losy tej ziemi.”

“Wielka woda pod Babią Górą” robi wrażenie! Autorka z ogromnym wyczuciem operuje miejsce akcji, jego historią prawdziwą, jego piękną naturą, która przeplata nabierającą dynamizmu fikcją literacką. Niepokojące opisy przyrody wywołują ciarki na plecach, a intryga od początku frapuje punktem styku - bo przecież wszystkie trzy czasy muszą w jakiś sposób połączyć się w jedno, prawda? Choć książka ma swoje mankamenty, przede wszystkim te, które uwierały mnie w jej warstwie językowej, to nadal pozostaje wartą uwagi lekturą - ze względu na ten miks prawdy i fikcji i na ludzkie dramaty, które wcale nie są tak odległe, jak nam się wydaje. To smutna, poruszająca historia, która sprawia, że po skończonej lekturze pozostaje tylko spakować walizkę i ruszyć śladami książki nad Jezioro Mucharskie.

„Zdążyła już zrozumieć, że świat lubi zmieniać nazwy, ale dużo rzadziej zmienia własną naturę.”

Moja ocena: 7/10

 

PS. Każdy tom serii można czytać od pozostałych niezależnie.

 

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Mova.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

Book tour z "Dobrodziejką"!

W te coraz chłodniejsze, coraz dłuższe wieczory, dobrze zgłębić się w lekturę klimatyczną, pochłaniającą, mocno angażującą wyobraźnię. Takim tytułem dla mnie jest właśnie "Dobrodziejka" Sabiny Waszut! 

To nie tylko intrygująca, oparta na prawdziwych zdarzeniach zagadka kryminalna, ale też bardzo klimatyczne tło, w którym autorka kładzie nacisk na wątki historyczno-społeczne. Przyglądamy się wraz z nią, jak wtedy, w czasach międzywojennych, żyło się na Śląsku, teoretycznie jednym obszarze, który został podzielony granicami, ale też coraz mocniej niepokojącymi nastrojami płynącymi ze strony niemieckiej. Mocno doceniam trud, jaki autorka włożyła, by Śląsk lat 30. stały się dla nas miejscem żywym – momentami mrocznym, w końcu to kryminał, ale taki, który kładzie nacisk na emocji ludzi takich jak my, którzy po prostu muszą sobie jakoś radzić z tym, co przynosi im kolejny dzień. 

Jeśli chcecie o książce dowiedzieć się więcej, to zapraszam na recenzję (klik!) i do wysłuchania, co sama autorka ma na temat swojej książki do powiedzenia - tutaj znajdziecie zapis naszego półgodzinnego live'a (klik!). 

Choć od jej premiery już na dniach minie miesiąc, to podejrzewam, że jeszcze wielu z Was nie zdążyło się z nią zapoznać. Dlatego dzisiaj proponuję ułatwienie i dodatkową motywację do sięgnięcia właśnie o ten tytuł - zapraszam na book tour z "Dobrodziejką"!

Zasady uczestnictwa w book tourze:

1. Książkę możecie trzymać maksymalnie 2 tygodnie od daty jej otrzymania, później wysyłacie ją dalej (adres kolejnej osoby otrzymasz ode mnie lub bezpośrednio od kolejnego uczestnika)
2. Recenzję/opinię/film (zależy gdzie się udzielacie) proszę zamieście maksymalnie do 3 tygodni od daty otrzymania książki. Oznaczcie mój blog/IG/FB, profil autorki oraz Wydawnictwa Mando w swoim poście, wykorzystajcie któryś z hasztagów: #kryminalnatalerzu, #kryminalnatalerzupoleca, #czytajzkryminalnatalerzu, a jeśli platforma, na której publikujecie, na to nie pozwala, to po prostu wspomnijcie, że jest to książka czytana w ramach book touru organizowanego przez kryminalnatalerzu.pl. Możecie też oznaczyć autorów i autorki antologii - na pewno będą chcieli poznać Wasze wrażenia!
3. Książkę możecie wysłać pocztą, kurierem, paczkomatem – jak Wam i odbiorcy najwygodniej, ważne, żeby przesyłka miała numer, by się nie zgubiła! Jej numer po wysłaniu od razu koniecznie wyślijcie do mnie!
4. Książka jest do Waszej dyspozycji – możecie po niej pisać (doradzam, by używać czegoś wyraźniejszego niż ołówek), zakreślać, zaznaczać. Proszę jednak o jej poszanowanie, czyli bez gniecenia i rozrywania 😉
5. Zostawcie w książce po sobie ślad – z przodu książki przygotuję do tego miejsce oraz wkleję małą mapkę, na której oznaczymy trasę książki – nie zapomnijcie dorysować swojego punkcika! Będę mogła sobie później powspominać! 😊
6. Do wysyłanej paczki dorzućcie coś od siebie (herbatkę, coś słodkiego czy tym podobne przyjemności), tak by kolejnemu uczestnikowi było miło.

Zgłaszać się możecie w komentarzu pod postem tu na blogu, pod postem na IG i FB oraz w prywatnych wiadomościach na IG i FB oraz mailowo: kryminalnatalerzu@gmail.com. Kolejność uczestnictwa zapisywać będę według kolejności zgłoszeń (oczywiście później uczestnicy mogą dogadać zmiany w kolejności między sobą).

Listę uczestników zapiszę w tym poście w środę.

Książka ruszy w podróż w przeciągu tygodnia, ale listy uczestników nie zamykam, można zgłaszać się także w trakcie trwanie book touru. Zastrzegam sobie jednak możliwość zamknięcie listy, w chwili kiedy liczba uczestników przekroczy 30 osób.

W book tourze nie będą uwzględniane osoby, które trzy razy przekroczyły terminy wysyłki książki lub trzy razy nie wystawiły opinii w moich wcześniejszych BT.

Zachęcam też do udostępniania wiadomości o book tourze na swoich profilach - wystarczy, że udostępnicie post o bt, który ukazał się u mnie na IG i FB, a także do polubienia profili wydawnictwa, autorki i moich własnych 😊

W razie pytań jestem dostępna na IG i FB oraz oczywiście mailowo.

Serdecznie zapraszam do zgłoszeń, a uczestnikom życzę przyjemnej lektury!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Cienie przeszłości" Tess Gerritsen - recenzja patronacka

Autorka: Tess Gerritsen

Tytuł: Cienie przeszłości

Cykl: Klub Martini, tom 3

Tłumaczenie: Andrzej Szulc

Data premiery: 23.09.2026

Wydawnictwo: Albatros

Liczba stron: 384

Gatunek: powieść kryminalna / thriller szpiegowski

 

Tess Gerritsen to światowej sławy amerykańska autorka znana przede wszystkim z thrillerów medycznych. Jej kariera pisarska sięga już prawie czterech dekad, ilość napisanych książek przekroczyła liczbę czterdzieści, a sprzedanych egzemplarzy -czterdziestu milionów. Jej proza jest nagradzana i ekranizowana i nie inaczej jest z najnowszą serią, która gatunkowo nieco odbiega od poprzednich jej dzieł. Klub Martini to swoiste połączenie thrillera szpiegowskiego z kryminałem cosy crime, w których główną rolę odgrywa paczka przyjaciół, emerytowanych szpiegów. Co ciekawe, pomysł na tę serię autorka zaczerpnęła z własnego miasteczka, w którym żyje od 36 lat, a które, jak powieściowe Purity, pełni rolę dobrego miejsca na spędzenie starości dawnych tajnych agentów. Pierwszy tom serii pt. “Wybrzeże szpiegów” (recenzja - klik!), który ukazał się pod koniec 2023 roku na rynku anglojęzycznym (u nas w styczniu 2024), skupiał się mocno na przeszłości postaci z czasów, gdy jeszcze aktywnie w swoim zawodzie działali, był więc najbardziej zbliżony do typowego thrillera szpiegowskiego. Tom drugi pt. “Lato tajemnic” (recenzja - klik!) z marca 2025 przybrał formę małomiasteczkowej powieści kryminalnej, a tom trzeci, najnowszy pt. “Cienie przeszłości” łączy w sobie te dwa gatunki dodając do nich szczyptę uroczego humoru tak rozpoznawalnego dla cosy crime. Już teraz w zapowiedziach pojawił się tom czwarty, jednak przyjdzie nam na niego jeszcze długo poczekać - na ten moment zapowiedziany jest na pierwszą połowę 2028 roku. Na szczęście czas oczekiwania powinna umilić nam ekranizacja - już trwają prace nad serialem, do którego prawa kupiło Amazon Studios.

 

W październiku życie niewielkiego miasteczka Purity w stanie Maine każdego roku wraca do spokojnego rytmu - turyści już wyjeżdżają, stali mieszkańcy powoli przygotowują się na nadejście zimy. Tego roku jednak czeka ich jeszcze jeden weekend, podczas którego przyjezdnych będzie więcej - właśnie zaczyna się konferencja Stone Coast poświęcona globalnych zagrożeniom, w organizacji której bierze udział jedna z pięciu członków Klubu Martini - Ingrid Slocum, która przerażona chaosem, jaki wywołują naukowcy, obiecuje sobie, że to angaż jednorazowy. Na razie jednak musi sprostać zadaniu - pełnić rolę mówczyni zapowiadającej, więc to jej przyjaciołom przypada zaszczyt odnalezienia jednego z naukowców, doktora Masłowa, który przyleciał to prosto z Ugandy. Kiedy jej przyjaciółka Maggie Bird wchodzi wraz z pokojówką do jego pokoju, znajdują go na skraju życia – i tak zaczyna się szybka reanimacja, karetka, podejrzenie eboli, przez co Maggie również zostaje poddana kwarantannie. W tym czasie Ingrid boryka się ze starym znajomym, który właśnie zjawił się w miasteczku i próbuje ją nakłonić do powrotu do zawodu, a lokalna policjantka Jo przyjmuje zgłoszenie o zaginięciu kelnerki hotelu. Problem w tym, że wraz z Ingrid znajdują ją martwą w bagażniku jej samochodu, a Ingrid ewidentnie poznała sposób i przedmiot, jakim kto tej zbrodni się dopuścił… Co to wszystko znaczy? Czy Purity po raz kolejny stanie się sceną zbrodni, w której przeszłość członków Klubu Martini odegra znaczącą rolę?

„Wszystkie te lata spędzone w terenie, wszystkie te sekrety. Wchodzi wam to w krew, prawda? Zatajanie różnych spraw, zamykanie ich na cztery spusty w mentalnych szafach.”

Książka rozpisana jest na “wtedy” i “teraz”. “Wtedy” to zaledwie pierwszy rozdział, który pisany z perspektywy Ingrid przedstawia pewną tragiczną w skutkach szpiegowską akcję sprzed trzydziestu lat. Pozostałe czterdzieści trzy rozdziały toczą się już w czasach współczesnych. Każdy z nich jest numerowany, a zmiana dnia lub perspektywy jest od razu na początku rozdziału zaznaczona. Czas akcji obejmuje niecały miesiąc, a perspektywy są cztery: Maggie, Ingrid, Jo oraz sprzątaczki Hannah, z czego ta ostatnia pojawia się najrzadziej. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego, a styl powieści, jak na thriller szpiegowski, jest zaskakująco lekki - w dialogach postaci często przewija się subtelny humor, w atmosferze, mimo zagadki kryminalnej, czuć ciepło, przez co tak łatwo gatunkowo przypisać tę powieść to cosy crime. Książkę czyta się z prawdziwą przyjemnością i to taką, że przez większą część lektury uśmiech nie schodził mi z twarzy.

„– Może powinieneś coś zjeść, Lloyd – powiedział Declan, zerkając na pustą szklankę w jego dłoni. – To twój trzeci drink. Nie przeżyjesz na samym martini.

– Czy ktoś to kiedykolwiek naukowo potwierdził?”

Akcja jednak jest jak najbardziej poważna, to ona kieruje książkę w stronę thrillera szpiegowskiego, który mocno osadza ją w relacjach amerykańsko-rosyjskich odbijających jeszcze echa zimnej wojny. A jednak czytelnicy stroniący od tematyki politycznej, szpiegowskiej, tej lektury obawiać się nie muszą - autorka poza wtrącaniem w rozmowy dość uszczypliwych spostrzeżeń dotyczących zmian, jakie zachodzą w Agencji przez nową krajową politykę, swoją historię kieruje w osobiste tony. Choć w tle toczą się rozgrywki państw, to nas interesują ludzie, ich relacje, emocje, tęsknoty i pragnienia. Intryga powieści prowadzona jest z dużym wyczuciem - już na pierwszych stronach budzi ciekawość, by za chwilę ciśnienie podskoczyło, a choć akcja nie toczy się tempem typowo zawrotnym, do jakiego przyzwyczaiły na thrillery szpiegowskie, to jednak kolejne twisty fabularne rozmieszczone są tak, że trudno się od lektury oderwać. Patrząc na intrygę już po zakończeniu lektury, nie wydaje się ona mocno rozbudowana, ale to niczemu nie szkodzi - dzięki naprzemiennej perspektywie, dzięki dobremu rozmieszczeniu twistów i dzięki czystej sympatii do członków Klubu Martini nie ma w niej ani chwili na nudę.

„– To nie nasz problem, Maggie. Jesteśmy na emeryturze, pamiętasz?

– Jakbyśmy potrafili się powstrzymać przed przyjrzeniem się bliżej tej sprawie.”

Tym, na co warto zwrócić uwagę, to sposób, w jakim autorka spogląda na postać szpiega. U niej to nie tylko dynamiczne misje, które uzależniają od adrenaliny, a przede wszystkim poczucie samotności i życia w sieci kłamstw, które chyba nie do końca są w stanie wynagrodzić pieniądze czy wyższe wartości. I tak Klub Martini staje ponownie przed dylematem - czy ten do niczego niepodobny zastrzyk adrenaliny jest warty narażania życia i kolejnych przemilczeń? Autorka skupia się na tym, jak to jest żyć pośród szpiegów, na relacji Klubu Martini - choć wszyscy znają się jak przysłowiowe łyse konie, to jednak zawsze ta wątpliwość zostaje, te pytanie: a co, jeśli prawda jest inna niż się wydaje? Niemniej jednak to, co ich łączy, to ewidentnie prawdziwa przyjaźń - ich skłonność do poświęceń dla przyjaciół, akceptacja zamiast ciągłych pytań, zaufanie mimo niepewności nadaje lekturze ciepły ton, ten świetnie kontrastujący z motywem szpiegowskim pozytywny akcent, który w połączeniu z dialogami tak skutecznie kieruje książkę w kierunku cosy crime.

„Tego właśnie wymagała ich profesja: dyskrecji. Mieli tyle historii do opowiedzenia i tyle sekretów do ujawnienia, ale wszystkie zabiorą ze sobą do grobu.”

Ale w tym tomie nie tylko przyjaźń dochodzi do głosu. Autorka pochyla się też nad zagadnieniem małżeństwa z wieloletnim stażem. Na przykładzie Ingrid i Loyda dostrzegamy piękno tej relacji. Tego, jak po latach taki związek nadal może rozczulać młodzieńczym zapałem, mimo że wiek ciała już dawno młodość przekroczył. Jak ważne jest miejsce na przestrzeń osobistą, akceptacja i zwyczajne dostrzeganie potrzeb drugiej osoby. A jednak w “Cieniach przeszłości” po dwudziestu ośmiu latach razem autorka wystawia ich małżeństwo na próbę - co wybiorą, co okaże się dla nich tak naprawdę ważne?

„Dwadzieścia osiem lat to wcale nie jest tak dużo. Mijają w mgnieniu oka. Zaczynasz, kiedy masz na głowie wszystkie włosy i niecałe dziewięćdziesiąt centymetrów w talii, i nagle spoglądasz w lustro i zastanawiasz się, kim jest ten staruszek.”

Wygląda na to, że “Cienie przeszłości” to jedna z tych powieści, o których mogłabym pisać i pisać. A to dowodzi, jak bogata jest to historia, mimo pozornie prostej (a jednak niełatwej do przewidzenia!) intrygi. Bo choć zagadka morderstwa i przeszłość szpiegów mocno oddziałują na akcję, to tym, co liczy się w niej najbardziej, jest sam człowiek i relacje, które z biegiem lat buduje. Świetne kreacje postaci pozwalają zastanowić się nad tym, co dla nas samych jest w życiu ważne i gdzie tak naprawdę te życie nas prowadzi. Spokój Purity i bliskość, jaka jest wyraźnie wyczuwalna wśród członków Klubu Martini wprowadzają w historię uroczo pozytywny akcent, dzięki czemu tak łatwo podczas lektury tej książki się uśmiechać.

„Pozostawanie w cieniu to dla nas stan domyślny.”

PS. Każdy tom serii Klubu Martini bez problemu da się czytać oddzielnie.

 

Moja ocena: 8/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy patronackiej z Wydawnictwem Albatros.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Przed burzą" Michael Katz Krefeld

Autor: Michael Katz Krefeld

Tytuł: Przed burzą

Cykl: Maja Holm, tom 1

Tłumaczenie: Saga Egmont

Data premiery: 21.09.2026

Wydawnictwo: Saga Egmont

Liczba stron: 417

Audiobook: 14 godzin 19 minut, czyta Maciej Więckowski

Gatunek: kryminał

 

Zanim Michael Katz Krefeld stał się twórcą powieści kryminalnych, pracował dla telewizji - tworzył krótkometrażowe filmy i pisał scenariusze do seriali telewizyjnych, z których trzy nagrodzone zostały Emmy. Po ośmiu latach takiej pracy zdecydował się spróbować swoich sił w powieści - w końcu tworzenie miał we krwi, odziedziczył ten gen po swoim dziadku, który również pisał powieści kryminalne i swoją wiedzę przekazał wnukowi. “Przed burzą”, czyli pierwsza książka Michaela Katza Krefelda, światło dzienne ujrzała w 2007 roku i została ciepło przyjęta przez czytelników i krytyków, którzy przyznali jej duńską nagrodę literatury kryminalnej w kategorii debiutu. Od tego czasu minęło dziewiętnaście lat - Michael Katz Krefeld na swoim koncie ma osiemnaście powieści, z czego aż jedenaście należy do jednej serii ze śledczym Ravnem. Pozostałe siedem to również serie, jednak te już nie są tak rozbudowane - dwie serie, w tym ta zapoczątkowana “Przed burzą”, liczą zaledwie po dwa tomy, trzecia z Cecilie Mars na ten moment składa się z tomów trzech („Bestie nocy” recenzja – klik!). Książki Katz Krefelda wydawane są w dwudziestu krajach, w tym w Polsce: w latach 2014-2016 trzy pierwsze tomy z Ravnem wydało Wydawnictwo Literackie, a od 2024 roku jego twórczością zajmuje się wydawca książek cyfrowych Saga Egmont, który do tej pory wydało siedem jego powieści, a ósma jest już w grudniowych zapowiedziach.

 

Zima, małe nadmorskie norweskie miasteczko. Maja Holm, duńska lekarka, która dopiero niedawno zatrudniła się na zastępstwo w lokalnej przychodni i szpitalu, podczas nocnej zmiany na Oddziale Ratunkowym zostaje wezwana do nagłego przypadku przedawkowania. Niestety, to jeden z tych, których nie da się już odratować - po szybkiej akcji reanimacyjnej mężczyzna trafia do kostnicy. Kolejnego dnia po zmianie w przychodni, gdy Maja już jest po swoim domem, przypomina sobie o fakturach, które musi pilnie rozliczyć tego wieczoru. Problem w tym, że zostawiła je w swoim tymczasowym gabinecie w przychodni, w której nikogo już nie ma. Kiedy po ciemku wchodzi ponownie do swojego gabinetu, coś jest nie tak - ktoś tam jest, o czym Maja przekonuje się, gdy dostaje czymś w głowę. Czy to chłopak, który tego dnia tak mocno zabiegał o nową dawkę silnych leków przeciwbólowych? Po sprawdzeniu gabinetu okazuje się jednak, że to nie szafka z lekami była obiektem zainteresowania, a dokumenty pacjentów, wśród których znajduje się karta mężczyzny, który zmarł na jej zmianie poprzedniej nocy. Problem w tym, że z jego dokumentacji jasno wynika, że od kilku lat mężczyzna nie tknął narkotyków, a teraz nagle zabił się metadonem, który bierze się na początku odwyku. Coś w tym nie gra… Maja zaczyna grzebać w sprawie - musi dowiedzieć się, czy jej przeczucia są słuszne.

„(...) to, co budzi największy wstyd, chowa się najgłębiej. W tym samym zakamarku duszy, co żale i pogrzebane nadzieje.”

Książka rozpisana jest na prolog i 41 rozdziałów pisanych z perspektywy Mai w trzeciej osobie czasu przeszłego (z wyłączeniem prologu, który pisany jest z perspektywy umierającego mężczyzny). Akcja powieści ułożona jest w porządku chronologicznym, choć poprzez komentarze Mai powoli składamy również w całość jej własną przeszłość. Styl powieści jest prosty, momentami autor kusi się o nieco bardziej literackie porównania, mam jednak wrażenie, że polska wersja jest nie całkiem płynna - widać to szczególnie w dłuższych opisach emocji postaci, gdzie tekst traci swój rytm, a słowa nieraz bywają niefortunnie dobrane. Kiedy akcja przyspiesza, pojawiają się dialogi, te wrażenie znika.

„Bez względu na to, jak daleko podróżowała, wszystko nadal wydawało się kręcić w kółko, drogi i zmiany. Być może taka była prawdziwa anatomia piekła.”

Akcja powieści rozgrywa się w niewielkim norweskim nadmorskim miasteczku z ciekawą historią. Maja, jako że nie dba gdzie mieszka, bo i tak przebywa tam tylko chwilę, by przespać się i ruszać dalej do pracy, dom wynajęty ma w biednej Dzielnicy Śledziowej - jej nazwa wzięła się od poławiaczy śledzi, z których lata temu zasłynęło te miasteczko. To jednak nie jedyny rys lokalnego kolorytu, jaki można znaleźć w tej powieści - autor poświęca też trochę miejsca, by omówić historię poławiaczy, jak i pochylić się nad tak popularnymi tam polowaniami na dużego zwierza. Sama bliskość morza, jak i pora roku, zima, kiedy to co chwilę pada śnieg, dodają lekturze surowości, przenikającego klimatu chłodu.

 

Główna bohaterka też raczej nie ociepla atmosfery. Autor wprowadzając Dunkę w niewielkie norweskie miasteczko gra znanym motywem obcego, który dzięki swojej bezstronności widzi więcej. Problem w tym, że czytelnik nie jest pewny, czy może dedukcji Mai ufać - to kobieta uzależniona od leków, która czas poza szpitalem i przychodnią spędza najczęściej na piciu wina. A choć sama twierdzi, że dobrze nad swoją kondycją panuje, to kolejne łykane tabletki i kolejne kieliszki każą czytelnikowi w to powątpiewać. Więc kiedy całe otoczenie jej nie wierzy, to czy my wierzyć powinniśmy?

Widać, że autor chciał z Mai stworzyć postać ciekawą, skomplikowaną, która doskonale spełnia się jako lekarka, jest uczciwa i pomocna, a która równocześnie jest w życiu prywatnym kompletnie pogubiona - niełatwa relacja z matką, niejasny powód szybkiego wyjazdu z Danii, jej uzależnienia - to wszystko stawia duże znaki zapytania o jej własną przeszłość. Problem w tym, że mimo dobrze opracowanej historii postaci, autor nie zdołał jej uwiarygodnić pod kątem psychologicznym, a zatem jej los pozostaje dla czytelnika obojętny, a sama kreacja jest po prostu emocjonalnie płaska.

„- (...) Nie widzisz, że tylko siejesz chaos? Że niszczysz więcej, niż robisz dobrego.”

W sposobie prowadzenia intrygi również widać, że to debiut autora, że jeszcze nie do końca wyczuwa granice, za którymi czai się przesada. Krwawe sceny, dziwne doświadczenia bohaterki, który są lub nie jej majakami czy romansowe wstawki wydają się w tej historii bezpodstawne, przez co zamiast uatrakcyjnić fabułę, działają na jej niekorzyść - zwyczajnie nie pasują do głównej osi fabularnej. Intryga powieści ma ciekawy punkt wyjścia i ciekawe uzasadnienie, autor dobrze zagrał profesją głównej bohaterki, która mimo tego, że nie ma zasobów takich jak policja czy dziennikarze, cieszy się w społeczności jakąś pozycją - w końcu człowiek jest bardziej skłonny udzielić informacji swojemu lekarzowi niż całkowicie obcej osobie. Zatem i w tym punkcie autor miał dobry pomysł, zabrakło jednak tego wyczucia, dzięki któremu historia staje się angażująca i wiarygodna. Akcja toczy się tempem od umiarkowanego po dynamiczne, autor dobrze serwuje czytelnikowi kolejne tropy i informacje, dzięki czemu powstaje wrażenie, że cały czas coś się dzieje.

„(...) marzenia wcale nie są mniej osiągalne dla samotnych, ale być może ich pogoń za szczęściem jest bardziej intensywna.”

W “Przed burzą” widać już to, co autor zaprezentuje w przyszłości - dynamizm akcji, ciekawe tematy, które poprzez kryminalną opowieść porusza (tu jest to koloryt lokalny oraz problem uzależnienia). Jednak mimo wcześniejszego doświadczenia w tworzeniu scenariuszy, zabrakło mu wyczucia fabuły powieści kryminalnej i samej postaci, co jest przecież tak ważne, by czytelnik poczuł się w historię zaangażowany. Ciekawe tło, ewidentnie przemyślana burzliwa przeszłość bohaterki i skomplikowana zagadka kryminalna pozostają płaskie i obojętne bez wyczucia i wiarygodności psychologicznej. Może gdybyśmy czytali tę powieść dziewiętnaście lat temu odbiór byłby inny? Tego już nie sprawdzimy, teraz “Przed burzą” możemy traktować jako ciekawostkę, dzięki której docenimy kolejne powieści autora.

 

Moja ocena: 6/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Saga Egmont.

Dostępna jest też w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »