listopada 18, 2026

"Wilcze gry" Niklas Natt och Dag

"Wilcze gry" Niklas Natt och Dag

Autor: Niklas Natt och Dag
Tytuł: Wilcze gry
Cykl: saga rodu Natt och Dag, tom 2
Tłumaczenie: Wojciech Łygaś
Data premiery: 28.10.2026
Wydawnictwo: Sonia Draga
Liczba stron: 576
Gatunek: powieść historyczna
 
Niklas Natt och Dag wywodzi się z najstarszego rodu szlacheckiego Szwecji, którego korzenie sięgają końca XIII wieku. Na rynku książki po raz pierwszy pojawił się w 2017 roku z głośnym, nagradzanym debiutem “1793”, historycznym kryminałem noir, który stał się pierwszym tomem trylogii cieszącej się dużą popularnością. Od tego czasu kolejne swoje powieści wydaje w co dwa lata - do 2021 roku skończył trylogię, od 2023 roku rozpoczął wielką historyczną sagę, którą oparł o dzieje własnego rodu. Jej historia rozpoczyna się w 1434 roku, gdy Szwecją wstrząsa powstanie pod wodzą Engelbrekta Engelbrektssona - tom pierwszy pt. “Los i nadzieja” obejmuje okres dwóch lat (recenzja - klik!), tom kolejny “Wilcze gry” trzy. Książki jednak pisane są tak, że da się je czytać od siebie niezależnie.
Ten dość skromny dorobek literacki (biorąc pod uwagę ilość wydanych książek) przyniósł autorowi międzynarodową sławę - prawa do publikacji zostały zakupione przez prawie czterdzieści krajów, a ilość sprzedanych egzemplarzy już teraz przekroczyła dwa miliony.
 
Szwecja, wiosna 1436 rok. Po zamordowaniu przywódcy powstania Engelbrekta Engelbrektssona Måns Bengtsonn, sprawca tej zbrodni, trafia do zamku Ringstadaholm, gdzie ma przeczekać najgorszą burzę. Jedynie jego towarzysz Finn dostrzega jak ogromnie to zdarzenie na niego wpłynęło, wydaje się, że chęć życia uleciała z niego wraz z odebraniem go Engelbrektowi.
W tym czasie Szwecja pogrąża się w jeszcze większym kryzysie władzy. Szlachta zaczyna przejmować kolejne zamki tocząc walki między sobą, a towarzysze Engelbrekta zastanawiają się jak kontynuować jego misję bez przewodnictwa. Po której stronie opowie się rodzina Månsa i co stanie się ze zwyczajnym, prostym ludem Szwecji? Kiedy mężczyźni zbroją się do walki, kobiety muszą zadbać o to, by świat się nie rozpadł - siostra Månsa rusza w podróż, by odnaleźć zaginioną kuzynkę, która w czasie, gdy wszyscy zajmowali się tematem zabójstwa, zniknęła z zamku, a Stina, matka Månsa i Brety, wkrótce po raz kolejny będzie musiała sprawdzić, czy klątwa rzucona na kobiety jej rodu jest czymś więcej niż tylko złorzeczeniem...  
„– To paskudne, co robisz. Ty i podobni do ciebie. Pomyśl, jak by to wyglądało, gdyby wszyscy mężczyźni spędzali czas, leżąc na plecach, ograniczając swoje ambicje jedynie do tego, by jak najlepiej zaspokoić swoją kobietę… Lecz nie, swoją tępotą zatruwacie świat nam wszystkim.”
Książka rozpisana jest na pięć części, których akcja rozgrywa się w przeciągu lat 1436-1439. Każda część ma własne określenie czasowe, a otwiera ją fragment kroniki, którą tworzyć będzie skryba jednego ze szlachciców walczących o władzę (dokument prawdziwy). Części dzielone są na fragmenty bądź nienumerowane rozdziały pisane z naprzemiennej perspektywy kilkorga postaci. Każdy fragment liczy po kilka stron, akcja więc stale zmienia perspektywę, co nadaje historii dynamizmu. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu teraźniejszego przez narratora, który opisuje nie tylko zdarzenia, ale także ma wgląd w emocje postaci, choć nie na nich skupia się najmocniej. Język zarówno użyty w dialogach, jak i opisach, jest subtelnie stylizowany na sposób wypowiedzi osób z dawnych lat. To jeden z zabiegów, jakie autor stosuje, by czytelnik mógł doświadczyć przeniesienia w czasie. Oczywiście stylizacja jest na tyle łagodna, że wszystko jest w pełni zrozumiałe, książkę czyta się łatwo i płynnie.
„Od wczesnej młodości musiałem wysłuchiwać opowieści o dzielnych mężach, którzy na polu walki zdobywają cześć i sławę, a dobrem zwyciężają zło. Wczoraj się przekonałem, że ta rzeczywistość wygląda inaczej: zobaczyłem chaos i zamęt, tłum śmiertelnie przerażonych ludzi, którzy na ślepo wymierzają ciosy, by ocalić własną skórę. O ich życie lub śmierć równie dobrze moglibyśmy zagrać w kości.”
Cała fabuła choć oparta o zdarzenia historyczne, nie jest historycznie płaska - czytelnik nie czuje się jak na lekcji historii, a los każdej z postaci budzi żywe emocje. Z jednej strony przyglądamy się kilku szlachcicom, którzy biorą udział w walce o władzę - większość z nich należy do rodziny Stenssonów, to te pokolenie w powieści najstarsze. Jedni z nich to przebiegłe lisy, inni podstępne węże, a jeszcze inni wpadają w pułapki jak króliki. Rozgrywki, jakie toczą między sobą z perspektywy czytelnika wydają się bezsensowne - niszczą kraj, rodacy przez ich utarczki tracą życie, ale przecież kto nie pokusiłby się, gdy władza jest tak blisko? Ich egoistyczne zapędy, te wilcze instynkty, które biorą górę, pogrążają kraj w chaosie. Autor świetnie oddaje ich potyczki - sceny wielkich bitew, zasadzek czy posiedzenia Rady opisane są z epickim zacięciem.
„Po co dręczyć umierających ludzi i robić z ich cierpień widowisko, skoro nikomu nie jest to do niczego przydatne? Tak potrafią się bawić tylko wilki. Mężczyźni nie znoszą strachu. Kiedy ich dopada, nagle się w sobie kurczą i czują się mali. By uciec od strachu, gotowi są na wszystko. Gdy zyskują nad swoim wrogiem władzę, strach znika, a jego miejsce zajmuje ulga. W chwilach, które są wypełnione radością i zabawą, nie myślą o tym, co się zdarzy następnego dnia.”
Ale nie tylko dążenie do władzy jest w tej historii ważne. Naszą uwagę przyciąga też drugie pokolenie, do którego należy Måns, jego siostra i ich krewna, której Brita szuka. Oni już inaczej patrzą na świat, są mniej przywiązani do konwenansów, które zdają się prowadzić tylko do nieszczęścia. Czy to nie przez to Måns popełnił zbrodnię, która teraz wyniszcza go od środka? Czy to nie dlatego ich krewna wykorzystała okazję i uciekła w las, gdy tylko ci, którzy mieli roztaczać nad nią pieczę, stracili skupienie? Wolność, ale i prawość zdaje się dla nich bardziej istotna niż dla pokolenia wcześniejszego, dla ich ojców, dla których zdają się liczyć tylko ziemie i bogactwa. A choć brzmi to trochę jak uproszczony obraz świata, to Natt och Dag przedstawia te zmiany bardzo realistycznie wtłaczając w historyczne zdarzenia emocje i uczucia.
„Człowiek toleruje cudzą nieobyczajność, dopóki sam czerpie z niej korzyści.”
Bo i na miłość jest tu miejsce, choć nie ma wielkich scen romansowych. Oprócz pragnienia władzy to różnie pojmowana miłość popycha postacie do działań, niektórych dobrych, innych złych. Jedno z małżeństw zachwyca swoja szczerością, jest też miejsce na młodzieńcze zauroczenia. Niektórzy uczucia wykorzystują dla własnych celów, inni pod ich wpływem w końcu zaczynają postrzegać świat mniej egoistycznie.
„Być może zapomniałeś, że świat jest pełen innych ludzi i wystarczająco duży, by pomieścić więcej bólu niż tylko twój.”
Autor bardzo odważnie kreuje cały ówczesny świat. Jego książka to nie przytaczanie faktów historii, ale cała sceneria tego, jak życie mogło wyglądać w tamtych czasach. Wnętrza zamków, trakty, podróże, przygotowania do bitew, skromne chaty ubogi ludzi, zakony, kościoły, a nawet statki - czytelnik odbywa podróż razem z postaciami chłonąc ją wszystkimi zmysłami. Kolor, zapach, smak, dźwięk - to wszystko odgrywa w powieści swoją rolę, sprawia, że podróż w czasie wydaje się możliwa.
„W dłoni ściska różę, którą wyhaftowała na znak miłości – czerwony pojedynczy kwiat na kawałku płótna. Na jej widok przestaje się nad sobą użalać. Łatwo jest zapomnieć o własnej sile i zrobić z siebie ofiarę skrzywdzoną przez innych.”
Ciekawe są też zagadnienia, jakie ta powieść porusza – najmocniej zdaje się w tym tomie wybrzmiewać pytanie o prawdę historyczną, czy ta, którą znamy, faktycznie opisuje to, co zdarzyło się naprawdę? Wątek zapisywania przebiegu zdarzeń dla potomnych odgrywa w tej historii znaczącą rolę, a czytelnik może przyjrzeć się od środku temu, jaki postawały wielkie kroniki, które przetrwały nawet do aktualnych czasów.
„Nigdy nie widziałem żadnego biskupa z tak bliska jak was, panie, lecz zawsze uważałem, że duchownych niewiele różni od możnych panów. Jedni i drudzy dbają głównie o siebie i swoje interesy. Postawieni wobec faktów znacznie więcej zyskują na wspieraniu kłamstwa niż prawdy, nawet jeśli ktoś mówi prawdę. Kto przy zdrowych zmysłach będzie bronić kogoś słabszego, jeśli wie, że jego silniejszy przeciwnik już zwyciężył?”
Podsumowując, Niklas Natt och Dag na faktach historycznych rysuje przed czytelnikiem historię pełną wielkich emocji, wielkich gestów i scen, które aż proszą się o pokazanie ich na wielkim ekranie. Może właśnie dlatego, że autor opisuje je z bardzo filmową precyzją? Miejsca są bogate w kolory, dźwięki, zapachy bez względu na to, czy znajdujemy się właśnie w gwarnym mieście, w bogatym zamku czy może pośrodku lasu. Kilka postaci, które nas przez tą historię prowadzą, działają pod wpływem różnych motywacji - jedni są żądni władzy, inni chcą miłość wyrazić przez posiadanie, a jeszcze inni pragną odkupić grzechy przeszłości. Dzięki temu świat przedstawiony nabiera pełni. Oddalenie czasowe historii od czasów współczesnych sprawia, że całą fabułę odbiera się jak wielkie dzieła fantasy “Grę o tron” czy “Władcę pierścieni”, mimo że przecież w tej historii wszystko trzyma się zasad realności naszego świata. To powieść, którą czyta się z zapartym tchem, którą się żyje, a która równocześnie pozwala oderwać się skutecznie do tu i teraz, doświadczyć niesamowicie barwnej podróży w czasie. Precyzja, z jaką autor oddaje każdą scenę zachwyca, a losy postaci przejmują tak, że bardzo bym chciała mieć pod ręką od razu tom trzeci… Niklas Natt och Dag w nudne fakty historyczne tchnął ducha, tchnął życie, które fascynuje i pochłania, ale też i pozwala na refleksje na temat tego, co i jakie motywacje w życiu są faktycznie ważne.
 
Moja ocena: mocne 8/10
 
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Sonia Draga.

Podoba Ci się to, co robię?
Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

listopada 17, 2026

"Zabójcza niespodzianka" Alexandra Benedict

"Zabójcza niespodzianka" Alexandra Benedict

Autorka: Alexandra Benedict
Tytuł: Zabójcza niespodzianka
Cykl: Edie O’Sullivan, tom 2
Tłumaczenie: Ewelina Gałdecka
Data premiery: 28.10.2026
Wydawnictwo: Mova
Liczba stron: 336
Gatunek: powieść kryminalna / cosy crime
 
Zanim zaczęła pisać powieści, zajmowała się muzyką - pisała teksty piosenek, była piosenkarką indie-rockową, komponowała ścieżki filmowe i do programów telewizyjnych. W 2013 roku zadebiutowała jako pisarka, co ukierunkowało jej dalszy kierunek działań jako twórczyni audioprodukcji, wykładowczyni kreatywnego pisania, mentorki i trenerki. Początkowo wydawała książki jako A.K. Benedict oscylując wokół gatunku thrillera i powieści grozy, jednak kilka lat później dokonała zmiany - już jako Alexandra Benedict zaczęła tworzyć świąteczne powieści kryminalne w klasycznym stylu z nutą nowoczesności. I to właśnie z nich znana jest w naszym kraju - “Zabójcza niespodzianka” to jej czwarty świąteczny kryminał, jaki doczekał się tłumaczenia na polski. To równocześnie kontynuacja przygód osiemdziesięciokilkuletniej Edie O’Sullivan, autorki krzyżówek, którą poznaliśmy w “Świątecznej morderczej układance” dwa lata temu (recenzja - klik!), choć wcale nie trzeba tej historii znać, by sięgnąć po “Zabójczą niespodziankę”. Dobra informacja jest taka, że to nie koniec przygód tej bohaterki, w stosunku do wydania anglojęzycznego jesteśmy rok do tyłu - w Anglii właśnie ukazał się tom trzeci z tą bohaterką. Możemy więc być spokojni - najprawdopodobniej za rok znowu doczekamy się spotkania z piórem Alexandry Benedict.
 
W Szkocji, na jednej z wysp położony jest zamek, który niedawno rodzina Morecombe-Clark przekształciła w luksusowy hotel. Zanim nastąpi oficjalne otwarcie, z okazji świąt Bożego Narodzenia kilka osób zostało zaproszonych na ekskluzywny, przedpremierowy pobyt - to ostatnia szansa na wykrycie tego, co jeszcze niedopracowane, sprawdzenie czy goście będą zadowoleni, jak i możliwość promocji miejsca. W grupie zaproszonych znajdują się burmistrz, dziennikarz podróżniczy, właścicielka witryny internetowej poświęconej podróżom, influencerka i kilka innych osób, wśród których znajdują się też zwycięzcy konkursu. Bo Riga w końcu coś wygrała! Od lat w konkursach zdobywała same bzdury, aktualna nagroda jednak ma pozwolić jej odczarować święta jej partnerce, nieco młodszej od niej osiemdziesięciokilkuletniej Edie O’Sullivan. A jako że Riga ma dar przekonywania, to razem z nimi w podróż wyruszył też adoptowany syn Edie, którego rodzina dołączyć ma do nich kolejnego dnia. Po dotarciu do hotelu rozpętuje się jednak burza, która odcina go na kilka godzin od reszty świata. W tym czasie goście mają czas na rozpakowanie, oficjalne przywitanie i inne atrakcje. Nie wiedzą jeszcze jednak, że wśród nich ktoś przygotował coś… morderczego. Ktoś ma niecny plan, by pozbawić kilku gości życia za grzechy, jakie w przeszłości popełnił. Bo przecież tylko grzeczne dzieci w święta dostają prezenty, prawda?
„- Czy ktoś może mi wytłumaczyć, dlaczego dostałam złotą foremkę do wykrawania ciasteczek w kształcie ofiary morderstwa? - Anna uniosła ją i pokazała. Naprawdę miała ten typowy kredowy obrys ofiar znalezionych na miejscu zbrodni.
- To piernikowy trupek! - zażartował George.”
Książka rozpisana jest na prolog, 35 rozdziałów i epilog. Rozdziały często dzielone są na krótsze fragmenty, a otwiera je określenie czasu (o ile następuje zmiana daty) oraz literka - po złożeniu wszystkich czytelnik może rozwiązać jedną z kilku łamigłówek w tekście książki zawartych. W sumie jest ich pięć, a o każdej wspomniane jest na początku książki, by czytelnik wiedział jakich ukrytych wiadomości w tekście szukać - to między innymi nawiązania do świątecznych, starych filmów. Po wskazówkach dotyczących łamigłówek zamieszczony został też spis postaci w powieści występujących - jak na klasyczną stylizację przystało.
Narracja powieści prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z kilku perspektyw, w których przoduje Edie i Mara, menedżerka i córka właścicieli posiadłości, która wpadła na pomysł przekształcenia zamku w hotel, a od czasu do czasu pojawia się i perspektywa mordercy (to zaledwie dwa lub trzy krótkie rozdziały). W trakcie powieści autorka stosuje też coś na kształt książki w książce - jeden z rozdziałów przytacza opowieść grozy, jaką Mara odczytuje gościom hotelu pierwszego wieczoru ich pobytu. Przez tekst przewijają się różne zagadki, a język, jakim postacie się posługują, jest naturalny i codzienny, dialogi dodają historii dynamizmu.
„Ze wszystkich dotychczasowych dziewczyn Oscara Bella żyła z nim najdłużej. Co oczywiście nie znaczy, że inne umarły. Wiesz, o co mi chodziło.”
Intryga powieści zawiązuje się bardzo spokojnie, cały początek to bardziej klimatyczna powieść humorystyczna niż powieść kryminalna, jednak dzięki temu, że w prologu poznajemy poczynania mordercy na kilka dni przed Wigilią, czytelnik wie, że zbrodni ma się spodziewać - to tylko kwestia czasu, aż coś się wydarzy. Dzięki temu zabiegowi autorka po prologu może dać sobie czas - na zapoznania czytelnika z miejscem, postaciami i ich historiami, na zbudowanie świąteczno-zimowego klimatu. Dopiero gdzieś w połowie dochodzi do pierwszej zbrodni, co zmienia tempo akcji - do tego momentu dzieje się dużo, a czytelnik czuje zmianę, która jasno sugeruje, że teraz trzeba już zachować czujność. Intryga prowadzona jest z pomysłem, w klasycznym stylu, choć problemy, jakich dotyka, mają… współczesne nazwy - mimo to znane są od wieków. Finalne rozwiązanie zagadki, odkrycie sprawcy może w czytelniku wywołać mieszane odczucia, gdyż autorka w pewnym stopniu pozbawia nas możliwości samodzielnego dojścia do sedna sprawy, sprawcę możemy odkryć tylko częściowo. Mam jednak wrażenie, że w tym kryminale tak naprawdę nie chodzi o odpowiedź na pytanie kto?, a dlaczego? i pod tym kątem historia układa się satysfakcjonująco i niejednoznacznie. Słodko-gorzkie zakończenie sprawia, że czytelnik zostaje po zakończeniu lektury z pytaniami natury moralnej, które dają do zrozumienia, że świat nigdy nie będzie czarno-biały, nawet jeśli uczynki niektórzy są jednoznacznie złe.
„Trudno jest kategorycznie stwierdzić, jaka jest najgorsza rzecz, jaką zrobiliśmy.”
Bo autorka oparła swoją historię na kategorii, jaką przybiera Mikołaj - na prezenty zasługują tylko dobre dzieci, złe powinny zostać w jakiś sposób ukarane. Ale to nie jedyne nawiązane do tego okresu roku – w historii aż roi się od świątecznych zwyczajów, ogromu tradycyjnych potraw, jak i postaci ze świętami związanymi pochodzącymi z różnych zakątków świata. Autorka świetnie wpasowała te wszystkie ciekawostki w fabułę powieści, dzięki czemu czytelnik czerpie z tego przyjemność, a nie kwestionuje naturalności.
„To nie wina Bożego Narodzenia, że jakiś psychopata zabija ludzi, prawda?”
Poza całą świąteczną aurą, jak i intrygą opartą o motyw krzywdy i czynienia zła, ważnym punktem powieści są postacie i ich relacje. Poza samą Edie, kobietą, której pamięć zaskakuje, która posiada ogromną wiedzę tak przydatną w tworzonych przez nią krzyżówkach, dużo uwagi przyciąga Mara, czterdziestoletnia kierowniczka hotelu. To postać skomplikowana, bo mimo swojego wieku nadal emocjonalnie od rodziców uzależniona - to lustro, w którym przejrzeć będzie mógł się niejeden czytelnik. Szukająca aprobaty oschłego rodzica i pocieszenia u drugiego, nie do końca wiedząca jak znaleźć swoje miejsce na ziemi, pełna lęku i braku refleksji na temat własnych potrzeb. Mara w tej powieści przechodzi pewną przemianę, a jej rozmowy z Edie są konkretne, ale też inspirujące, zagrzewające do walki i poszukiwań swojego własnego szczęścia. Po okazji tej, ale nie tylko tej bohaterki, poruszany jest też temat adopcji, sporo miejsca zajmuje też wątek związków i tego, jak wiele miejsca w takiej relacji powinno być dla siebie, a jak wiele dla drugiej osoby.
„- Tato - zwróciła się Mara do Ivana, kiedy obie kobiety odeszły: Izzie po schodach w górę, a Kimberley do kuchni - możesz nie nazywać mnie “Puddingiem”? A przynajmniej nie w obecności personelu. Mam czterdzieści lat i jestem ich szefową.
- Nie musisz nic więcej dodawać, kochanie. Będę trzymał buzię na kłódkę - odpowiedział, przytulając ją.
- Doskonały pomysł. - Mama pogłaskała go po ramieniu.
- Ale zawsze będziesz moim Puddingiem - ciągnął tata. - Dostarczonym mi w Boże Narodzenie niczym najlepszy z prezentów.”
“Zabójcza niespodzianka” to bardzo klimatyczna świąteczna powieść kryminalna oparta o klasyczne motywy gatunku - odcięcie od świata, zamknięte grono podejrzanych. Autorka świetnie oddaje nastrój świąt przytaczając zwyczaje z różnych części świata, ale dodaje też coś od siebie - wątek współczesności, rodzin patchworkowych, i związków jednopłciowych. Intryga powieści dobrze osadzona została w tematyce świąt Bożego Narodzenia, a tym, co przewodzi całej tej historii jest poszukiwanie i zadbanie o to, by po prostu czuć się szczęśliwym jednocześnie nie stając się tym, kto w święta dostanie w prezencie rózgę… To przyjemna lektura, która w wydźwięku przynosi pytania niejednoznaczne zmuszające czytelnika do własnych refleksji, do chwili zastanowienia nad granicą pomiędzy dobrem a złem. Na koniec muszę też zwrócić uwagę na wydanie - świąteczna okładka i złocenia urzekły mnie tak, że nie mogę się na nią napatrzeć od chwili, kiedy trafiła w moje ręce!
„Nikomu nie można było ufać w tych czasach. Ani personelowi, ani przyjaciołom, ani rodzinie, a już na pewno nie narratorom.”
Moja ocena: 7,5/10
 
Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Mova.


Dostępna jest też w abonamencie 


Podoba Ci się to, co robię?
Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

listopada 16, 2026

"Medalion" Leszek Herman

"Medalion" Leszek Herman
Autor: Leszek Herman
Tytuł: Medalion
Cykl: Sedinum Exploration, tom 11
Data premiery: 28.10.2026
Wydawnictwo: Muza
Liczba stron: 416
Gatunek: powieść historyczno-sensacyjna
 
Leszek Herman przez pierwsze dziesięciolecie swojej obecności na polskim rynku książki dostarczał czytelnikom systematycznie, raz na rok powieść historyczno-sensacyjną (bądź przygodowo-awanturniczą, jak kto woli) z serii o grupie ekspedycyjnej Sedinum. To zawsze były książki rozbudowane, liczące po 500-600 stron, w których fikcja mocno oparta jest o ciekawostki i fakty historyczne, a powiązania między tomami na tyle luźne, że każdy jej tom można czytać od pozostałych niezależnie. Rok 2025 przyniósł jednak duże zmiany - od tego czasu książki Leszka Hermana na półki księgarskie trafiają dwa razy do roku, a znajome postacie z Sedinum Exploration dzielą czas i uwagę autora, jak i czytelników z nową bohaterką nowej serii historycznej Idą von Flemming (recenzje – klik!). Z tego też względu kolejne tomy debiutanckiego cyklu zostały lekko odchudzone.
Poza tworzeniem powieści Leszek Herman jest stale aktywny w swoim wyuczonym zawodzie - jest szczecińskim architektem, który mocno pasjonuje się historią swojego miasta. Widać to w jego prozie, w której Szczecin zawsze pełni ważną rolę. Nie inaczej jest z “Medalionem”, jedenastym tomem z serii Sedinum Exploration, który dość wyraźnie powiązany jest z tomem poprzednim pt. “Wrak Albionu” (recenzja - klik!). A jednak nawet bez znajomości tego tomu, “Medalion” przyniesie czytelnikowi niesamowitą literacko-historyczną frajdę!
 
Druga połowa października 1829 roku. Z wybrzeży Szkocji do Królewca rusza żaglowiec Mary Ann, na pokładzie którego znalazły się trzy skrzynie, których zawartości nikt nie zna. Wszyscy jednak wiedzą, że ich wartość jest wysoka, o czym świadczy specjalna obstawa złożona z trzech wojskowych i wysokie honorarium dla całej załogi, jeśli tylko przesyłka dotrze do adresata na czas. Co takiego przewożą, co warte jest aż takiego zachodu? Wypłynięcie w morze o tak późnej porze roku jest bardzo ryzykowne, a rejs już od samego początku nie idzie po myśli kapitana. Co, jeśli ładunek jest przeklęty? Skrywa coś, co może napytać im wszystkim biedy?
Niecałe dwieście lat później grupa członów Sedinum właśnie przymierza się do uroczystości, jaka na cześć jednego z nich zostaje wydaje w Windsorze. To jednak nie spotkanie z królem wzbudza w nich emocje, a to, co planują zrobić w trakcie - muszą wykraść historyczną kamizelkę, w której według wskazówek, jakie znaleźli, schowane zostały stare, bardzo cenne szafiry, które od chwili wyruszenia do Polski w 1829, pozostają zaginione…
 
Książka rozpisana jest na prolog, 21 rozdziałów i epilog - każdy z nich otwiera określenie czasu i miejsca akcji, która toczy się naprzemiennie: raz późną jesienią 1829 roku, raz współcześnie. Historia z roku 1829 prowadzona jest w narracji pierwszoosobowej czasu przeszłego przez porucznika Angusa Hamiltona, Szkota, który podjął się eskortowania tajemniczego ładunku. Czasy współczesne pisane są w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego, a narrator przedstawia je podążając za grupką postaci - członów grupy Sedinum i ich znajomych. Styl powieści jest odpowiednio dopasowany do czasów, o których opowiada - fragmenty z przeszłości są stylizowane na dziennik z wyprawy Angusa, a język, jaki jest w nich użyty, od razu przywodzi skojarzenia z przeszłości: jest wykwintny, czuć, że posługuje się nim osoba z wyższych sfer, odpowiednio wykształcona. Oczywiście stylizacja jest na tyle subtelna, że współczesny czytelnik nie potrzebuje przypisów, by wszystko zrozumieć, a jednak na tyle skuteczna, że lektura zapewnia językową podróż w czasie. Rozdziały osadzone w czasach współczesnych są pozbawione tej elegancji wyższych sfer - tu język jest przewrotny, żywy, plastyczny, podszyty lekko ironicznym humorem, dzięki czemu dialogi wypadają jak przepychanki starych przyjaciół lubiących sobie uroczo dogryzać. Te fragmenty, zarówno dzięki akcji, jak i samemu językowi, nabierają cech dynamicznych, cech awanturniczych, dzięki czemu tak łatwo zaklasyfikować tę część historii jako błyskotliwą przygodówkę. We fragmentach współczesnych pojawiają się przekleństwa, pojawiają się też i zabawy językowe - jako że towarzystwo jest mieszane, angielsko-polskie, to czasami przeniesienie jednych powiedzonek na drugie daje bardzo zabawne efekty. Bez względu na czas akcji, styl powieści ma swój urok, a język użyty jest z wyczuciem - książkę czyta się świetnie!
„– A pytałam przecież… – westchnęła Gwen. – To mnie uciszałeś. Jak mogliśmy nie przewidzieć, że faceci na początku dziewiętnastego wieku byli mniejsi? Zwłaszcza od ciebie!
– Wszystko było mniejsze – dodał Johann. – Konie, psy, to i faceci.
– Dobrze, że tu nie ma Jamiego, bo zaczęłoby się gadanie o żywności na sterydach.”
Dwa czasy dają wrażenie dwóch różnych historii, choć ich intryga w pewnym momencie się łączy - poszukiwania, które Sedinum prowadzi współcześnie mają sporo wspólnego z wydarzeniami z roku 1829. Ta zagadka nadaje powieści charakter przygodowy - w końcu chodzi o szukanie skarbów, jednak nie sam cel jest najważniejszy, a to, co do niego prowadzi. Akcja czasów współczesnych toczy się dynamicznie i łączy interesy starych, szlacheckich rodów ze zwyczajnymi ludźmi. Autor dobrze wykorzystuje możliwości czasów współczesnych - pojawia się wątek influencerki, która sporo informacji czerpie z wiedzy swoich fanów, jak i chata GPT, jak i stare archiwa, przez które przekopywanie się jest nadal tak samo wykańczające co kiedyś. Zgodnie z poprzednimi tomami, tak i tu najważniejsza jest historia, postacie, choć każda posiada dla siebie cechy charakterystyczne, są po prostu jej nośnikiem. To dobrze się sprawdza, dzięki połączeniu tempa akcji, miejsc, zagadki i mieszanego towarzystwa czytelnik ma wrażenie, że uczestniczy w jakiejś wielkiej tajnej akcji, która mnie samej kojarzy się z filmami typu Ocean’s Eleven.
„A teraz wystarczyło poczekać, aż ludzie zaczną komentować.
Zawsze znajdzie się ktoś, kto coś widział, wiedział lub w coś wierzył.
Czasem byli to zwykli hejterzy, ale czasem lokalny historyk, architekt, konserwator zabytków. Albo po prostu jakiś starszy mieszkaniec Galloway, pamiętający opowieści swojego dziadka. O to właśnie chodziło. Skoro nie można było tego znaleźć, to może pojawi się ktoś, kto jej w tym pomoże.
Internet miał jedną przewagę nad wszystkimi archiwami świata. Nigdy nie spał.”
Całkiem inny klimat panuje w rozdziałach osadzonych w roku 1829. Autor doskonale wykorzystuje miejsce - zamkniętą przestrzeń statku, w którym ciemne i zimne ładownie skrywają nikomu nieznane tajemnice. Trzaski pokładu, pokrzykiwania załogi, pękające na wodzie kry - wszystko to oddane jest obrazowo, tak że czytelnik ma wrażenie przeniesienia w czasie: tę historię po prostu słuchać! Autor dobrze wykorzystuje mentalność ludzką, to, jak zimno i zamknięcie sprzyja tworzeniu historii rodem z najlepszej grozy, której zresztą początki przecież plasują się na tamten wiek. Do tego dochodzi historia prawdziwa, umiejętnie wpleciona w fikcyjną fabułę - sama rekordowa zima, ale też różne legendy i eksperymenty, zwyczaje, jakie autor przywołuje, to nie wymysł jego wyobraźni, a coś, co faktycznie miało wtedy miejsce. Fascynujące i klimatyczne połączenie, które, przez niskie temperatury, śnieg i lód, przywodzi mi na myśl “Terror” Dana Simmonsa.
 
Podsumowując, Leszek Herman w “Medalionie” z dużym wyczuciem łączy historyczne tło, miejsca i zdarzenia prawdziwe z fikcyjną intrygą kryminalną, która spina dwie pozornie oddzielne historie w jedną całość. Postacie, których może i charakterystyka nie jest mocno rozbudowana, są dopasowane odpowiednio do gatunku powieści - nadają lekturze lekkości swoimi dialogami, a ich osobiste motywacje napędzają fabułę. Połączenie dwóch różnych klimatów: dynamicznej powieści awanturniczej z mocno klimatyczną historią podszytą nutką grozy dają niesamowity efekt, który sprawia, że książka przynosi czytelnikowi dużo frajdy, a równocześnie pochłania tak mocno, że trudno jest się od niej oderwać, trudno też ocenić, która historia ciekawi mocniej - czy ta z roku 1829 czy współcześnie.
 
Moja ocena: 8/10
 
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Muza.

Książka dostępna jest na stronie muza.com.pl
- na hasło KRYMINALNATALERZU10 10% taniej (dotyczy całego asortymentu sklepu)!
Przez najbliższy tydzień (do 23.11) dostępna jest również w świątecznej promocji wydawnictwa - im więcej książek kupisz, tym niższa cena. 


Podoba Ci się to, co robię?
Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

listopada 16, 2026

"Posusz" Maciej Siembieda - zapowiedź ambasadorska

"Posusz" Maciej Siembieda - zapowiedź ambasadorska
Czy polscy wydawcy czekali z najlepszymi powieściami do końca roku? Bardzo możliwe, bo z pewnością jedna z absolutnych literackich perełek, która trafi do wielu zestawień podsumowujących rok 2026, zawita na nasz rynek ostatniego dnia listopada - to "Posusz" Macieja Siembiedy, który Kryminał na talerzu ma przyjemność objąć opieką ambasadorską. 

Maciej Siembieda wraca w rodzinne Góry Świętokrzyskie. Ale tym razem sprowadza tam bohatera ze Śląska, który nie czuje się ani Polakiem, ani Niemcem, a któremu wojna każe być i jednym, i drugim. 
Rudolf Widera – przedwojenny szybownik, dezerter z Luftwaffe, trafia do świętokrzyskich lasów, do polskiej partyzantki. Jego tropem podążają siostra, która chce go ocalić, i zakochany w niej przyjaciel. Ich losy splatają się w tragiczny węzeł, a decyzje podjęte w czasie wojny wydają mroczne owoce długo po jej zakończeniu. 
Oparty na prawdziwej historii „Posusz” to mroczna i pełna napięcia powieść o przyjaźni wystawionej na próbę, zdradzie, której nie da się ukryć, a także tożsamości rozrywanej przez historię. Bo bohaterstwo nie ma narodowości, a zbrodnia i wina wychodzą po latach na światło dnia nawet spod korzeni martwych drzew.

Po zeszłorocznym sukcesie "Gołoborza" (recenzja - klik!), Maciej Siembieda wraca w te samo miejsce, w podobny czas. II wojna światowa i czas PRL-u to tło tej opowieści, tło żywe, tętniące, które pozwala na to, by prawdziwa historia i prawdziwe emocje przenikały się z fikcją literacką. Doskonale utrzymane napięcie, postacie, których nie da się zapomnieć i to, za co kocham każdą jedną książkę tego autora - swoboda, a zarazem wyczucie języka, dzięki któremu tak naprawdę można rozpatrywać tę powieść w kategorii literatury pięknej. Autor pochyla się nad losem jednostki wrzuconej w wir historii świata, przygląda się temu, jak pod jej naciskiem zatraca się jej tożsamość - to podstawowe zagadnienie, na którym buduje tę opowieść, jednak na pewno nie jedyne... Tych, którzy prozę autora już znają, z pewnością nie muszę zachęcać do wpisania "Posuszu" na listę książek do przeczytania jeszcze w tym roku, a tym, którzy jeszcze nie mieli z jego piórem do czynienia mówię: sięgnijcie po tę powieść. Bez względu na to, jakie gatunki preferujecie na co dzień, "Posusz" Was zachwyci. 


Autor: Maciej Siembieda
Tytuł: Posusz
Data premiery: 30.11.2026
Wydawnictwo: Znak Literanova
Liczba stron: 576
Gatunek: powieść historyczno-sensacyjna


Książka dostępna jest w przedsprzedaży. 


We współpracy ambasadorskiej z Wydawnictwem Znak Literanova. 



Podoba Ci się to, co robię?
Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

listopada 15, 2026

Book tour z "Cieniami przeszłości"!

Book tour z "Cieniami przeszłości"!

W niedzielne popołudnie Kryminał na talerzu ponownie zatroszczy się o to, by dobrych książek pod ręką w najbliższych miesiącach Wam nie zabrakło! Tym razem zapraszam na book tour z nowym tomem jednej z moich ulubionych zagranicznych serii - z "Cieniami przeszłości" z Klubu Martini! 

Choć sama poznałam tę serię dopiero w poprzednim roku, to od razu się w niej zakochałam. Postacie, jakie stworzyła Tess Gerritsen, mają jakąś dziwną siłę przyciągania – ich przeszłość usiana jest szpiegowskimi przygodami, a teraz mieszkają sobie spokojnie w małej, turystycznej miejscowości nad jeziorem i systematycznie spotykają się, by gadać o książkach popijając przy tym martini… Fajna perspektywa na emeryturę! Ale nie byłoby tej serii, gdyby nie sprawy kryminalne, w które raz po raz się wplątują! Każdy tom to inna historia, pisana w nieco innym klimacie, więc bez problemu da się je czytać od siebie niezależnie. „Cienie przeszłości” to tom numer trzy, w którym z powodzeniem autorka łączy lekkość cosy crime, dynamizm thrillera szpiegowskiego i uroczy, a zarazem tajemniczy małomiasteczkowy klimat (chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do recenzji - klik!). Czytałam jednym ciągiem z nieschodzącym z ust uśmiechem! 

Zasady uczestnictwa w book tourze:
  1. Książkę możecie trzymać maksymalnie 2 tygodnie od daty jej otrzymania, później wysyłacie ją dalej (adres kolejnej osoby otrzymasz ode mnie lub bezpośrednio od kolejnego uczestnika)
  2. Recenzję/opinię/film (zależy gdzie się udzielacie) proszę zamieście maksymalnie do 3 tygodni od daty otrzymania książki. Oznaczcie mój blog/IG/FB oraz Wydawnictwa Albatros w swoim poście, wykorzystajcie któryś z hasztagów: #kryminalnatalerzu, #kryminalnatalerzupoleca, #czytajzkryminalnatalerzu, a jeśli platforma, na której publikujecie, na to nie pozwala, to po prostu wspomnijcie, że jest to książka czytana w ramach book touru organizowanego przez kryminalnatalerzu.pl. Możecie też oznaczyć autorów i autorki antologii - na pewno będą chcieli poznać Wasze wrażenia!
  3. Książkę możecie wysłać pocztą, kurierem, paczkomatem – jak Wam i odbiorcy najwygodniej, ważne, żeby przesyłka miała numer, by się nie zgubiła! Jej numer po wysłaniu od razu koniecznie wyślijcie do mnie!
  4. Książka jest do Waszej dyspozycji – możecie po niej pisać (doradzam, by używać czegoś wyraźniejszego niż ołówek), zakreślać, zaznaczać. Proszę jednak o jej poszanowanie, czyli bez gniecenia i rozrywania 😉
  5. Zostawcie w książce po sobie ślad – z przodu książki przygotuję do tego miejsce oraz wkleję małą mapkę, na której oznaczymy trasę książki – nie zapomnijcie dorysować swojego punkcika! Będę mogła sobie później powspominać! 😊
  6. Do wysyłanej paczki dorzućcie coś od siebie (herbatkę, coś słodkiego czy tym podobne przyjemności), tak by kolejnemu uczestnikowi było miło.

Zgłaszać się możecie w komentarzu pod postem tu na blogu, pod postem na IG i FB oraz w prywatnych wiadomościach na IG i FB oraz mailowo: kryminalnatalerzu@gmail.com. Kolejność uczestnictwa zapisywać będę według kolejności zgłoszeń (oczywiście później uczestnicy mogą dogadać zmiany w kolejności między sobą).

Listę uczestników zapiszę w tym poście w przeciągu najbliższego tygodnia, wtedy też książka ruszy w podróż, ale listy uczestników nie zamykam, można zgłaszać się także w trakcie trwanie book touru. Zastrzegam sobie jednak możliwość zamknięcie listy, w chwili kiedy liczba uczestników przekroczy 30 osób.
W book tourze nie będą uwzględniane osoby, które trzy razy przekroczyły terminy wysyłki książki lub trzy razy nie wystawiły opinii w moich wcześniejszych BT.


Zachęcam też do udostępniania wiadomości o book tourze na swoich profilach - wystarczy, że udostępnicie post o bt, który ukazał się u mnie na IG i FB, a także do polubienia profili wydawnictwa i moich własnych 😊


W razie pytań jestem dostępna na IG i FB oraz oczywiście mailowo.


Serdecznie zapraszam do zgłoszeń, a uczestnikom życzę przyjemnej lektury!


Podoba Ci się to, co robię?
Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

listopada 14, 2026

"Gąszcz" Robert Małecki

"Gąszcz" Robert Małecki

Autor: Robert Małecki
Tytuł: Gąszcz
Cykl: Maria Herman i Olgierd Borewicz, tom 4
Data premiery: 28.10.2026
Wydawnictwo: Literackie
Liczba stron: 408
Gatunek: powieść kryminalna
 
Robert Małecki dość szybko zdobył uznanie polskich fanów powieści kryminalnej - debiutował zaledwie dekadę temu, a trzy lata później, gdy Kryminał na talerzu rozpoczynał swoją działalność, był już znanym i cenionym autorem. Z kolejnymi latami jego popularność ciągle wzrastała - teraz jego nazwisko plasuje się w czołówce twórców tego gatunku. Zdobywca najważniejszych gatunkowych nagród literackich w końcu doczekał się w tym roku pierwszej ekranizacji - na małe ekrany zaledwie miesiąc temu trafiła “Zmora” z Magdaleną Cielecką w roli głównej. Na swoim koncie ma osiemnaście powieści, część z nich przypisana jest do cykli kryminalnych, część to powieści oddzielne. “Gąszcz” akurat zalicza się do tych pierwszych - to część historii Marii Herman i Olgierda Borewicza, policjantów z bydgoskiego archiwum X. Po raz pierwszy czytelnik mógł z nimi spotkać się w “Wiatrołomach” z 2022 roku (recenzja - klik!), pierwszej książce autora, jaka ukazała się w Wydawnictwie Literackim, które od tego czasu zdołało wznowić większość jego wcześniej wydanych powieści - brakuje dosłownie dwóch do kompletu. Po “Wiatrołomach”, “Urwisko” (recenzja - klik!) i “Zapadlina” (recenzja - klik!) zostały wydane w odstępie rocznym, na “Gąszcz” przyszło nam jednak czekać dwa razy dłużej. Na szczęście każdy z tomów można czytać od pozostałych niezależnie!
 
W sierpniu 2009 roku w Chełmnie doszło do zaginięcia - młody biznesmen Dawid Wróblewski po telefonie od żony z informacją, że właśnie zaczyna rodzić, wychodzi z firmy, by udać się do szpitala. Jednak nigdy tam nie dociera, a ślad po nim się rozpływa… Pewne jest tylko, że jego auto uległo wypadkowi tuż przy lokalnym lesie, który jednak wcale nie znajdował się na drodze do szpitala. Teraz, siedemnaście lat później sprawa trafia na biurka Marii Herman i Olgierda Borewicza, znanego bydgoskiego duetu zajmującego się rozgrzebywaniem starych spraw. Wygląda na to, że i przy niej mają szansę coś w końcu ruszyć - właśnie w systemie pojawił się ślad, linie papilarne kogoś, kogo odcisk znaleziono wtedy na masce samochodu zaginionego. Nawet jeśli to nie on zabił mężczyznę, to chyba musi coś wiedzieć? Skoro przez tyle lat wolał zachować milczenie, szanse na to, że wniesie do sprawy coś nowego, są naprawdę duże. Jednak już na początku tej sprawy wszystko idzie inaczej niż powinno - Maria ze złamaną ręką i prywatnymi problemami z rodziną partnera na głowie i Olgierd, który nadal uparcie nie chce przyznać się do seksoholizmu, nie są odpowiednio skupieni, by uniknąć błędów. A te przecież mogą kosztować kogoś życie.
 
Książka rozpisana jest na prolog i osiemdziesiąt dwa krótkie rozdziały, z czego ostatnie dwa stanowią epilog z akcją oddzielną od wydarzeń właściwych o kilka miesięcy. Właściwa część akcji rozgrywa się na początku roku 2025 i ułożona jest w porządku chronologicznym - jedyne przeskoki w czasie wynikają z formy narracji: historię poznajemy z dwóch perspektyw, Marii i Olgierda w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego, więc kiedy jedna sytuacja przedstawiona jest z dwóch perspektyw, to jasny jest przeskok czasowy postaci, która opisuje ją w drugiej kolejności. Styl powieści jest uważny, spokojny, dopracowany - czuć w nim, że autor przywiązuje dużą wagę do użytych słów, którymi posługuje się w sposób elokwentny, a równocześnie bardzo naturalny. Ani przez chwilę lektura nie daje wrażenia sztuczności, a nie jest to przecież łatwy do osiągnięcia efekt w sytuacji skrajnych emocji, na których oparta jest spora część tej historii. Dzięki temu książkę czyta się lekko i płynnie, łatwo jest się w nią wczuć.
 
W serii z Marią Herman i Olgierdem Borewiczem bardzo ważne są główne postacie. Choć każdy tom przedstawia osobną zagadkę kryminalną, a równocześnie opisuje bohaterów tak, że czytelnik nie będzie czuł braków bez względu na to, za który tom złapie na początek, to jednak w każdym z tomów prywatne rozterki postaci są tak samo ważne jak zagadka kryminalna. Dlaczego? Gdyż w obydwu przypadkach autor podjął się stworzenia kreacji skomplikowanych, uwikłanych w nałogi, które albo jeszcze w polskiej prozie kryminalnej się nie pojawiły, albo jeszcze nigdy nie były oddane w tak realistyczny sposób. Maria uzależniona jest od hazardu, choć czytelnik od początku zna ją jako hazardzistkę już niepraktykującą. Nie znaczy to jednak, że hazard nie jest nadal w jej życiu obecny - bohaterka każdego dnia zmaga się z konsekwencjami tego, co w ciągach hazardowych robiła, a nawet jeśli sama sobie to wybaczyła, to jej bliższe i dalsze otoczenie jeszcze niekoniecznie. W “Gąszczu” przez nawarstwianie problemów, jej potrzebę pokazywaniu światu, że jest silna i potrafi pomóc nie tylko sobie, ale też innym, ładuje się w kłopoty, które znowu mogą zaważyć na jej dalszym życiu… Nie inaczej jest z Borewiczem, który jednak znajduje się w dużo wcześniejszej fazie uzależnienia w stosunku do Marii - Borewicz jest seksoholikiem, który ciągle do nałogu się nie przyznaje. Zatem rozdziały mu poświęcone są nieraz trudne do zniesienia - jego podejście do seksu, to, jak krzywdzi swoich najbliższych i kompletnie tę krzywdę wypiera, wprowadza w głowie czytelnika nie lada mętlik.
„Żadne racjonalne argumenty nie mogły wygrać z przemożnym życzeniem śmierci dla tego, kto sprawił, że chwilowa namiętność okazała się silniejsza od więzów miłości.”
Autor świetnie radzi sobie również z relacją tej dwójki postaci, których łączy nie tylko partnerstwo zawodowe, ale też dziwna forma przyjaźni. Obydwoje niespecjalnie potrafią ze sobą szczerze rozmawiać, choć raczej brak szczerości nie wynika z braku zaufania, a z braku chęci przyznania się przed samym sobą do problemu. Mimo to obydwoje mogą na siebie liczyć, stają za partnerem murem, świetnie sprawdzają się też jako duet śledczych, który większą część pracy opiera na dedukcji. Bardzo podoba mi się to, jak wiele miejsca poświęca autor, by dokładnie oddać zawiłości ich relacji i w jak naturalny, a zarazem precyzyjny sposób to robi. To kolejny punkt, który mocno tę serię spośród innych wyróżnia.
 
A co z samą sprawą kryminalną? Prowadzona jest w klasycznym tonie i w spokojnym tempie. Kolejne tropy biorą się z rozmów ze świadkami, z dociekliwości śledczych i ich wspólnej dedukcji, która w zaledwie niewielkim stopniu poparta jest nowymi technologiami. Początkowo może wydawać się, że nie przyciąga ona odpowiedniej ilości uwagi ze względu na prywatne wątki śledczych, jednak wraz z biegiem lektury to wrażenie się rozmywa, problem w tym, że sprawa jest tak enigmatyczna, że wraz z Marią i Borewiczem mamy wrażenie, że nie do końca jest się o co w niej zaczepić. A jednak kropla drąży skałę i tak też jest w tym przypadku - w końcu pojedyncze puzzle zaczynają wskakiwać na swoje miejsce. Choć niektóre z nich udało mi dopasować się samodzielnie, to jednak pełny obraz sprawy jest zaskakujący, a równocześnie poruszający.
 
Bo to jeden z tych kryminałów, w których wydźwięk i tematy, jakie z biegiem fabuły porusza, są bardzo istotne. To powieść o dobrych intencjach, których realizacja przyjmuje obrót najgorszy z możliwych. Czasami to brak działania staje się przyczyną katastrofy, czasami wręcz odwrotnie - potrzeba działania prowadzi do zguby. Jak to rozgraniczyć? Jak odróżnić, kiedy interwencja jest konieczna, a kiedy trzeba pozostawić sprawy swojemu biegowi? Na te pytania nie ma jednoznacznych odpowiedzi, podoba mi się jednak, że autor stawiając je, przedstawia czytelnikowi bardzo zdrowe podejście do życia zgodne ze stoicką filozofią.
„Niekiedy dobre chęci sięgają szczytów zła.”
Podsumowując, jak na swoje rozmiary, “Gąszcz” jest powieścią bardzo rozbudowaną, szczególnie pod kątem psychologicznym - kreacji pojedynczych postaci, ich relacji, ale też po prostu psychologii zbrodni. To powieść dla czytelników, którzy szukają w kryminałach czegoś innego niż czystej rozrywki i po prostu dynamicznej fabuły - “Gąszcz” porusza głębokie struny emocji, nie przynosi łatwych odpowiedzi, a wręcz odwrotnie, podsuwa mocno niewygodne pytania, nad którymi sami powinniśmy się pochylić. Tak samo jak poprzednie tomy, tak i ten mocno akcentuje problem nałogów, uzależnienia, uświadamia, jak wygląda codzienność na kilka różnych etapach uzależnienia, które w literaturze nie zostało jeszcze odpowiednio przedstawione, bo przecież nie chodzi o alkohol czy narkotyki. To dojrzała powieść kryminalna, ujęta tak, by faktycznie coś znaczyć. Bardzo ją za to szanuję!
 
Moja ocena: 8/10
 
Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Literackim.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 
(z punktami z Klubu Mola Książkowego do 100% taniej) 


Podoba Ci się to, co robię?
Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

listopada 13, 2026

"Świeca szeptuchy" Paulina Ziarko

"Świeca szeptuchy" Paulina Ziarko

Autorka: Paulina Ziarko
Tytuł: Świeca szeptuchy
Data premiery: 28.10.2026
Wydawnictwo: Mova
Seria: Mroczne Podlasie
Liczba stron: 328
Gatunek: fantastyka
 
Zanim na półki księgarskie trafiła pierwsza książka z nazwiskiem Pauliny Ziarko na okładce, autorka debiutowała na polskim portalu ze strasznymi historiami MisteryTV, gdzie w wersji audio zamieszczane są opowieści oparte o miejskie legendy. Pierwszy raz jej historia ukazała się tam w 2020 roku i od tego czasu jej historie publikowane są tam systematycznie, jednak tym dziełem, które przyciągnęło największą uwagę odbiorców była seria Świeca Szeptuchy - powstały dwa sezony po kilka odcinków. Na podstawie tych nagrań pięć lat później powstała rozbudowana wersja historii, która została wydana jako książka, trzeci tytuł serii Wydawnictwa Mova Mroczne Podlasie (pozostałe książki – klik!).
Paulina Ziarko jednak na rynku książki pojawiła się już wcześniej - w 2022 roku wydała dwa tomy urban fantasy przy wsparciu Ridero, a w latach 2024-2025 w Wydawnictwie Nocą ukazały się dwa tomy serii Kroniki Medium, które sklasyfikowane zostały jako thriller paranormalny. Autorka od dzieciństwa zafascynowana jest gatunkiem horroru i szeroko pojętym folklorem.
 
Dezyderiusz Talent jest dziennikarzem internetowym, który został poproszony o to, by odnaleźć Michała Głowackiego, dalszego członka jego rodziny pochodzącego z małej podlaskiej wioski Niców. Michał powinien przebywać teraz w Krakowie, gdzie uczęszcza do liceum, jednak wszystko wskazuje na to, że nikt nie widział go od czasu, gdy opublikował w sieci krótki wpis o swojej wizycie w opuszczonej (nawiedzonej?) wiosce pod Nicowem. Dez pierwszych informacji szuka w jego szkole, gdzie trafia na dziwną 11-latkę, która od tej pory zamierza mu towarzyszyć. Już razem jadą do przyjaciół Michała, którzy od kilku dni również w szkole się nie pojawili. Po dotarciu do domu jednego z nich okazuje się, że chłopiec został nawiedzony, a tym, co jeszcze trzyma go przy życiu, jest świeca, która właśnie w jego rękach dogasa… Ta świeca, jak i opuszczona wioska, mają coś wspólnego z legendą o szeptuchach, które zboczyły na ciemną stronę mocy, i które teraz w postaci zjaw czyhają na naiwniaków, dzięki którym będą mogły wrócić do żywych… Talent, by dojść do sedna tej sprawy, wraz z nastoletnią Łucją wyrusza na Podlasie, gdzie przyjdzie mu stoczyć niejedną morderczą walkę z istotami nadprzyrodzonymi. Czy to pozwoli mu odkryć i złamać klątwę parających się czarną magią szeptuch?
„Sądzisz, że ktoś, kto para się czarną magią, od razu musi być potworem? Może inaczej: nie każdy jest podatny na zło. Sama powiedziałaś, że nie wszystkie szeptuchy zdeprawowało po stworzeniu świecy.”
Książka podzielona jest na trzy tytułowane części (w wersji papierowej książki oddzielone klimatyczną grafiką płonącej świecy) składające się w sumie na 23 rozdziały, z których część dzielona jest na krótsze fragmenty. Historia prowadzona jest w narracji pierwszoosobowej czasu przeszłego przez Deza, który spisuje ją w formie opowieści (kilkukrotnie o tym wspomina, często w kontekście, że musi przerwać pisanie). Mimo to uwaga narratora nie skupia się na jego wewnętrznych przeżyciach i emocjach, a na tym, co dzieje się wokół niego, jest więc zapisem zdarzeń, a nie odczuć. Książka pisana jest krótkimi zdaniami, a język w niej użyty, jest codzienny, potoczny, często pojawia się dosadne słownictwo i przekleństwa.
 
Opowieść prowadzona przez Deza rozgrywa się w przeciągu kilku miesięcy w porządku chronologicznym. Jednak niektóre rozdziały są wtrąceniami, retrospekcjami z przeszłości bohatera, pojawia się też sporo opowieści i legend przytaczanych przez inne postacie, które mają na celu uzasadnić zdarzenia, których Dez właśnie teraz doświadcza. Akcja powieści toczy się szybkim tempem, raz po raz bohater natyka się na kolejne zjawy, z którymi toczy bój, a autorka czytelnika w takich przypadkach nie oszczędza - opisuje dokładnie całą makabrę.
„(...) wciąż zaskakuje mnie ludzka brutalność w celu osiągnięcia czegoś eterycznego.”
Bazą opowieści wydaje się mitologia słowiańska i nie tylko - pojawia się wiele wątków uniwersalnych z magią związanych (sama dopatrzyłam się kilku motywów, z których skorzystała też np. Rowling w budowaniu historii Harry’ego Pottera), jest więc tu sporo zaklęć, klątw, tarcz ochronnych i upiorów przywoływanych zza światów. Tytułowa świeca pełni rolę jednej z barier, która ma trzymać zło z daleka - biada, kiedy świeca zgaśnie. Motyw szeptuch jako kobiet leczących ziołami i zaklęciami jest jednak mało wykorzystany, bardziej historia skupia się na szeptuchach, które przeszły na złą stronę mocy i ich niecnym planie, które za pośrednictwem naiwnych ludzi nawet martwe zamierzają wprowadzić w życie.
„To się nigdy nie skończy, dopóki będą istniały półgłówki wydurniające się z czymś, czego nie rozumieją. Ten cały morderczy cykl na pewno zaczął się kiedyś niewinnym przywoływaniem duchów.”
Postacie w powieści mają swoją funkcjonalność - raczej nie pojawiają się, by wyrazić jakieś emocje, pokazać charaktery, czy wymusić na czytelniku refleksję. Są po to, by pchnąć akcję do przodu. Jako że Dezyderiusz rusza w podróż, potrzebni są mu towarzysze - pojawia się więc nastolatka, później pisarka, kościelny i kilka bardziej magicznych postaci. Jego towarzysze są po to, by mu pomóc - doradzić, wesprzeć odpowiednim atrybutem, który pozwoli mu bronić się przed zjawami, ale też, by we właściwym momencie opowiedzieć historię, dzięki której bohater jest w stanie odpowiednio na kolejne spotkania ze zjawami reagować i obmyślać plan, jak utrzymać duchy za kurtyną rozgraniczającą dwa światy. Oczywiście nie brakuje też postaci, które tylko podszywają się pod te dla Deza pożyteczne, a które tak naprawdę mają w stosunku do niego złe zamiary. Dezyderiusz, jako postać odpowiednio dopasowuje się do historii, w pewien sposób się zmienia, jednak jest to po prostu zmiana doświadczenia i umiejętności.
„(...) pomaganie nie zawsze jest dobre. Trzeba znać umiar, nawet w tym. Należy znać swoje granice, bo w końcu dobroć zostaje wykorzystana przez tych, którzy chcą ją zmienić w zło.”
Autorka często sięga po motyw snu, wizji, przez co rzeczywistości tej historii się nawarstwiają - w pewnym momencie trudno stwierdzić, czego Dez doświadcza naprawdę, a co jest wizją senną dyktowaną przez demony. Czasami historia przybiera oniryczny charakter, nie jest on jednak utrzymany w stylu subtelnej grozy, a raczej psychodelicznych wizji, mocnych wynaturzeń, które momentami przyjmują karykaturalne formy.
 
“Świeca szeptuchy” jest więc książką skierowaną na konkretnego, dość wąskiego grona odbiorców - fantastyki z wątkiem folkloru słowiańskiego, w którym przenika się akcja z bardzo obrazowo opisywaną makabrą. Oparta jest o typowy motyw bohatera z misją przeciwstawienia się złym mocom, który, żeby ją wypełnić, musi zdobyć sprzymierzeńców. Historia kojarzy mi się więc z filmami i grami fantasy, to taka mocno pokręcona, krwawa opowiastka dla dorosłych, w której pojawiają się zjawy, wiedźmy i inne strzygi. Jako czytelnik kompletnie się takiego rodzaju powieści po tej książce nie spodziewałam i nie mogę powiedzieć, bym znalazła w niej coś, co by mnie zainteresowało - nie ma w niej absorbującej intrygi czy dusznego klimatu grozy, nie ma pogłębionej psychologii postaci czy głębszych refleksji, ani też ciekawostek z zakresu ludowych wierzeń, które mogłyby rozszerzyć moją wiedzę. Dla mnie nie jest to więc książka, która stanowiłaby jakąś wartość, dlatego kluczowe jest, by trafiła do odbiorcy, który po prostu takie opowiastki lubi - bo przecież takie historie od lat czy to w książkach, czy na ekranie powstają.
 
 
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Mova.

Dostępna jest też w abonamencie 


Podoba Ci się to, co robię?
Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!