"Śmierć w cieniu wulkanu" Przemysław Nowakowski

Autor: Przemysław Nowakowski

Tytuł: Śmierć w cieniu wulkanu

Data premiery: 20.05.2026

Wydawnictwo: Chmury

Liczba stron: 432

Gatunek: kryminał obyczajowy / sensacyjny

 

Przemysław Nowakowski to polski dziennikarz, dramaturg, scenarzysta filmowy i telewizyjny, który pracował przy tak głośnych tytułach jak Katyń, Bez tajemnic, Pakt, Kruk, Belfer III. Prowadził audycję radiową i program telewizyjny, brał udział w wielu filmowych festiwalach. Teraz postanowił poszerzyć krąg swojej działalności - napisał powieść. “Śmierć w cieniu wulkanu” to jego debiut kryminalny, w którym w nie do końca poważnej formie korzysta ze swojego zawodowego doświadczenia, oferując czytelnikowi dobrą zabawę. W końcu historia toczy się na Teneryfie w czasie karnawału! Nie brakuje w niej jednak mimo wszystko kilku gorzkich, znanych nam z prozy codzienności nut.

 

Uciekając przed polską zimą, Julia, Wojtek i ich dwie kilkuletnie córeczki wybierają się na dłuższy pobyt na Teneryfie. Mogą na to sobie pozwolić - Wojtek pracuje w dużej korporacji, która takie wyjazdy umożliwia, Julia przede wszystkim zajmuje się dziećmi. Może ten wyjazd poprawi też ich relacje małżeńskie? Ostatnio, od chwili, gdy urodziły się dziewczynki, ewidentnie przytłoczyła ich proza codzienności. Jednak nie wszystko idzie po ich myśli - Wojtek niedługo po przyjeździe musi wracać do kraju, a Julia trochę z nudów, a trochę dla zmiany towarzystwa, wplątuje się w dziwną relację z nowo poznaną rodaczką Kingą i jej przyjacielem Grajkiem. Ich wspólna noc jednak nie kończy się tak, jak tego oczekiwała, a kolejnego dnia okazuje się, że tuż przy klifie Grajek został znaleziony martwy… Czy to dziwny zbieg okoliczności, że dwa dni temu w tym samym miejscu została znaleziona inna martwa imigrantka bez palca u nogi? Lokalna policja w postaci przystojnego Orestesa musi się temu przyjrzeć.

„Ogień symbolicznie zakończy czas zabawy i przekraczania wszelkich norm przyzwoitości, przywróci zwyczajność powtarzających się dni i ponure widmo skacowanych poranków. Czyli życie."

Książka rozpisana jest na prolog, 24 rozdziały i epilog. Prolog i epilog tworzą swoistą klamrę zarówno w brzmieniu, jak i miejscu, w którym toczy się ich akcja - początkiem i końcem jest lotnisko. Rozdziały, choć każdy liczy po kilka-kilkanaście stron, dzielone są na krótsze scenki, przez co komfort lektury jest zachowany. Narracja powieści prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z perspektywy kilku postaci, a język, jakim narrator się posługuje, dopasowany jest do każdej z nich, co szczególnie wyraźnie widać w dialogach. Zdania są proste, są nośnikiem historii, a nie celem same w sobie. Dialogów jest sporo, wypadają przyjemnie naturalnie, choć momentami autor bawi się konwencją gatunku. Opisy przede wszystkim skupiają się na oddaniu kultury i różnorodności wyspy, na której, jeśli wierzyć autorowi, jest sporo Polaków.

„- (…) Spróbuję wyciągnąć wilka z lasu, ale ty, Czerwony Kapturku, postaraj się, kurwa, mieć dla niego koszyczek!"

Cała historia zaczyna się w obyczajowych tonach - poznajemy Julkę, która gdzieś w drodze pomiędzy małżeństwem a macierzyństwem zagubiła samą siebie. Czuje, że teraz z Wojtkiem niewiele ją łączy, że ani on, ani ona sama nie troszczą się o jej potrzebę bycia zauważoną i docenianą zarówno jako osoba, jak i kobieta. Przyjazd na wyspę zmienia perspektywę - Julia otwiera się na innych, zaczyna szukać możliwości spełnienia się gdzie inaczej. Mam więc nieodparte wrażenie, że w tej historii kryminał, cała ta otoczka z intrygą, w którą wplątuje się Julia z mężem, jest pretekstem do pogadania o związku, o tym, jak trudno tak na co dzień dbać o więzi, które są dla nas oczywiste, bo przecież najbliższe. To proza codzienności, to zaniedbanie, którego dopuszcza się wielu z nas. Czy jednak w tym wszystkim da się odnaleźć na nowo?

„Czy to jest już kryzys, czy tylko zmęczenie? A może w ogóle już po wszystkim?"

By to zrobić, potrzebna jest zmiana. I tu kryminał przejmuje ster. Kryminał bogaty w wątki obyczajowe, romansowe i sensacyjne, z intrygą, która dobrze wykorzystuje różnorodność kulturową wyspy, jak i okres, w którym toczy się akcja powieści. Wątków romansowych jest sporo, autor nie ucieka od seksualności swoich postaci, jednak nie są one w historię wpisane po to, by zapełnić jakąś dziurę - każdy jeden ma swoje uzasadnienie fabularne, każdy pojawia się w historii w konkretnym celu. Nie są też opisywane bardzo dosłownie, co mnie samą ucieszyło. Całą intrygę warto potraktować z przymrużeniem oka - autor zdaje bawić się konwencją gatunku nie tyle literackiego, co telewizyjnego, w której detale fabularne mogą się trochę ponaciągać do efektu, jaki autor chce osiągnąć. W historię wplecione są wątki wręcz lekko komediowe, które dobrze wpisują ją w karnawał, w czasie którego toczy się akcja powieści. Mimo sięgania po różne motywy i chwilowe oderwanie od realności, wielowątkowa intryga jest spójna, a finał przynosi zaskakująco gorzkie refleksje. Całość toczy się w filmowej otoczce, praktycznie każdą scenę w swojej wyobraźni widziałam tak, jakbym oglądała serial.

„"Ludzie Magellana płynęli, żeby odkrywać świat. Mieli przed sobą cel. A surferzy pływają tam i z powrotem, zupełnie bez celu!” Ten sport wydał się policjantowi alegorią współczesnego świata. Wymaga dużo wysiłku i umiejętności, ale do niczego nie prowadzi. Jest jakby kręceniem się w kółko po własnych śladach."

Same kreacje postaci nie są specjalnie rozbudowane, choć każda ma w sobie coś specyficznego, coś tylko swojego. Za to wyspa przyciąga uwagę. Jej klimat, jej różnorodność kulturowa, zderzenie wieloletniej tradycji ze współczesnym przemieszaniem przebywających tam różnych narodowości są zaznaczane tak naprawdę na każdym fabularnym kroku. Nie bez znaczenia jest też czas akcji, karnawał, czyli czas zabawy, czas rozluźnienia, w którym zachowania normalnie nieakceptowalne są jak najbardziej usprawiedliwione. To dobrze współgra z tą nie do końca poważną intrygą kryminalną, ale też i zmianą, jaka zachodzi w Julii, która w końcu wyrywa się z ram, w które we własnej codzienności się wtłoczyła.

„Julię zdziwiła wizyta starej kobiety w rozrywkowym barze. W jej kraju rzadko dochodziło do takich dysonansów. W Polsce starzy ludzie po prostu nie chodzą tam, gdzie nie pasują, a ponieważ nie ma miejsc, do których by pasowali, przeważnie nie chodzą nigdzie. W Hiszpanii jest jednak inaczej. Społeczeństwo jest znacznie bardziej inkluzywne, jeśli chodzi o integrację pokoleń."

Przyznam szczerze, że do polskich kryminałów, których akcja toczy się na gorących wyspach, czy w ogóle poza granicami naszego kraju, nauczona doświadczeniem podchodzę z pewną ostrożnością. W wypadku książki Przemysława Nowakowskiego “Śmierć w cieniu wulkanu” zostałam jednak pozytywnie zaskoczona - autor z rozmysłem podszedł do miejsca, z szacunkiem do jego tradycji i różnorodności kulturowej mieszkańców. Na tej bazie zbudował obyczajowo-sensacyjną intrygę, której celem jest przede wszystkim dobra zabawa, choć i jej nie brakuje głębi - pod nią skrywają się trudy relacji, które nieraz dają nam w kość w prozie codzienności. W tekście czuć zacięcie autora jako scenarzysty telewizyjnego - muszą być wątki dynamiczne, romansowe, muszą być nieco przerysowane postacie - jednak całościowo wszystko się ze sobą dobrze zgrywa, wszystko do siebie pasuje. A czy nie to przy debiutach jest tak naprawdę ważne? Wygląda mi to na przyjemny, wakacyjny pomysł, który w formie powieści ma czytelnikowi przynieść kilka godzin przyjemnej, odrywającej od rzeczywistości rozrywki. I w tej funkcji spełnia się naprawdę dobrze!

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Chmury.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Jeszcze nie teraz" Artur Żurek - patronacka recenzja premierowa

Autor: Artur Żurek

Tytuł: Jeszcze nie teraz

Cykl: Koło śmierci, tom 1

Data premiery: 03.06.2026

Wydawnictwo: Dolnośląskie

Liczba stron: 368

Gatunek: kryminał

 

Artur Żurek to psycholog, który przez wiele lat pracował dla dużych firm doradczych i międzynarodowych banków, jednak sześć lat temu zmienił profesję - zaczął pisać książki, których teraz ma już osiem na koncie. Z urodzenia wrocławianin, mieszka teraz w Warszawie, ale jego najnowsza książka jest powrotem do znanych mu z młodości miejsc - i to na dwóch poziomach! Po pierwsze, akcja powieści rozgrywa się we Wrocławiu, po drugie, to pierwsza książka autora wydana w Wydawnictwie Dolnośląskim, które choć z Poznania, ma we Wrocławiu swój oddział. “Jeszcze nie teraz” to również nieco inna książka od tych, z jakich sama tego autora znam do tej pory, początek nowej serii pt. Koło śmierci.

 

Wrocław, 29 lipca. Czterdziestokilkuletni Roman Zawada przeżył ogromny wstrząs. Po powrocie do domu odkrył zwłoki swojej żony, na co zareagował bardzo impulsywnie - zapisał list, chciał i siebie pozbawić życia. Jednak przeszkodziła mu w tym policja, którą wezwał któryś z sąsiadów. Teraz Roman ucieka, zdeterminowany, by nie dać się złapać i aresztować, bo jest pewny, że to jego oskarżą o zabicie Ireny, a przecież ktoś musi złapać prawdziwego mordercę. Tylko jak to zrobić? Jest tylko jedna osoba, która może mu pomóc.

Niewiele później emerytowany policjant Bronis dowiaduje się o sprawie. Owładnięty starą obsesją w morderstwie doszukuje się punktów wspólnych z falą zbrodni, jakie lata temu przysporzyły mu kłopotów. Czy teraz ta sprawa, okaże się tą, dzięki której będzie mógł ukoić swoje wyrzuty sumienia?

“- (...) chyba w tym momencie zrozumiałem, że nie mogę się po prostu zabić. Jeszcze nie mogę, nie teraz.

- Dlaczego?

- Bo ktoś musi znaleźć człowieka, który ją zabił.”

Książka rozpisana jest na 43 kilkustronicowe, numerowe rozdziały pisane z perspektywy kilku postaci: Romana, Bronisa, policji i prokuratorki, jak i przyjaciółki Romana, Kaliny. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego przez narratora wszechwiedzącego, który z łatwością wchodzi w głowy postaci i przytacza ich myśli zaznaczając je cudzysłowem. Książka zatem jest obrazem nie tylko tego, co się dzieje, ale także dylematów i wątpliwości, jakie zachodzą w psychicznej warstwie postaci. Styl powieści jest tą narracją dyktowany, zdania najczęściej są krótkie, pełne znaków zapytania, dosłownych i domyślnych. Język, jakim autor się posługuje, jest prosty, ale też nie stroni od specjalistycznego nazewnictwa przede wszystkim w warstwie policyjnej, co oczywiście jest odpowiednio tłumaczone - jeśli nie wynika to z narracji, to zawsze można znaleźć wyjaśniający przypis. Szkoda tylko, że tym razem korekta wydawnictwa przeoczyła pewien fragment - w jednej scenie dwa razy pomylone jest imię postaci, nie wpływa to jednak na odbiór całościowy powieści, bo pomyłka jest oczywista, a czytelnik dobrze wie, o kogo chodzi. Całość czyta się płynnie, choć przez te myśli postaci w cytatach nieco inaczej niż wszystkie.

“(...) każdemu, no może zdecydowanej większości z nas, zdarza się powiedzieć, że chce kogoś zabić. (...) Na szczęście przeważnie są to słowa, za którymi nie idą czyny. Są tylko wentylem bezpieczeństwa dla wzbierających emocji. Jednak może zdarzyć się coś, co spowoduje, że zapomnimy o wartościach, normach kulturowych i prawnych. Potem sąsiedzi mówią “taki był spokojny, kto by się spodziewał”.”

Zresztą i intryga powieści prowadzona jest inaczej niż w większości powieści kryminalnych. Opisana jest z dwóch stron: policji oraz Romana, który w ich oczach jest sprawcą, a tak naprawdę sam sprawcy szuka. Przez to, że skupia się mocno na wnętrzu postaci, w warstwie fabularnej nie jest dynamiczna, raczej przez sporą część fabuły czytelnik może odnieść wrażenie, że obydwie strony prowadzące swoje śledztwa robią tak naprawdę niewiele. Autor tworząc intrygę mocno bazuje na wątkach obyczajowych i psychologicznych, w który wewnętrzne przeżycia są po prostu ważniejsze od czynów. Niemniej jednak akcja prowadzona jest z uwagą, a sam finał daje bardzo mocno efekt, zmienia całą perspektywę i sprawia, że na powieść trzeba spojrzeć na nowo, pod całkowicie innym kątem. To świetny zabieg, który znacząco zmienia odbiór powieści.

“Każdy scenariusz jest możliwy, różni je tylko poziom prawdopodobieństwa, który szacujemy na podstawie innych przypadków, osobowości, historii chorób i tym podobnych. Im więcej danych, tym lepsze przewidywanie.”

Mimo skupienia na wewnętrznej warstwie postaci tak naprawdę nawet po skończonej lekturze trudno ocenić je jednoznacznie. Niewiele z nich tak naprawdę da się lubić, wiele jest egoistów, dla których nie liczy się prawda, a własny dobrobyt. Czy właśnie w takim świecie teraz żyjemy? Szybkich osądów, w których znalezienie zamknięcia sprawy jest ważniejsze od odkrycia niewygodnej prawdy? Są tu postacie, których częściowa motywacja pozostaje dla czytelnika tajemnicą, są jednak i takie, które powody swoich decyzji jasno sygnalizują. Roman to psycholog, który postawiony w sytuacji granicznej, traci umiejętność logicznego, jasnego myślenia. Szok i rozpacz po stracie żony przekształca w potrzebę działania, uzyskania sprawiedliwości, a równocześnie potrzebuje wsparcia, bliskości, kogoś, kto będzie go wspierał. Tą rolę przybiera jego przyjaciółka Kalina, która dzieli z nim zawód - obydwoje są psychologami, znają się jeszcze z czasów studiów. Czy takim postaciom nie powinno być łatwiej dojść do sedna sprawy?

“Tak popularne w mediach profilowanie to w rzeczywistości wnioskowanie na podstawie zachowania. Przecież ja to robię na co dzień, tylko brak mi podstaw, jak odczytywać zachowania w tracie popełniania przestępstwa i po nim. Może wystarczy logika? Nie, wtedy każdy w miarę inteligentny czytelnik kryminałów i blogów psychologicznych mógłby być profilerem.”

Autor rozwiewa złudne nadzieje, poza krótkimi epizodami, odbiera im własną sprawczość przerzucając ją na kogoś innego, na Bronisa, który na emeryturze wymknął się w końcu ze społecznych i zawodowych oczekiwań, choć nie pozbył się wraz z nimi wyrzutów sumienia, które na nowo każą mu wplątać się w aktualne śledztwo. Bronisowi towarzyszy Cywil, psi przyjaciel, który jako jedyny jest pozytywną postacią tej powieści - jego przywiązanie do Bronisa, umiejętność wyczucia nastroju są rozczulające.

“Wszyscy działamy tak, jak nam wbito do głowy. On skacze, wykonuje zadanie, a ty dzielisz włos na czworo, zanim cokolwiek zrobisz, i przez to drepczesz w miejscu.”

Poprzez postawienie postacie w niecodziennych, budujących wiele dylematów moralnych sytuacjach, autor zadaje pytania o naturę miłości, przyjaźni, bliskości. Zastanawia się nad pojęciem zdrady, nad jej psychologicznym aspektem i stawia pytania, które są bazą wszystkich thrillerów psychologicznych: jak dobrze znasz osobę ci najbliższą? Nawet ktoś, kto zna się na psychice człowieka, biorąc udział w zdarzeniach, może łatwo się w tym galimatiasie kłamstw i niedopowiedzeń pogubić.

“- My ich nie zdradziliśmy - zaprotestował.

- Dlatego że nie spaliśmy ze sobą? Nie bądź śmieszny. Komu powierzaliśmy marzenia, strachy i lęki, z kim się dzieliliśmy problemami i radościami? Z nimi?”

Artur Żurek w “Jeszcze nie teraz” stawia swoich bohaterów w kryzysowej sytuacji. Oczywiście najtragiczniejszą postacią jest Roman, psycholog, który w zderzeniu z doświadczeniem granicznym, traci głowę. Który chce działać, ale nie do końca potrafi, przez co pozostaje w strefie statycznej powoli przyzwyczajając się do swojej sytuacji. Bo przecież do każdej sytuacji da się przyzwyczaić, prawda? A im dłuższe przyzwyczajenie, tym trudniej z niego się wydostać. Niejednoznaczne postacie, których monologi wewnętrzne dodatkowo zaciemniają sytuację, są bazą tej powieści, w której śledztwo prowadzone jest podwójnie. W którym prawda liczy się tylko połowicznie, bo czy nie ważniejsze są prywatne potrzeby postaci? Czy właśnie w takim świecie żyjemy? To gorzkie refleksje, czasami trudne do zaakceptowania, ale czy nie są prawdziwe?

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy patronackiej z Wydawnictwem Dolnośląskim.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Zazdrościsz mi?" Agnieszka Peszek - patronacka recenzja przedpremierowa

Autorka: Agnieszka Peszek

Tytuł: Zazdrościsz mi?

Cykl: Zuzanna Kruk, tom 2

Data premiery: 03.06.2026

Wydawnictwo: 110 procent

Liczba stron: 408

Gatunek: kryminał

 

Agnieszka Peszek to najpopularniejsza polska autorka powieści kryminalnych wydawanych w ramach self-publishingu. Debiutowała w roku 2021, teraz, po pięciu latach działalności, na swoim koncie ma już ponad dwadzieścia powieści, z czego większość należy do kilku serii kryminalnych, ale też zdarzają się i pojedyncze, oddzielne historie. Seria z Zuzanną Kruk po raz pierwszy na rynku zagościła wraz z początkiem roku 2025 - wtedy to ukazała się powieść “Zabijesz mnie?” (recenzja - klik!). Teraz, po ponad roku oczekiwania, w końcu czytelnicy mogą do tej bohaterki wrócić w drugim tomie jej przygód pt. “Zazdrościsz mi?”.

 

Późna jesień 2018 roku, Warszawa. Starszy aspirant Andrzej Woźniak właśnie odwiózł aspirantkę Zuzannę Kruk na pociąg, którym ma dojechać do Juraty. Po długich namowach Zuza zgodziła się w końcu wybrać się na urlop, podczas którego faktycznie będzie o siebie dbać - spacerować, wietrzyć głowę, wdychać dobre, morskie powietrze. To dla niej nowość, ale w swojej słowności zamierza spędzić ten czas dokładnie tak jak obiecała. Jednak coś krzyżuje jej plany - podczas jednego ze spacerów natyka się na parę, która w lesie znalazła pewną ludzką część ciała… Oczywiście Zuza nie byłaby Zuzą, gdyby się w śledztwo nie zaangażowała.

W tym czasie Woźniak zaczyna dostrzegać, jak bardzo zgrał się ze swoją zawodową partnerką - jego zastępczy partner mocno działa mu na nerwy, a sprawa, jaką mają do rozwiązania, jest przecież poważna. W lokalnym przedszkolu ktoś brutalnie zamordował opiekunkę.

“Każdy dokument to historia człowieka, która zostaje w liniach i odstępach między literami.”

Książka rozpisana jest na prolog, trzy części i epilog. Każda z części podzielona jest na oddzielnie numerowe, króciutkie rozdziały, których linia fabularna składa się z dwóch czasów: teraz, podczas śledztwa z perspektywy Zuzy i Andrzeja, oraz w przeszłości, która rozpisana jest nie do końca chronologicznie, z perspektywy Artura Wieczorka. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego, a język, jakim napisana jest powieść, jest prosty i codzienny. Spora część historii, szczególnie tej toczącej się aktualnie, rozgrywa się w dialogach, które prowadzone są sprawnie. Przede wszystkim tyczy się to szybkich wymian zdań, dłuższe wypowiedzi, które mają na celu przybliżenie czytelnikowi jakichś tematów, momentami wydają się niepotrzebnie aż tak szczegółowe, na czym cierpi uwaga czytelnika. Niemniej jednak to detale, w ogólnym wydźwięku językowym książka wypada dobrze, czyta się ją bez większych potknięć.

 

Akcja powieści rozpoczyna się mocnym akcentem - już w prologu autorka doskonale buduje napięcie, tworząc wrażenie poczucia osadzenia. Kolejne rozdziały prowadzone są już z mniejszym natężeniem napięcia, co wydaje się zabiegiem celowym - uwaga czytelnika kierowana jest na inne elementy fabularne. Tempo prowadzenia akcji jest umiarkowane, autorka nie dość, że intrygę dzieli na dwie zagadki (ta tocząca się w Juracie jest pierwszoplanowa, ta w warszawskim przedszkolu drugoplanowa), to jeszcze często w tekst wplata opowiastki dygresyjne, które mają na celu uwiarygodnienie postaci jako ludzi z krwi i kości, którzy mają swoją przeszłość, którzy już sporo w życiu zawodowym i prywatnym przeżyli. Intryga kryminalna (pierwszoplanowa) rozpisana została z dużym rozmysłem, co można docenić dopiero po poznaniu jej rozwiązania - wtedy można zauważyć te sprawnie porozrzucane w tekście tropy, które mogą na nie naprowadzić. Osobiście je przegapiłam, przez co finalny twist spełnił swoje zadanie. Mimo tego, że akcja nie jest specjalnie dynamiczna, to jednak autorka potrafi utrzymać uwagę podrzucając czytelnikowi w odpowiednim momencie pomniejsze fabularne twisty.

“(...) nie ma zbrodni idealnej, są jedynie błędy, które popełniamy. Pytanie tylko, jak dużo ich jest i czy uniemożliwią one złapanie tego złego.”

Poza samą zagadką kryminalną, ważna jest przeszłość i mechanizmy psychologiczne, które doprowadziły postacie w miejsca, w których znajdują się teraz. W tych kreacjach króluje Artur Wieczorek, który w jakiś sposób z leśnym znaleziskiem jest powiązany. To postać świetnie dopracowana pod kątem psychologicznym, pozornie czarny charakter, który opowiadając nie tylko o swoich poczynaniach, ale też i doświadczeniach, jakie przyszło mu zbierać w dzieciństwie, dobrze tłumaczy dlaczego jest, jaki jest. Jego egoizm, zaczepny styl bycia są tak naprawdę osłoną, sposobem na udowodnienie światu, że on naprawdę coś znaczy. To przede wszystkim do niego odnosi się tytuł powieści, to on najczęściej w tej historii mówi o zazdrości innych w stosunku do siebie, choć tak naprawdę szybko staje się jasne, że to on budował swoje życie pod dyktando tej emocji.

 

Zresztą nie tylko Artur przyciąga uwagę dopracowaną kreacją. Równie ważni są Zuza i Andrzej. Zuza to postać oryginalna, policjantka w spektrum autyzmu, a zatem osoba, która na świat patrzy w inny sposób niż większość, na pewno w inny sposób niż Andrzej. Dlatego ich dialogi nieraz podszyte są subtelnym humorem - to, co Andrzej traktuje metaforycznie, Zuza interpretuje dosłownie, przez co co chwilę wkradają im się jakieś zaskakujące sytuacje wynikające z odmiennego rozumowania. Niemniej jednak bardzo dosłowne spojrzenie Zuzy na świat jest odświeżające - dobrze hamuje ludzkie zapędy do nadinterpretacji, przypomina, że wszystko jest dokładnie takie jakie jest, nic ponadto. Zuza jest w ogóle postacią najmocniej dopracowaną, każdy jej gest, każde stwierdzenie bardzo jasno przybliża czytelnikowi z czym na co dzień takie osoby jak ona muszą się mierzyć.

“Zuzanna Kruk zupełnie nie rozumiała idei wyjazdów, urlopu. Całym jej życiem była praca w policji. Szukanie tych złych. Pomaganie tym, którzy stali się ich ofiarami. I dobrze wiedział, że Kruk robi to nie dlatego, że pokój na świecie i sprawiedliwość stanowią jej cel życiowy. Nie, ona uwielbiała zagadki, łamigłówki i kombinowanie, a to właśnie zapewniała ta służba.”

A Andrzej? To nieszablonowy glina, bo na równi z pracą, a może i bardziej, kocha swoją rodzinę. To dobry człowiek, który przy rozstaniu z Zuzą zaczyna doceniać też wagę ich przyjaźni.

“(...) był jeden podpis. Jedno źródło. Żadnej możliwości weryfikacji, żadnego odniesienia. To jak próba rozpoznania człowieka po jednym oddechu.”

W powieści pojawia się też jeszcze jedna warta wspomnienia postać - to grafolożka Magdalena Deuar-Partyka, która istnieje w rzeczywistości. Poprzez tę postać autorka wprowadza w powieść wątek, który jeszcze w literaturze kryminalnej ograny nie został, pokazuje grafologię jako naukę, jako coś, z czego można wyczytać dużo więcej niż choćby z samego odcisku palca.

“W grafologii, tak jak w życiu, czasem największą odwagą jest powiedzieć “nie wiem”, zanim ktoś spróbuje zrobić z twoich słów dowód.”

Nie bez znaczenia dla powieści jest także samo miejsce akcji. Jurata to miejscowość nadmorska, turystyczna, która w sezonie tętni życiem, teraz jednak wydaje się praktycznie wyludniona, a zatem nadaje historii charakter małej, zamkniętej społeczności. Przez historię przewija się także wątek sztuki, który sprawnie współgra z szumem fal i chłodem polskiego morza.

 

W “Zazdrościsz mi?” Agnieszka Peszek bierze pod lupę uczucie, które bardzo szybko jest w stanie pogrążyć człowieka. Zazdrość, zawiść, ciągłe porównywanie się do innych sprawia, że człowiek traci właściwy kompas życiowy, a decyzje, jakie podejmuje, najczęściej niedługo później okazują się szkodliwe nie tylko dla otoczenia, ale i dla samego podejmującego. Nie bez znaczenia są oczywiście osobiste doświadczenia, szczególnie te wyniesione z domu. Kto tutaj tak naprawdę jest katem, a kto ofiarą? Sprawnie prowadzona opowieść współgrająca z niespiesznym tempem nadmorskiej miejscowości poza sezonem jest dopracowana w szczegółach zarówno pracy wszystkich występujących postaci, jak i detali miejsca, w którym się znajdują. Dygresyjne historyjki może i spowalniają fabułę, niemniej jednak i one są po to, by czytelnika mocniej w rzeczywistości postaci osadzić. Świetne kreacje psychologiczne, w których motywacje są potraktowane z uwagą, sprawiają, że powieść nie rozgrywa się na poziomie akcji, a na tym wyższym, emocjonalnym, w którym postacie traktowane są jak osoby, które możemy spotkać w rzeczywistości. Ba! Jedną możemy nawet spotkać naprawdę :) To niespieszna, ale ciekawa lektura, która po “Zabijesz mnie?” jeszcze mocniej przywiązuje czytelników do świetnej kreacji Zuzanny Kruk. Mimo to obydwie książki da się czytać od siebie niezależnie.

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy patronackiej z Agnieszką Peszek.

Dostępna jest też w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Nie dotykaj mnie" Andrea Camilleri

 Autor: Andrea Camilleri
Tytuł: Nie dotykaj mnie
Tłumaczenie: Monika Woźniak
Data premiery: 22.05.2026
Wydawnictwo: Noir sur Blanc
Liczba stron: 138
Gatunek: nowela / kryminał psychologiczny

 

Andrea Camilleri znany jest przede wszystkim jako twórca uroczego, kochającego dobre jedzenie sycylijskiego komisarza Montalbana, którego los rozpisany jest na ponad trzydzieści powieści i zbiorów opowiadań. A jednak zanim Camilleri stał się pełnoetatowym pisarzem, był reżyserem teatralnym i to właśnie w tym zawodzie spędził większość swojego życia. Uznawany był za mistrza klasycznej realizacji, wybitnego twórcę, który zyskał status profesora na wielu włoskich uczelniach. O tym doświadczeniu nie zapomniał, gdy przeszedł już na reżyserką emeryturę - to widać bardzo wyraźnie w jego nowelce “Nie dotykaj mnie”, która jest jedną z jego późniejszych książek. W oryginale wydana została w 2016 roku, zaledwie trzy lata przed śmiercią autora, w Polsce po razu pierwszy ukazała się dekadę później.

 

Rzym, 7 czerwca 2010 roku. Znany pisarz Mattia Todini zgłasza na policję zaginięcie swojej żony, Laury. Dwa dni temu wyjechała do ich domku położonego w niewielkiej miejscowości Gonfalone oddalonej dwie godziny jazdy samochodem od stolicy. Mężczyzna prosi o dyskretne działanie, jest zaniepokojony, jednak nie wydaje mu się, by doszło do przestępstwa. Komisarz Maurizi zaczyna więc przyglądać się sprawie - rozmawia ze znajomymi Laury, tymi aktualnymi i tymi z przeszłości, ogląda jej miejsce zamieszkania, dokumenty. Obraz, jaki się z tych kawałków wyłania, jest fragmentaryczny i niespójny. Jak to możliwe, by o jednej kobiecie krążyło tak wiele różnych, sprzecznych ze sobą opinii? Jaka Laura była, a może nadal jest, naprawdę? I co postawiło ich wszystkim w tej aktualnie kłopotliwej sytuacji?

 “Fascynowała ją sztuka aktorska. Umiejętność przemiany w kogoś innego.”

Książka rozpisana jest na króciutkie rozdziały liczące od niecałej strony do kilku, które tytułowane są datą zdarzeń, jakie przedstawiają. Historia nie toczy się do końca chronologicznie - czasami pojawiają się wspomnienia przeszłości, najczęściej w formie listów, które stają się kolejnymi kawałkami skomplikowanej układanki psychologicznej zaginionej Laury. Cała opowieść przybiera formę eksperymentalną, balansującą na granicy prozy a sztuki teatralnej - cała historia rozgrywa się poprzez dialogi, listy i artykuły prasowe. Nie ma w niej narratora, nie ma ani jednego opisu, nie ma żadnego komentarza pozwalającego ukierunkować czytelnika na odpowiedni tor. To zadanie postaci i zapisków, jakie uda im się znaleźć. Język, jakim autor się posługuje, jest bardzo staranny, literacki, czasami rozmowy przybierają formę dysput na różne tematy: poczynając od charakteru Laury na sztuce kończąc. Książkę czyta się bez potknięć, bardzo szybko, to historia do połknięcia na raz.

 

Choć postaci przez tę krótką opowiastkę przewija się sporo, to najważniejsze są trzy: Laura, jej mąż i komisarz. Laura to kreacja bardzo skomplikowana, kobieta, którą każdy z jej otoczenia oceniał inaczej. Jedni używają w stosunku do niej obraźliwych słów, inni są pełni podziwu do jej empatii i spostrzegawczości, jeszcze kolejni wyrażają obawy, co do jej zdrowia psychicznego. Jak to możliwe, że jedna kobieta miała tyle twarzy? Co nią powodowało, dlaczego w kontakcie ze światem wchodziła w tyle różnych kreacji?

“(...) te doświadczenia niczego jej nie uczą, rany nie zdążą się nawet zabliźnić, a ona już jest gotowa zacząć od nowa, rzucić się na oślep w nową pasję.”

Jej mąż, Mattia, wydaje się to akceptować. To starszy od niej dwa razy mężczyzna, który mimo jej problemów, wydaje się kochać ją nad życie. Autor przygląda się uważnie ich relacji, tworząc subtelną próbę zrozumienia dwóch artystycznych dusz.

 

Ale wykorzystuje to też od zobrazowania tego, jak działają media, które tylko czekają na newsy ze świata sławnych. Jak często ważniejsze jest szukanie sensacji, tropienie teorii spiskowych i niesprawiedliwa ocena tego, kto nie może się bronić. Jak zawsze pojawiają się kolejne osoby, które chętnie dolewają oliwy do ognia, by płomień sensacji cały czas płonął jasnym blaskiem.

 

Takiego rozgłosu stara się uniknąć komisarz Maurizi, który działa bardzo dyskretnie, który tak naprawdę nie ma podstaw do wszczęcia śledztwa, jednak persona pisarza uniemożliwia mu odmówienie przyjęcia zgłoszenia. Komisarz dobrze sobie radzi - jest cichy i uważny, bardzo profesjonalny, sprawnie kieruje się swoją intuicją. To jeden z tych, których inteligencja robi wrażenie, jeden z niewielu, który zdaje się mieć możliwość złożenia wszystkich elementów puzzli w całość. To on coraz mocniej zgłębia się w życie Laury, próbuje oddzielić to, co tylko iluzoryczne, od tego, co prawdziwe.

“- (...) proszę pozwolić, że powiem to panu otwarcie: zwrócenie się do nas z tą sprawą było pomyłką.

- A do kogo należało się zwrócić?

- Do prywatnego detektywa.

- Tego bym nigdy nie zrobił.

- Dlaczego?

- Bo miałbym wrażenie, że trywializuję całą sprawę, sprowadzam ją do banalnej historii zdrad i ucieczek.”

Mimo niewielkiej objętości, autor zdołał w historię wpleść wiele treści. To opowieść o udawaniu, samotności i pustce, której nawet miłość nie potrafi zapełnić, o własnej tożsamości i potrzebie wolności, która czasami jest tylko maską, by ukryć to, co czai się w jej cieniu. Camilleri bardzo umiejętnie łączy intrygę kryminalną i przejmujący portret psychologiczny z wątkiem sztuki teatralnej i malarstwa z sakralnym motywem, tworząc z tego niewielkiego dzieła historię głęboką i uniwersalną. Sama intryga kryminalna, mimo że zawiera tylko kilka punktów, jest pomysłowa, a jej rozwiązanie pozostawia czytelnika z wieloma pytaniami natury refleksyjnej. Każdy jej element, pozornie z resztą sprzeczny, stwarza obraz pełen ludzi, doświadczeń i spostrzeżeń, które składają się na to, kim tak naprawdę jesteśmy.

Na stu trzydziestu stronach Andrea Camilleri zawarł historię pełną, bardzo esencjonalną, w której niejednoznaczny obraz głównej nieobecnej jasno uświadamia, jak niewiele tak naprawdę dostrzegamy w innych, jak potrafimy dotknąć zaledwie powierzchni bardzo skomplikowanej istoty, jaką jest człowiek. To ciekawy eksperyment prozatorski, pomysłowy w treści, jak i swojej literackiej interdyscyplinarności. Coś dla czytelników, którzy otwarci są na niebanalne podejście, którzy szukają czegoś oryginalnego w szeroko pojętej literaturze kryminalnej.

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Oficyną Literacką Noir sur Blanc.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

Book tour ze "Spiskiem w metrze" z serii z Agatą Szajbą!

W Dniu Dziecka coś dla małych i dużych - seria, która przypomniała mi świat, jaki otworzył przede mną Harry Potter. Świat niedostępny dla normalnych dorosłych, który dostrzec mogą tylko nieliczni - najczęściej dzieci, bo przecież to one patrzą na to, co je otacza, bez filtrów, widzą to dokładnie takim, jakim jest. To seria z Agatą Szajbą, trzynastoletnią detektywką, która przeznaczona jest dla czytelników 9+, a ja nie uznaję przy niej wiekowych granic górnych - sama podczas lektury bawiłam się świetnie! 

Z okazji Dnia Dziecka puszczam więc drugi tom przygód Agaty w świat - zapraszam na book tour ze "Spiskiem w metrze"! Opisuje on zamkniętą zagadkę kryminalną, więc da się go czytać oddzielnie, jednak jest też wątek, który łączy wszystkie trzy tomy - to ten opowiadający o pewnej tajnej organizacji, która coraz mocniej frapuje Agatę... Dla tego wątku zachęcam do lektury chronologicznej, a że tom pierwszy jeszcze krąży po Polsce w book tourze, to będzie trudne, wystarczy się do niego dopisać (klik!). Seria z Agatą to powieści łączące klasykę powieści detektywistycznych z solidną dawką współczesności i dobrych wartości, które w wieku dojrzewania tak bardzo potrzebne są dzieciom, by wyrosły na pewnych siebie, pozytywnych i otwartych na świat ludzi. Więcej o obydwu tomach możecie poczytać tu (klik!). 

Zasady uczestnictwa w book tourze:

1. Książkę możecie trzymać maksymalnie 2 tygodnie od daty jej otrzymania, później wysyłacie ją dalej (adres kolejnej osoby otrzymasz ode mnie lub bezpośrednio od kolejnego uczestnika)
2. Recenzję/opinię/film (zależy gdzie się udzielacie) proszę zamieście maksymalnie do 3 tygodni od daty otrzymania książki. Oznaczcie mój blog/IG/FB oraz profil Wydawnictwa Kropka w swoim poście, wykorzystajcie któryś z hasztagów: #kryminalnatalerzu, #kryminalnatalerzupoleca, #czytajzkryminalnatalerzu, a jeśli platforma, na której publikujecie, na to nie pozwala, to po prostu wspomnijcie, że jest to książka czytana w ramach book touru organizowanego przez kryminalnatalerzu.pl. Możecie też oznaczyć autorów i autorki antologii - na pewno będą chcieli poznać Wasze wrażenia!
3. Książkę możecie wysłać pocztą, kurierem, paczkomatem – jak Wam i odbiorcy najwygodniej, ważne, żeby przesyłka miała numer, by się nie zgubiła! Jej numer po wysłaniu od razu koniecznie wyślijcie do mnie!
4. Książka jest do Waszej dyspozycji – możecie po niej pisać (doradzam, by używać czegoś wyraźniejszego niż ołówek), zakreślać, zaznaczać. Proszę jednak o jej poszanowanie, czyli bez gniecenia i rozrywania 😉
5. Zostawcie w książce po sobie ślad – z przodu książki przygotuję do tego miejsce oraz wkleję małą mapkę, na której oznaczymy trasę książki – nie zapomnijcie dorysować swojego punkcika! Będę mogła sobie później powspominać! 😊
6. Do wysyłanej paczki dorzućcie coś od siebie (herbatkę, coś słodkiego czy tym podobne przyjemności), tak by kolejnemu uczestnikowi było miło.

Zgłaszać się możecie w komentarzu pod postem tu na blogu, pod postem na IG i FB oraz w prywatnych wiadomościach na IG i FB oraz mailowo: kryminalnatalerzu@gmail.com. Kolejność uczestnictwa zapisywać będę według kolejności zgłoszeń (oczywiście później uczestnicy mogą dogadać zmiany w kolejności między sobą).

Listę uczestników zapiszę w tym poście w środę.

Książka ruszy w podróż w przeciągu tygodnia, ale listy uczestników nie zamykam, można zgłaszać się także w trakcie trwanie book toura. Zastrzegam sobie jednak możliwość zamknięcie listy, w chwili kiedy liczba uczestników przekroczy 30 osób.

W book tourze nie będą uwzględniane osoby, które trzy razy przekroczyły terminy wysyłki książki lub trzy razy nie wystawiły opinii w moich wcześniejszych BT.

Zachęcam też do udostępniania wiadomości o book tourze na swoich profilach - wystarczy, że udostępnicie post o bt, który ukazał się u mnie na IG i FB, a także do polubienia profili wydawnictwa i moich własnych 😊

W razie pytań jestem dostępna na IG i FB oraz oczywiście mailowo.

Serdecznie zapraszam do zgłoszeń, a uczestnikom życzę przyjemnej lektury!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Nie ma głupich" Harlan Coben

Autor: Harlan Coben

Tytuł: Nie ma głupich

Cykl: Sami Kierce, tom 2

Tłumaczenie: Andrzej Szulc

Data premiery: 20.05.2026

Wydawnictwo: Albatros

Liczba stron: 448

Gatunek: thriller / kryminał

 

Harlan Coben należy do czołówki światowych autorów powieści kryminalnych i sensacyjnych. Jego książki wydawane są w 46 językach, doczekały się licznych ekranizacji, kiedyś filmowych, teraz serialowych, które ukazują się systematycznie od kilku lat na Netflixie i Prime Video. Nakład sprzedanych książek przekroczył już sto milionów egzemplarzy, a poza stałą obecnością na listach bestsellerów, autor zebrał też pokaźną liczbę nagród i tytułów przyznawanych nie tylko na rynku amerykańskim, ale i zagranicznym. Książki Cobena równie popularne są w Polsce, a w roku poprzednim polscy czytelnicy w końcu po raz pierwszy mogli spotkać autora na żywo - w lutym 2025 przyjechał do Warszawy z okazji premiery trzeciej polskiej adaptacji jego książki na Netflixie.

Chwilę po wizycie w Polsce na rynku anglojęzycznym pojawiła się jego 37 powieść dla dorosłego czytelnika pt. “Nie ma głupich”, która po roku oczekiwania ukazała się również w Polsce. To drugi tom serii z detektywem Kierce’em, który w pewien sposób powiązany jest z serialem. Tom pierwszy pt. “Już mnie nie oszukasz” wydany został bowiem w 2016 roku (w Polsce w 2017) i przez kolejne dziewięć lat był powieścią z żadnym cyklem niezwiązaną. W 2024 roku jednak ukazała się jej adaptacja, w której postać Kierce’a została lekko zmieniona - to ewidentnie spodobało się autorowi tak bardzo, że i w świecie literackim zaakceptował te zmiany uwzględniając jest w kontynuacji przygód tej postaci w “Nie ma głupich”. I chyba na tym nie skończy, co sugeruje zakończenie historii otwierające furtkę dla tomu trzeciego.

 

Nowy Jork, 2025 rok. Po tragicznych wypadkach, jakimi zakończyło się ostatnie śledztwo, Sami Kierce nie pracuje już w policji. Teraz chwyta się prac dorywczych - raz jest prywatnym detektywem, by za chwilę prowadzić kurs dla amatorów śledztw kryminalnych. I właśnie podczas jednej takiej lekcji do sali wchodzi kobieta, której nie widział od dwudziestu dwóch lat. Jako to możliwe, że poznał ją od razu? Bo tak naprawdę jej wspomnienie nigdy go nie opuściło - poznał ją w podróży po Europie, w Hiszpanii, a po kilku gorących dniach w jej towarzystwie, obudził się skąpany w jej krwi. Ta historia rzuciła się cieniem na jego życiu, zmieniła plany i psychikę. A teraz okazuje się, że dziewczyna żyje? Jak to się stało, co zaszło wtedy w Hiszpanii, kim tak naprawdę jest i dlaczego przyszła, a za moment uciekła z jego zajęć? To ten temat zaprząta mu głowę w chwili, gdy dowiaduje się, że morderca jego dawnej życiowej i zawodowej partnerki wskutek błędów, jakie sam popełnił w swoim ostatnim śledztwie, wychodzi na wolność… To odpowiedni moment, by zacząć bać się o bezpieczeństwo swojej nowej rodziny.

“My, ludzie, jesteśmy zdumiewająco narcystyczni.”

Książka rozpisana jest na prolog, 32 rozdziały i epilog. Narracja prowadzona jest w pierwszej osobie czasu teraźniejszego przez Samiego, a więc styl powieści nacechowany jest kreacją tej postaci. Narrator przedstawia świat jego oczami przybierając formą ironiczną najczęściej w stosunku do samego siebie, w której można wyczuć cwaniactwo - a jednak od razu jasne jest, że to tylko osłona przed światem, poza, jaką bohater przybiera, by nie musieć brać całego życia i śledztwa, które tak prywatnie go dotyczy, całkiem na poważnie. Nieraz w swojej opowieści zwraca się do czytelników bezpośrednio, a język, jakim się posługuje, daje bardzo naturalne wrażenie, jest codzienny, swobodny, a jednak widać w nim dbałość o poprawność gramatyczną i elokwencję w doborze słów, jakich używa. Dialogi nieraz zabarwione są humorem, co jest cechą charakterystyczną w twórczości tego autora. Dzięki temu, mimo zagmatwanej zagadki kryminalnej, tekst wypada lekko, jest przyjemnie rozrywkowy.

“Obaj są wysokimi mężczyznami i kiedy stoję między nimi, wyglądamy jak wykres słupkowy przedstawiający nagłe tąpnięcie w gospodarce.”

Harlan Coben znany jest z tego, że akcję prowadzi szybko i raz po raz czytelnika zaskakuje. Nie inaczej jest w tej książce, mam jednak wrażenie, że każdy jej element jest wyjątkowo dobrze wyważony. Akcja toczy się dynamicznie, ale nie do przesady, nie dominuje nad innymi składnikami powieści. Może to dlatego, że w sposób rozwiązywania zagadki zaangażowany jest sam duch Sherlocka Holmesa? To na tej postaci Kierce opiera swój kurs dla detektywów-amatorów, z których pomocy w swoim śledztwie korzysta. A te toczy się dwutorowo, choć obydwie sprawy są mocno z prywatnymi wątkami Kierce’a związane. Podstawową zagadką jest ta dotycząca dziewczyny poznanej (i zamordowanej?) dwadzieścia dwa lata temu. Jednak nie bez powodu w tle przewija się też sprawa morderstwa byłej partnerki Kierce’a, dzięki której możemy rzucić okiem na małą część amerykańskiego wymiaru sprawiedliwości. Obydwie zagadki poza typowo rozrywkową stroną mają też swój cel, przynoszą trafne pytania i refleksje, w których dobro rodziny stoi na pierwszym miejscu. W końcu teraz Kierce ma rocznego synka, kochającą żonę, więc jego decyzje już nie tylko dotyczą jego samego, ale też ich. Czy zatem prywatny kodeks moralny w zderzeniu z bezpieczeństwem rodziny zmienia się w stosunku do tego, jakim był, gdy żyło się w pojedynkę?

“Spotkało mnie już w życiu sporo tragedii i prawda jest taka, że każdą kolejną przeżywa się trochę łatwiej. Pierwsza wydaje się najbardziej bolesna. Opłakuje się ją tak głęboko, że kiedy rana w końcu się goi i tkanka bliznowacieje, jest tak gruba, że trudno ją ponownie naruszyć do samego spodu.”

Mimo skupienia na rodzinie, ważne są też prywatne przeżycia postaci - w końcu Kierce to postać tragediami napakowana. A jednak udało mi się na ich szkielecie zbudować szczęśliwe życie, które teraz może i podmywane jest finansowymi problemami, stanowi jednak jego ostoję, bezpieczny port. To pozwala pogodzić się z traumami przeszłości - bo przecież, gdyby nie tamte tragedie, Kierce nie byłby w tym miejscu, w którym jest teraz. Każdy z nas składa się z dobrych i złych doświadczeń, a choć tych drugich wolelibyśmy nie doświadczać, to jednak stanowią one lekcje, uodparniają na przyszłość. To dobra lekcja stoicyzmu i akceptacji rzeczywistości takiej, jaką jest.

“Kiedy człowiek przejdzie przez coś tak strasznego, bardziej docenia to, co naprawdę się liczy. Tak wpływa na ludzi tragedia. Jest straszna, ale uczy wielu rzeczy.”

Przez historię wyraźnie przewija się też wątek pieniędzy. Kierce podążając za zagadką, trafia do świata bogaczy, których życie wygląda inaczej niż zwykłego, szarego człowieka. Bo choć mówi się, że wszyscy jesteśmy równi, że zasobność portfela nie ma tak naprawdę znaczenia, to jednak rzeczywistość dowodzi czegoś innego. Pieniędzmi nie martwią się ci, którzy je mają, którzy mają luksus życia na poziomie. Pieniądze dają też władzę, potrafią rozplątać, ale i zawiązać języki. Gdzie zatem ta równość?

“To mnie rozwściecza. Wystarczająco złe jest to, że bogacze patrzą na ciebie z góry. Ale dlaczego ludzie, których zatrudniają… i którzy nie są wcale bogatsi od ciebie… traktują cię jeszcze gorzej?”

Coben z łatwością wplata w swoją opowieść amerykańską codzienność, jednak pozwala sobie też na pewne przekoloryzowania, tak by nadać powieści odpowiedni kierunek. Widać to oczywiście w samej intrydze kryminalnej, ale też w postaciach, przede wszystkim tych drugoplanowych, tych wchodzących w skład grupy detektywów-amatorów. To barwna grupa indywidualności, w której autor trochę bawi się schematami ubierając je tak, by były atrakcyjne pod względem rozrywki czytelnika, a później i przyszłego widza.

“(...) pod tym, co od razu widać, skrywa się ludzka istota z nadziejami i marzeniami. To prosta myśl. Nadzieje i marzenia. Może nadzieje i marzenia tego kogoś o niewyróżniającej się aparycji zostały w pewnym momencie zdruzgotane. To nie ma znaczenia. Nadzieje i marzenia nigdy do końca nie umierają. Być może pozostają w stanie uśpienia, ale zawsze do się do nich wrócić.”

Coben dobrze wie, czego czytelnikowi potrzeba. Charakterne kreacje postaci, zagadka, która uderza w bohatera prywatnie, a zarazem jest dynamiczna i absorbująca, osadzona w znanym nam świecie, a jednak na tyle oderwana od rzeczywistości, by mimo pojawiających się w niej ciekawych wątków do refleksji, po prostu się przy niej dobrze bawić. “Nie ma głupich” nie udaje powieści nie wiadomo jaki głębokiej, to po prostu solidna dawka fajnej rozrywki, której elementy są tak wyważone, by razem tworzyły angażującą całość. I to mi się w niej podoba!

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Albatros.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

Kilka pytań do.... Joanny Rutkowskiej-Marchewki, redaktorki prowadzącej Wydawnictwa Kropka

Od kiedy prowadzę Kryminał na talerzu, na książkę patrzę szerzej – nie tylko jako na historię zamkniętą na kartach powieści przez samego jej autora, ale też jako na produkt, w którego powstanie angażuje się spora liczba ludzi pracujących w wydawnictwie. A kto współpracuje z autorem najbliżej, a zatem ma największy wpływ na to, co zmienia się w książce przygotowanej przez autora? Redaktor. To zawód, który wzbudza moją ciekawość i wiem, że Waszą też. Już nieraz wymieniając się komentarzami dochodziliśmy do wniosku, że fajnie byłoby pogadać kiedyś z osobą zajmującą właśnie takie stanowisko w wydawnictwie. I w końcu pojawiła się ku temu okazja! 

Zapraszam na wywiad z redaktorką prowadzącą Wydawnictwa Kropka Joanną Rutkowską-Marchewką, która opowie między innymi o tym, na czym polega praca redaktora przygotowującego polskie wydanie zagranicznej książki i jaka jest różnica pomiędzy redaktorem prowadzącym a językowym. O dwóch seriach detektywistycznych, przy których ostatnio pracowała: Detektywce w podróży i Agacie Szajbie, i o tym, czym wyróżniają się one na tle pozostałych powieści tego gatunku skierowanych do młodszych czytelników. O tym, jak trudno rozstać się z Detektywką w podróży i kiedy możemy spodziewać się finału Agaty Szajby. A także o tym, co młodszy fan powieści detektywistycznych wydawanych przez Kropkę ma zrobić, gdy już obydwie trylogie przeczyta. 

fot. Wydawnictwo Kropka

Joanna Rutkowska-Marchewka, notka biograficzna:

Ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie zakochała się w edytorstwie. Zaczynała w założonej wraz z przyjaciółmi gazecie studenckiej, ale jej prawdziwą miłością okazała się literatura dziecięca. Współpracowała m.in. z wydawnictwami Natuli, SBM i Dwukropek. Fanka Kazika Staszewskiego, czarnej kawy i gór.

Kryminał na talerzu: Większość czytelników wie, że redaktor to ktoś, kto pracuje z autorem nad książką – sprawdza fakty, pilnuje zarówno logiki fabuły, jak i każdego szczegółu merytorycznego powieści. Po prostu podpowiada, co zrobić, by książka była lepsza. Ale to dzieje się na poziomie jej powstawania. A co robi redaktor powieści, która już jest wydana, czyli redaktor pracujący nad tekstem zagranicznym?

Joanna Rutkowska-Marchewka: W dużej mierze to samo! Choć oczywiście nie tylko, bo praca nad przekładem niesie też inne wyzwania. Redaktor musi dbać o poprawność przekładu, czyli o to, czy tłumacz właściwie oddał sens zdania. Czy dobrał odpowiednie słowo. Czy do tekstu nie wkradły się kalki językowe. Jeśli podczas czytania redaktorowi pojawia się w głowie myśl: „Hmm? Na pewno?”, to to jest moment, by sięgnąć do oryginału. Bo jak mówi hasło Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury: „Tłumacz też autor”. I on też – podobnie jak autor – potrzebuje redaktora.

W serii Detektywka w podróży Pani nazwisko na karcie redakcyjnej pojawia się dwa razy: jako redaktorki prowadzącej i redakcji. Czym te dwa stanowiska się różnią?

Redaktor prowadzący odpowiada za projekt, czyli dba o to, by książka w odpowiednim czasie przeszła wszystkie procesy, które prowadzą do jej wydania. By przekład – jeśli mówimy o książce tłumaczonej – trafił do odpowiedniego tłumacza. Odpowiedniego, czyli takiego, który dobrze czuje się w danej tematyce, danym stylu. Potem – by trafił do redaktora językowego, który pomoże autorowi lub tłumaczowi dopracować tekst. Następnie redaktor prowadzący ustala ze składaczem wygląd książki – format, fonty, układ ilustracji… No, dużo tego. Dalej trzeba zadbać o korektę i przekonać składacza, że to już na pewno ostatnia tura poprawek. 😊 A potem przekonać siebie, że to najlepsza wersja tekstu, i już nic nie ruszać. 😊 Redaktor prowadzący bierze też udział w ustalaniu z dyrektorem wydawniczym oraz działami produkcji i sprzedaży parametrów technicznych książki – papieru, uszlachetnień okładki, choć oczywiście w różnych wydawnictwach może to wyglądać nieco inaczej. Nie chcę, żeby zabrzmiało to, jakby redaktor prowadzący sam wszystkim zarządzał, bo absolutnie tak nie jest – to po prostu człowiek, który musi wszystko spiąć. Musi wiedzieć, pilnować terminów, trzy razy dopytać. 

A redaktor językowy to po prostu człowiek, który współpracuje z tłumaczem albo autorem przy przygotowaniu językowym i merytorycznym książki. Czyli człowiek, który gra z autorem lub tłumaczem do jednej bramki. 😉

Przejrzałam sobie wszystkie książki Państwa wydawnictwa, jakie mam w swojej biblioteczce, i Pani podpisana jest w każdej z nich jako redaktorka prowadząca, czasami również jako osoba odpowiedzialna za redakcję. Wnioskuję więc, że ma Pani duże rozeznanie w powieściach dla dzieci. Czym seria z Detektywką w podróży Pani specjalistycznym okiem się wyróżnia na tle pozostałych powieści? 

Moim zdaniem to seria, która doskonale przedstawia realia epoki, czyli lata 20. XX wieku w Europie i Ameryce. A był to bardzo barwny czas, z jednej strony fascynacja nowoczesnością, rozwój kina, teatru, techniki, miast, przemysłu, z drugiej – coraz bardziej dostrzegalne rozwarstwienie społeczne, migracje w poszukiwaniu lepszych warunków życia, konsekwencje rewolucji w Rosji. To wszystko mamy na kartach tej serii. To wspaniała lekcja historii, w dodatku pełna ciekawostek, ubrana we wciągającą fabułę. Czytelnik chłonie wiedzę przy okazji, po prostu śledząc losy Pepper i jej przyjaciół. Poza tym ważnymi elementami tej serii są nie tylko dobre intrygi i ciekawie, realistycznie odmalowany świat, ale też trudne, bardzo ludzkie emocje. W pierwszej części dotyczące Pepper i jej relacji z ojcem, w drugiej związane z pojawieniem się nowej kobiety u boku ojca, w trzeciej pokazujące charakterek Pepper – momentami wręcz jej zaborczość i zawziętość. 

Czy któryś z trzech tomów serii lubi Pani szczególnie mocno? 

Tak. Najbardziej podobał mi się pierwszy tom. Relacja Pepper z ojcem, trudna, wręcz bolesna, skradła moje serce. Musiałam szybko mrugać, czytając niektóre akapity…

Co okazało się największym redaktorskim wyzwaniem przy pracy nad tą serią, a co sprawiło Pani najwięcej przyjemności?

Praca nad tą książką była przede wszystkim przyjemnością dzięki świetnemu przekładowi pani Moniki Wiśniewskiej. Gdyby nie jej styl, sięganie po nieoczywiste słowa, czasem te już nieco zapomniane, nie mielibyśmy poczucia, że towarzyszymy Pepper w jej świecie, że w nim jesteśmy! 

Wyzwaniem było natomiast dbanie o to, by z jednej strony dać czytelnikowi odczuć, że za sprawą książki znalazł się w innej epoce i na innym kontynencie, z drugiej – nie zasypać go archaicznymi wyrażeniami czy obcymi słowami, które w nadmiarze mogą utrudnić czytanie czy wręcz zabić całą radość. 

Detektywka w podróży to trylogia, więc na Aferze w Paryżu nasza przygoda z Pepper i jej przyjaciółmi się kończy. Czy i Pani związała się z tym postaciami tak mocno, że trudno jest się teraz rozstać? A może jednak jest jakaś nadzieja na kontynuację serii? 

Na pewno czuję spory niedosyt. W ostatniej części ojciec Pepper, który w pierwszym tomie był przecież postacią pierwszoplanową, zupełnie zniknął. Bardzo bym chciała, żeby Pepper spotkała się ponownie z Tobym, bo ta relacja zapowiadała się bardzo ciekawie. Widzę więc olbrzymi potencjał! Ale niestety nie mamy na razie żadnych informacji o tym, żeby seria miała być kontynuowana. 

W tym roku w Wydawnictwie Kropka pojawiła się nowa seria kryminalna – to trylogia o Agacie Szajbie. Czy ona już bardziej wpisuje się w kanon aktualnie dostępnej kryminalnej literatury dziecięcej, czy może też, jak Detektywka w podróży, wyraźnie się wyróżnia?

Seria o Agacie Szajbie z pewnością nie jest typową książką detektywistyczną, bo mamy tu nie tylko dedukcję i genialnego detektywa, ale też nowoczesną technologię i naukę. Liam, przyjaciel Agaty, to komputerowy geek, a Brianna, przyszła specjalistka w dziedzinie kryminalistyki, i jej tajne laboratorium to dodatkowe wsparcie dla Agaty. To naprawdę niesamowita ekipa. Książka świetnie pokazuje więc interdyscyplinarność, niezbędną do rozwiązywania najtrudniejszych spraw, oraz różnorodność, to że wspaniale się dopełniamy, gdy potrafimy wykorzystać nasze talenty do jednego celu. 

Ważną rolę w obydwu tomach pełni miejsce akcji, co w polskim wydaniu Wydawnictwo (za sprawą Jarosława Marchewki) podkreśla zamieszczoną na pierwszych stronach mapką najważniejszych przystanków na trasie Agaty. Najciekawsze jest jednak to, czego nie widać, czyli cały wątek trylogii rozgrywający się w podziemiach Londynu nadający jej klimat, który swoją ekskluzywnością skojarzył mi się z tym, co czułam kiedyś, dawno temu, podczas czytania Harry’ego Pottera. Czy dzieciom właśnie takie tajemnicze, sekretne, niewidoczne dla oczu dorosłych wątki są potrzebne nawet w sytuacji, gdy mówimy o bardzo racjonalnym gatunku literatury kryminalnej?

Głównym tematem każdej książki detektywistycznej jest właśnie tajemnica! To, co zakryte, z pozoru niedostępne albo nawet niemożliwe. To jeden z uniwersalnych motywów literatury. Wszyscy uwielbiamy dociekać prawdy, szukać, tropić – szczególnie głównego złola. 😊 Dzieci też mają w sobie tę ciekawość. Myślę, że między innymi dlatego seria o Agacie cieszy się taką popularnością – jest w niej wszystko to, co zachęca do czytania i wciąga od pierwszej chwili: nietuzinkowa bohaterka z niebanalną przeszłością, grupa równie niebanalnych przyjaciół i tajemnice, które dorośli skrzętnie próbują ukryć przed dziećmi. Oczywiście bezskutecznie. 😊

Przy serii z Agatą Szajbą pracuje Pani jako redaktorka prowadząca, ale już redakcją językową zajmuje się ktoś inny. Ciekawa jestem więc, jakie przy tej serii miała Pani najtrudniejsze, a może najciekawsze wyzwania.

Zdradzę Pani sekret: nie da się przestać być redaktorem językowym. Dlatego wszystkie moje książki przechodzą dwie redakcje. I czasem to właśnie jest największym wyzwaniem – odpuścić, zaufać, że inny redaktor, którego przecież sama wybieram, też zadba o książkę. Inna sprawa, że nie każda książka jest wyzwaniem – czasem jest po prostu pracą i wyraźnym potwierdzeniem, że bardzo lubię to, co robię. 

Jak już wspominałam, seria z Agatą to trylogia, a więc czekamy na jeszcze jeden, ostatni tom. Czy prace nad nim w Wydawnictwie Kropka już trwają? Co może nam Pani o nim powiedzieć i czy długo będziemy musieli na niego czekać?

Tak, prace trwają już od dłuższego czasu, przekład jest prawie gotowy. Książka ukaże się pod koniec wakacji i będzie miała tytuł Srebrny Wąż. To pierwsza sprawa, którą poprowadzi Agata jako członkini Gildii Strażników, więc zrobi się naprawdę poważnie. 

Przyznam, że sama czekam z niecierpliwością na ten ostatni tom, ale z drugiej strony wcale nie chcę, by seria się skończyła, z Agatą będzie się równie trudno rozstać, co z Pepper! Ale może ma Pani dla nas jakieś pocieszenie, czy Wydawnictwo Kropka ma już na oku jakąś kolejną serię, a może pojedyncze powieści detektywistyczne, które będą dobrym następstwem tych dwóch bohaterek? 

Oczywiście w Kropce nie może zabraknąć książek dla wielbicieli tajemnic i odrobiny dreszczyku. Już po wakacjach mamy dla Kropkowych czytelników nową serię. Jej główni bohaterowie, Caleb i Zen, to nastoletni agenci, którzy popadają w konflikt z groźną organizacją przestępczą. To połączenie klasycznych elementów powieści szpiegowskiej i przygodowej z nowoczesnym high-tech thrillerem – mamy tu cybernetykę, nanotechnologię, robotykę, łamanie szyfrów, drony, agentów CIA, speców od cyberbezpieczeństwa i zawrotne tempo – jednym słowem wszystko, co sprawia, że książkę czyta się z zapartym tchem. Jak zawsze u nas będzie się działo!  

Serdecznie dziękuję za poświęcony czas i życzę wielu ciekawych wyzwań na redaktorskiej drodze! 

Wywiad przeprowadzony w ramach współpracy z Wydawnictwem Kropka.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »